II GSK 3726/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-03-14
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Ewa Cisowska-Sakrajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy ustawy o grach hazardowych dotyczące kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, które nie zostały poddane procedurze notyfikacji Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywą 98/34/WE, mogą stanowić podstawę do nałożenia takiej kary?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych, dotyczące kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, nie mają charakteru technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i nie podlegały obowiązkowi notyfikacji. W związku z tym, brak notyfikacji nie wyklucza ich stosowania jako podstawy do nałożenia kary pieniężnej. Kara ta ma charakter prawnofinansowy, służący rekompensacie niepobranych należności i podatku od gier oraz prewencji.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celni stwierdzili eksploatowanie w lokalu urządzenia do gier HOT SPOT PLATIN, które miało charakter losowy i było urządzane w celach komercyjnych. Urządzenie nie posiadało wymaganych informacji o rejestracji. Po wszczęciu postępowania z urzędu, Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył spółce karę pieniężną. Dyrektor Izby Celnej utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając zasadność nałożenia kary i brak podstaw do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del.WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 1047/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we [...] 1.800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 1047/15, oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
I
W dniu 7 października 2014 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili czynności kontrolne w lokalu użytkowym [...] zlokalizowanym w [...], w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 612 – dalej: u.g.h. lub ustawa o grach hazardowa), w wyniku której stwierdzili eksploatowanie w tym lokalu urządzenia do gier o nazwie HOT SPOT PLATIN Nr [...], należącego do [...] (dalej: spółka lub skarżąca).
Funkcjonariusze przeprowadzili eksperyment, który pozwolił na jednoznaczne ustalenie, że gry na skontrolowanym automacie miały charakter losowy i urządzane były w celach komercyjnych. Kontrolujący ustalili, że ww. urządzenie w momencie rozpoczęcia kontroli było włączone do sieci elektrycznej, sprawne technicznie i dostępne dla klientów. Urządzenie nie posiadało trwale umieszczonej informacji o przeprowadzonej rejestracji automatu i uzyskaniu pozytywnej opinii wydanej przez upoważnioną jednostkę. Stwierdzono, że posiada ono cechy konstrukcyjne automatów do gier typu video, w szczególności posiadające wbudowane monitory, klawisze sterujące, akceptory monet i banknotów, wyrzutnik monet, zamki zabezpieczające dostęp do wnętrza i zamki serwisowe.
Do akt sprawy włączono opinię biegłego sądowego Sądu Okręgowego w [...] z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier z przeprowadzonej ekspertyzy tego urządzenia, uzyskaną w równolegle prowadzonym postępowaniu karnym skarbowym.
Po formalnym wszczęciu postępowania z urzędu, organ I instancji – uwzględniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie – uznał, że na skontrolowanym automacie urządzane były gry hazardowe, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] – działając na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 oraz art. 90 ust. 1 i 2 u.g.h. - wymierzył spółce karę pieniężną w kwocie 12 000 zł.
Dyrektor Izby Celnej we [...] decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego, ze zgromadzonego w sprawie materiału (zwłaszcza z protokołu z przeprowadzonego eksperymentu i z opinii biegłego sądowego) wynika, że gry urządzane na ww. automacie miały cel komercyjny oraz charakter losowy. Wobec tego, nałożenie na spółkę kary pieniężnej było zasadne.
Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. L 204, s. 37), zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz. U. L 363, s. 81 – dalej: dyrektywa 98/34), a w konsekwencji brak jego notyfikacji Komisji Europejskiej nie wyklucza stosowania tego przepisu w sprawie. Organ zauważył, że TSUE w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C213/11, C 214/11 i C 217/11 (dalej: wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r.) wypowiedział się jedynie o technicznym charakterze przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h., nie zaś o art. 89 tej ustawy. Organ podkreślił ponadto, że Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził niezgodności art. 89 u.g.h. z Konstytucją RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę wniesioną przez spółkę - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.) - stwierdzając, że nie znalazł dostatecznych podstaw proceduralnych ani materialnych do wyeliminowania kwestionowanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Sąd I instancji zgodził się z organem, że kontrolowane urządzenie umożliwiało grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Wymagane przez ustawodawcę cechy "komercyjnego" i "losowego" charakteru urządzanych gier zostały potwierdzone przeprowadzonym eksperymentem procesowym oraz w opinii biegłego sądowego.
WSA uznał również, że wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącej - brak notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych - nie wyklucza dopuszczalności stosowania art. 89 tej ustawy. W tym zakresie Sąd I instancji - odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - przyjął, że brak jest podstaw do twierdzenia o dalej idących konsekwencjach wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r., niż te, które wyraźnie wynikają z treści tego judykatu. Trybunał nie odniósł się we wspomnianym wyroku do przepisów art. 89-90 u.g.h., które nie mają charakteru przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE (art. 89 nie opisuje bowiem produktu, a sankcje w nim przewidziane wiążą się z urządzaniem gier niezgodnie z zasadami; przepis ten nie stanowi "innych wymagań" w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE; nie ustanawia on też żadnego zakazu, lecz zapewnia respektowanie zasad określonych innymi przepisami ustawy o grach hazardowych).
WSA wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 r. (P 4/14) w którym Trybunał orzekł, że tryb notyfikacji nie jest elementem krajowej procedury ustawodawczej i stwierdził, iż przepisy ary. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 w związku z art. 7, a także z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a zatem nie ma obecnie wątpliwości co do ich obowiązywania (z perspektywy prawa krajowego).
Ponadto, WSA zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargi kasacyjne Dyrektora Izby Celnej w podobnych sprawach, w których niektóre składy tutejszego Sądu uchylały wcześniej decyzje nakładające kary pieniężne (za urządzanie gier na automatach bez zezwolenia i poza kasynem), wyrażając wtedy zapatrywanie o niedopuszczalności ich stosowania właśnie ze względu na techniczny charakter niektórych przepisów ustawy hazardowej – uchylał wyroki wydane w pierwszej instancji przez tutejszy Sąd w sprawach, o których mowa, i oddalał same skargi ukaranych podmiotów, jednoznacznie przyjmując, iż brak notyfikacji nie stoi na przeszkodzie do stosowania przepisów penalizacyjnych tej ustawy, w tym kar pieniężnych nakładanych na podstawie art. 89 u.g.h.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła spółka, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi co do istoty na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. oraz ww. przepisów dyrektywy 98/34 wyrażającą się mylnym założeniem, że kara pieniężna z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. mogła być zastosowana względem skarżącej, podczas gdy przepisy te wskutek zaniechania przez Polskę obowiązku notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych Komisji Europejskiej, jako nienotyfikowana "regulacja techniczna" nie mogą być stosowane, a tym samym nie mogą być prawną podstawą nałożenia na skarżącą ujemnej sankcji finansowej; z powyższym błędem wiąże się mylne niezastosowanie przez Sąd wynikającej z przepisów dyrektywy 98/34 w świetle wykładni TSUE sankcji bezskuteczności względem art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., co przesądza o niezasadności wymierzonej kary pieniężnej;
2) art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię rzeczonych przepisów, jak również niewłaściwe ich zastosowanie wskutek nieprawidłowego przyjęcia, że pomimo uznania art. 14 ust. 1 u.g.h. za przepis techniczny, między tymże przepisem a przepisem art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jako sprzężonej normy sankcjonującej, nie zachodzi konieczność odmowy zastosowania normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jako urzeczywistniającej nienotyfkowany zakaz z art. 14 ust. 1 u.g.h., podczas gdy przepis z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jako norma sankcjonująca zakaz urządzania gier poza kasynem gry prowadzi do urzeczywistnienia nienotyfikowanego art. 14 ust. 1 u.g.h. jako jego podstawowej, zasadniczej normy sprzężonej sankcjonowanej, co wyklucza zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i nałożenie na skarżącą karę pieniężną na podstawie ust. 2 pkt 2 tego przepisu, w konsekwencji braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, co czyni niezasadnym wymierzenie kary pieniężnej w niniejszym postępowaniu, zgodnie z wiążącą wykładnią TSUE dokonaną wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r. oraz wyrokiem z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C-65/05 (Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej);
3) art. 1 pkt 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34 w zw. z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z wiążącą wykładnią dokonaną wyrokiem TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, że wyrokowi TSUE w sprawie "Fortuna i inni" nie można przypisać, waloru rozstrzygnięcia co do technicznego charakteru niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych w rozumieniu dyrektywy 98/34, a w konsekwencji niezastosowanie przez Sąd wiążącej wykładni dokonanej przez TSUE wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r., w której to wykładni prawnie wiążąco dla Sądu krajowego i w sposób jednoznaczny stwierdzono "techniczny" charakter art. 14 ust. 1 u.g.h. i w konsekwencji sankcjonującego art. 89 u.g.h. oraz przepisów tego rodzaju, co jest wystarczające dla Sądu krajowego dla celów wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, respektującego zasadę poszanowania i zapewnienia stosowania przepisów europejskich, który to obowiązek oraz wytyczne Sąd zaskarżonym wyrokiem niewątpliwie naruszył, w szczególności wskutek błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że kwestia oceny charakteru przepisu art. 14 u.g.h. nie została wciąż rozstrzygnięta przez TSUE, co stanowi zakwestionowanie wagi orzeczenia interpretacyjnego z dnia 19 lipca 2012 r., jako części wspólnotowego porządku prawnego – acquis communautaire obejmującego wykładnię prawa unijnego o charakterze powszechnym w wyroku stanowiącym, że przepisy u.g.h. o charakterze technicznym bezwzględnie podlegały obowiązkowi notyfikacji;
II. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h., poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, w sytuacji gdy przy rozważeniu całokształtu sprawy istniały podstawy do uchylenia decyzji i uwzględnienia skargi, gdyż art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jako norma sankcjonująca wespół z sankcjonowanym nim art. 14 ust. 1 u.g.h. stanowi "regulację techniczną", co powoduje, iż zgodnie z koncepcją norm sprzężonych, w braku możliwości zastosowania norm sankcjonowanych niemożliwe jest również zastosowanie norm sankcjonujących, co wyklucza w stanie faktycznym sprawy wymierzenie skarżącej jakiejkolwiek kary pieniężnej z art. 89 u.g.h.;
3) art. 66 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym poprzez mylne uznanie jakoby orzeczenie TK z dnia 11 marca 2015 r. (P 4/14) wskazywało na brak przeszkód do stosowania art. 14 ust. 1 u.g.h. i art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h., gdy tymczasem rozstrzygnięcie to dotyczyło problematyki ważności oraz obowiązywania ww. przepisów (ich konstytucyjności), nie zaś ich zgodności z prawem unijnym, a tym samym powinności odmowy ich stosowania, co do której wypowiedział się już w szeregu orzeczeń wyłącznie kompetentny w tej materii TSUE (wyraźnie przesądzając o bezskuteczności nienotyfikowanych norm technicznych), z czym wiąże się błędne nierozróżnianie pomiędzy nieważnością przepisu prawnego a jego nieskutecznością, podczas gdy jedynie ta druga sankcja dotyczy "przepisów technicznych", które nie zostały notyfikowane, powodując niemożność ich zastosowania, natomiast przepisy te obowiązują i nadal pozostają w obrocie prawnym, nie mogą jednak być aplikowane wobec jednostek, zaś każdy sąd czy organ może (ma obowiązek) samodzielnie odmówić ich zastosowania (vide: wyrok TSUE z dnia 9 marca 1978 r. Simmenthal).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej we [...] wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę przypadki nieważności postępowania enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono jednakże uchybień, które mogłyby świadczyć o nieważności postępowania przeprowadzonego przez WSA we Wrocławiu.
Zarzuty skargi kasacyjnej odwołują się do obydwu podstaw zaskarżenia przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. W takich przypadkach w pierwszej kolejności - co do zasady - rozpoznaniu podlegają zarzuty procesowe, co wynika z celowościowej wykładni art. 188 p.p.s.a. Niemniej jednak zarzut procesowy odwołuje się w pełni do zarzutów nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Taka jego konstrukcja czyni koniecznym łączne zbadanie wszystkich formułowanych uchybień.
Przechodząc do meritum sprawy, nie może budzić wątpliwości, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przewiduje karę dla każdego urządzającego gry na automatach poza kasynem gry. Przepis ten ustanawia bowiem sankcję publicznoprawną, która posiada cechy sankcji prawnofinansowej stanowiącej szczególną instytucję prawa finansowego.
Urządzanie gier hazardowych jest rodzajem działalności gospodarczej, z której wpływy stanowią podstawę opodatkowania podatkiem od gier. Zgodnie z art. 71 ust. 1 u.g.h. podatnikiem podatku od gier jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność w zakresie gier hazardowych. Z przywołanego przepisu wywieść można, że brak koncesji czy też zezwolenia może niweczyć możliwość powstania obowiązku podatkowego i powstanie zobowiązania podatkowego. W takim przypadku miejsce obowiązku podatkowego musi "zająć" sankcja prawnofinansowa.
W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, że sankcje związane z prewencją oraz restytucją niepobranych należności podatkowych zalicza się do sankcji prawnofinansowych (P. Majka, Sankcje w prawie podatkowym, Warszawa 2011; J. Małecki, Z problematyki sankcji w prawie podatkowym ze szczególnym uwzględnieniem podatku VAT, w: Studia z dziedziny prawa podatkowego. Księga jubileuszowa ku czci profesora Apoloniusza Kosteckiego, Toruń 1998, s. 155; P. Stanisławiszyn, Wstęp do rozważań nad sankcjami prawno-finansowymi, w: Sankcje administracyjne, red. M. Stahl, R. Lewicka, M. Lewicki, Warszawa 2011, s. 242 i n.). Podkreśla się także, że w przypadku sankcji prawnofinansowej chodzi o doprowadzenie do realizacji normy prawa finansowego (podatkowego).
W taki też sposób charakter i istotę sankcji z art. 89 ust. 1 u.g.h. postrzega Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015 r. w sprawie P 32/12 stwierdził, że "kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych rekompensuje nieopłacony podatek od gier i inne należności uiszczane przez legalnie działające podmioty. Celem kary nie jest więc odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale przede wszystkim restytucja niepobranych należności i podatku od gier, a także prewencja. Kara pieniężna jest więc reakcją ustawodawcy na fakt czerpania zysków z nielegalnego urządzania gier hazardowych przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat".
Podobne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 stwierdzając, że funkcje art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jako przepisu penalizującego naruszenie zasad organizowania i urządzania gier na automatach określonych w art. 14 ust. 1 tej ustawy, nie wyrażają się w represji i odwecie, jako reakcji na ich naruszenie, lecz samoistnie zmierzają do restytucji niepobranych należności i podatku od gier oraz kompensowania w ten sposób strat budżetu Państwa poniesionych w związku z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych na automatach. Preferencje ustawodawcy, gdy chodzi o dobór czynników kształtujących skuteczność, zwłaszcza zaś funkcje sankcji określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a tym samym i funkcje tego przepisu zmierzały bowiem do tego, aby przyjęte w tym zakresie rozwiązania prawne wprost ukierunkowane zostały na to, aby orzekana na tej podstawie kara pieniężna za urządzanie gier na automatach (niezgodnie z ustawą) rekompensowała m.in. brak wpływu do budżetu Państwa nieopłaconego podatku od gier oraz innych należnych opłat, dokonując jednocześnie ich restytucji w takim zakresie, jak określone to zostało w przywołanym przepisie.
W tym względzie w uzasadnieniu przywołanej uchwały podkreślono, że kara za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry nie bez powodu określona została w wysokości 12.000 zł. Ze stanowiska projektodawcy wynika mianowicie, że propozycja odnośnie do wysokości projektowanej kary pieniężnej stanowiła konsekwencję trudności w ustaleniu przychodu uzyskiwanego z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, stąd doszło do określenia jej wysokości w formie swoistego rodzaju ryczałtu (por. pkt 5.8. oraz pkt 5.9. uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GPS 1/16 oraz pkt 7.3. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 32/12).
Rozstrzygając kwestię związaną z oceną technicznego charakteru art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. uchwale w składzie siedmiu sędziów uznał, że przepis ten nie kwalifikuje się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony we wskazanej uchwale, jak i argumentację przedstawioną w jej uzasadnieniu. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie ustanawia żadnych warunków determinujących skład, właściwości lub sprzedaż produktu, a tym samym, nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Sąd podziela również stanowisko prezentowane w uchwale odnośnie do oceny charakteru relacji między przepisami art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Samoistny charakter funkcji realizowanej przez ten przepis, nadaje mu samoistny charakter w relacji do art. 14 ust. 1 u.g.h., co uzasadnia twierdzenie o braku podstaw do odmowy jego stosowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Z tych względów nieuzasadnione jest stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, zmierzające do podważenia dopuszczalności samodzielnego stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. do nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Przepis ten jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany urządza gry na automatach. Podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt jest więc "każdy" (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna działająca w formie organizacyjnej innej niż spółka akcyjna lub spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest bowiem zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. W niniejszej sprawie istotny jest zatem fakt (skutecznie niezakwestionowany przez stronę skarżącą kasacyjnie) urządzania gier na automatach do gry, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 u.g.h. oraz urządzanie ich poza kasynem gry.
Niewłaściwej wykładni i zastosowania przepisów art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34 w zw. z art. 14 ust. 1 I art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. skarżąca upatrywała wyłącznie w konsekwencji braku notyfikacji art. 14 ust. 1 u.g.h. oraz w stwierdzeniu "technicznego charakteru" tego przepisu i mającym wynikać z tego faktu braku podstaw do stosowania, jako sprzężonej normy sankcjonującej, normy wynikającej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W świetle przywołanych wyżej argumentów, zarzuty naruszenia wskazanych przepisów prawa uznać należy za niezasadne (por. również wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-303/15 oraz pkt 44 i 45 opinii Rzecznika Generalnego). Zwłaszcza, że nie ma podstaw, aby wnioskować o istnieniu dalej idących konsekwencji wyroku wydanego w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11 niż te, które jasno wynikają z jego treści oraz z treści zawartych w tym orzeczeniu wytycznych. Te natomiast wprost i wyraźnie są adresowane do sądu krajowego. Zakres związania wymienionym wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z natury rzeczy ogranicza się zatem do wykładni prawa unijnego, to jest do określonego w tym orzeczeniu sposobu rozumienia art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Rzeczą sądu krajowego jest natomiast ustalenie - co stanowi kwestię o charakterze stricte jurydycznym - czy przepisy ustawy o grach hazardowych, jako "potencjalnie" techniczne, rzeczywiście wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktu. W odniesieniu do argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej należy również podnieść odwołując się w tym względzie do powyżej już przedstawionych argumentów i formułowanych na ich podstawie wniosków, że wbrew zawartym w niej sugestiom, w rozpatrywanej sprawie nie doszło również do podważenia celów dyrektywy transparentnej, ani też do podważenia kompetencji oraz funkcji Trybunału Sprawiedliwości, w tym zwłaszcza funkcji wiążącej wykładni prawa unijnego oraz funkcji kontroli jednolitości jego stosowania.
Konkludując, sąd krajowy ma obowiązek odmowy stosowania jedynie tych przepisów prawa krajowego, które rzeczywiście stanowiąc w rozumieniu dyrektywy transparentnej przepisy techniczne i ustanowione zostały z uchybieniem obowiązku ich notyfikacji Komisji Europejskiej. Charakteru takiego nie mają przepisy ustawy krajowej stanowiące podstawę prawną wydania zaskarżonej w sprawie decyzji.
Natomiast zarzucanie Sądowi I instancji naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a w związku z art. 1 pkt 11, art. 8 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. dyrektywy 98/34/WE jest niezrozumiałe w sytuacji, gdy w podstawie prawnej zaskarżonego wyroku powołano wyłącznie art. 151 p.p.s.a., a skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych ani prawidłowości sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Błędne także jest w zarzucie naruszenia prawa procesowego powiązanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który odnosi się do naruszenia przepisów postępowania z materialnym przepisem art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą kasacyjnie nie może odnieść również zarzut naruszenia art. 66 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, który nie został uzasadniony. Powyższego przepisu i wynikającej z niego zasady skargowości obowiązującej w postępowaniu przed sądem konstytucyjnym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie mógł naruszyć. Inną natomiast kwestię stanowi to, czy kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, Sąd I instancji zasadnie i trafnie odwoływał się do argumentu z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/14, co niezależnie od oceny tego rodzaju sytuacji, w kontekście uwzględniającym powyżej przedstawione argumenty oraz argumenty prezentowane w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GPS 1/16, zwłaszcza zaś w kontekście odnoszącym się do konsekwencji wynikających z art. 184 in fine p.p.s.a., nie daje jednak podstaw do twierdzenia, że wyrok Sądu I instancji nie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło