II FSK 3576/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Marek Olejnik, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Fundacji [...] z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 58/16 w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 5 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności oddala skargę kasacyjną NSA/wyr. 1 - wyrok 1. Wyrokiem z 20 lipca 2016 r., I SA/Gl 58/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Fundacji [...] w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 5 listopada 2015 r., [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności. 2. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a"), naruszenie: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - prawa materialnego, a to art. 71 a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej: “u.p.e.a.") poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy po stronie skarżącej nie wystąpiła przesłanka bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego w oparciu o niepełny materiał dowodowy, 2. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez ustalenie, że materiał dowodowy nieuwzględniający dowodów zgłoszonych w skardze jest pełny i wystarczający, mimo, że nie pozwala on na ustalenie, że roszczenie zobowiązanego uległo przedawnieniu. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że wskazany w pkt. I skargi kasacyjnej przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako przepis prawa materialnego nie ma takiego charakteru, bowiem jest to przepis prawa procesowego. W związku z tym stawiając zarzut jego naruszenia obowiązkiem skarżącej było wykazanie, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnieć tylko należy, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to po stronie skarżącej obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok SN z 21 marca 2007 r., I CSK 459/06, niepubl.; wyrok SN z 21 marca 2006 r., I CSK 63/05, niepubl.; T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, str. 167). W sprawie niniejszej sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną a nie faktyczną. Innymi słowy uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych będzie stanowiło podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Pogląd ten jest powszechnie akceptowany zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie prawniczym. Poza wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyrokiem NSA z 21 czerwca 2007 r. przywołać należy wyrok NSA z 14 czerwca 2007 r., (II FSK 751/06, Jur. Pod. 2008, nr 2, str. 51) oraz piśmiennictwo prawnicze (por. R. Hauser, A. Skoczylas (red), Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2011, str. 370; D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym, Komentarz, Wrocław 2011, str. 780). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności skarżącej zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego z 10 lutego 2014 r., które zostało doręczone skarżącej 13 lutego 2014 r. wraz z prawidłowym wezwaniem i pouczeniem. Z dniem 13 lutego 2014 r. organ egzekucyjny wstąpił, więc w prawa i obowiązki zobowiązanego. Jeżeli zatem w tej dacie zajęte wierzytelności nie były wymagalne lub były przedawnione, zobowiązana chcąc skutecznie uchylić się od zajęcia, powinna wykazać (w terminie 7 dni) te okoliczności, istniejące na dzień zajęcia tej wierzytelności. Jednakże dłużnik zajętej wierzytelności nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie przedstawił żadnych dokumentów a reprezentujący Fundację prezes zarządu potwierdził istnienie wierzytelności. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżąca w toku prowadzonego postępowania i składanych wniosków była niekonsekwentna z jednej strony podnosiła, że roszczenie zobowiązanego uległo przedawnieniu, a później, że uregulowała swoje wierzytelności, jednocześnie nie przedstawiając dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Co się tyczy naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy te nie mogły zostać naruszone, bowiem w przedmiotowej sprawie nie było prowadzone postępowanie wyjaśniające. Zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a. z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie, "że materiał dowodowy nieuwzględniający dowodów zgłoszonych w skardze jest pełny i wystarczający, mimo, że nie pozwala on na ustalenie, że roszczenie zobowiązanego uległo przedawnieniu". Formułując ten zarzut autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił go w sposób pozwalający na dokonanie przez NSA kontroli zaskarżonego wyroku w tym zakresie. Godzi się jednak podkreślić, że zarzut pominięcia części materiału dowodowego nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Jeżeli więc autor skargi kasacyjnej zamierzał wykazać, że sąd pierwszej instancji przyjął stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe niezgodnie z obowiązującą je procedurą, a w szczególności nie uwzględnił zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego to powinien postawić zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., polegający na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a także zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 12 maja 2005 r., FSK 1381/04, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 14). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny za nieuzasadnione uznał zarzuty skargi kasacyjnej i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. ----------------------- 2