I SA/Gl 1446/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy [...] w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia o zaliczeniu wpłat z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia 10 listopada 2015 r. Wspólnota Mieszkaniowa przy [...] w C. (dalej jako "skarżąca" zamiennie "wspólnota mieszkaniowa"), reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata L. N., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., oznaczone w sentencji postanowienia, w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia o zaliczeniu wpłat z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Do przedmiotowej skargi zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone przez Zakład Gospodarki Mieszkaniowej Towarzystwo Budownictwa Społecznego w C. Sp. z o.o. (dalej jako "ZGM TBS Sp. z o.o.") dla adwokata L. N.. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 grudnia 2015 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, przez: - nadesłanie statutu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej oraz uchwały o powołaniu członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej; - nadesłanie dokumentu, z którego wynika powierzenie ZGM TBS Sp. z o.o. w C. zarządu przez skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową, wskazującego na umocowanie do reprezentowania jej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi albo przed wojewódzkim sądem administracyjnym; - nadesłanie dokumentu, z którego wynika upoważnienie do podpisania pełnomocnictwa udzielonego adw. L. N. i określającego sposób reprezentacji ZGM TBS Sp. z o.o. w C.(odpis z KRS), zgodnie z art. 29 ustawy P.p.s.a. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 31 grudnia 2015 r. Przy piśmie z dnia 5 stycznia 2016 r., nadanym w dniu 7 stycznia 2016 r. w placówce operatora wyznaczonego, pełnomocnik L. N. nadesłał: - uchwałę o wyborze zarządu wspólnoty z dnia 29 marca 2001 r., - umowę z dnia 29 marca 2001 r. o powierzeniu ZGM TBS Sp. z o.o. w C. o zarządzaniu nieruchomością wspólną; - protokół z zebrania wspólnoty z dnia 14 marca 2002 r. zawierający uchwałę o udzieleniu zarządcy pełnomocnictwa do reprezentowania wspólnoty przed sądem; - wydruk z KRS ZGM TBS Sp. z o.o. w C.; - dowód uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zw. dalej "P.p.s.a.", skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (a w przypadku skargi pod rygorem jej odrzucenia), chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Ponadto, art. 34 P.p.s.a. stanowi, że strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnik ma obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 37 § 1 P.p.s.a.). Mając powyższe na względzie oraz fakt, że do skargi zostało dołączone pełnomocnictwo dla adwokata L. N. udzielone nie przez skarżącą, a przez ZGM TBS Sp. z o.o. w C. do działania w imieniu tego podmiotu, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 grudnia 2015 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, przez: - nadesłanie statutu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej oraz uchwały o powołaniu członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej; - nadesłanie dokumentu, z którego wynika powierzenie ZGM TBS Sp. z o.o. w C. zarządu przez skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową, wskazującego na umocowanie do reprezentowania jej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi albo przed wojewódzkim sądem administracyjnym; - nadesłanie dokumentu, z którego wynika upoważnienie do podpisania pełnomocnictwa udzielonego adw. L. N. i określającego sposób reprezentacji ZGM TBS Sp. z o.o. w C.(odpis z KRS), zgodnie z art. 29 ustawy P.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 35 § 3 P.p.s.a. osoba prawna lub zarząd spółki partnerskiej świadczący na podstawie odrębnych przepisów pomoc prawną przedsiębiorcy, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej, mogą udzielić pełnomocnictwa procesowego - w imieniu podmiotu, któremu świadczą pomoc prawną - adwokatowi lub radcy prawnemu, jeżeli zostały do tego upoważnione przez ten podmiot. Należy zatem wskazać, że zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903), dalej jako "u.w.l.", również w brzmieniu obecnie obowiązującym opublikowanym w Dz. U. z 2015 r., poz. 1892, właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Jeżeli właściciele nie skorzystali z takiego uprawnienia (nie ustanowili zarządcy w znaczeniu funkcjonalnym), mają wówczas zastosowanie odpowiednie zasady organizacji i wykonywania zarządu przewidziane w art. 19-33 u.w.l. (art. 18 ust. 3). W tzw. dużych wspólnotach mieszkaniowych właściciele lokali są zobowiązani podjąć uchwałę o wyborze zarządu (art. 20 ust. 1 u.w.l.), natomiast w tzw. wspólnotach małych do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego (art. 19 u.w.l.). Przewidziano także możliwość ustanowienia zarządcy przymusowego przez sąd w sytuacji, w której m.in. nie powołano w ogóle zarządu (art. 26 ust. 1 u.w.l.). Decyzja o wykonywaniu osobiście zarządu nieruchomością wspólną w przypadku małych wspólnot oznacza zatem możliwość wykonywania go na podstawie art. 19 u.w.l., tj. jako współwłaściciele, lub poprzez ustanowienie zarządu (art. 20 u.w.l.), zaś w przypadku tzw. dużej wspólnoty jedynie poprzez ustanowienie zarządu (art. 20 u.w.l.). Tak wybrany zarząd staje się organem wspólnoty, zaś jego działanie jest działaniem tej wspólnoty. Z kolei powierzenie zarządu w rozumieniu art. 18 u.w.l. oznacza powołanie osoby trzeciej, tj. odrębnego podmiotu w stosunku do wspólnoty mieszkaniowej, której działanie podejmowane jest w interesie wspólnoty. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że ustanowienie zarządcy (w znaczeniu funkcjonalnym) na podstawie art. 18 ust. 1 u.w.l. wyklucza możliwość tworzenia zarządu (w znaczeniu podmiotowym) według postanowień art. 20 u.w.l. i odwrotnie, albowiem wolą ustawodawcy powierzono właścicielom nieruchomości wybór w kwestiach związanych ze sposobem zarządzania jako podstawowego atrybutu prawa własności (art. 18 ust. 1 u.w.l.). Możliwość określenia sposobu zarządzania nieruchomością wspólną przez wspólnotę mieszkaniową nie stanowi bowiem jej obowiązku a prawo, w wykonaniu którego może podjąć decyzję o zarządzaniu samodzielnie (art. 19-20 u.w.l.) lub przez wybór zarządcy w rozumieniu art. 18 u.w.l. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt III CZP 96/11, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt III CZP 62/05, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r. sygn.akt III CZP 74/03). Za takim rozumieniem powyższych przepisów przemawiają bowiem także istotne względy natury organizacyjno-gospodarczej – tj. brak potrzeby mnożenia struktur zarządu nieruchomością wspólną, problem ewentualnego rozkładu uprawnień pomiędzy takie struktury i in. W niniejszej sprawie, co wynika z protokołu zebrania członków Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 29 marca 2001 r. sporządzonego w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] przed notariuszem M. M., właściciele lokali we Wspólnocie Mieszkaniowej reprezentowani w 79,66% podjęli w oparciu o art. 18 i 20 u.w.l. zarówno wyboru zarządu w osobach L. F. i E.C. (uchwała nr [...]), jak również uchwałą nr [...] wybrany zarząd został upoważniony do zawarcia z ZGM TBS Sp. z o.o. w C. umowy o zarządzanie nieruchomością wspólną. Jednocześnie w tym dniu pomiędzy skarżącą a ZGM TBS Sp. z o.o. w C. została zawarta w formie pisemnej umowa o zarządzanie nieruchomością wspólną. Należy również zauważyć, że w § 1 przedstawionej umowy znajduje się co prawda postanowienie o treści: "uchwałą Wspólnoty Mieszkaniowej zarządzanie nieruchomością wspólną powierzono Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej Towarzystwu Budownictwa Społecznego w C. sp. z o.o. przy ul. [...], który uprawniony jest do kierowania reprezentowania jej interesów na zewnątrz". Z kolei z § 3 tej umowy wynika, że "zarząd Wspólnoty mieszkaniowej zleca (...)". Tak skonstruowana umowa, jak również forma jej zawarcia tj. zwykła pisemna, wobec treści uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej wskazuje zatem, że mamy do czynienia z umową zlecenia, nie zaś umową o zarządzanie o jakiej mowa w art. 18 u.w.l. Z powyższego wynika, że jedynym organem skarżącej jest powołany przez nią zarząd. To on zatem ma prawo do reprezentowania skarżącej na zewnątrz, zaś ZGM TBS Sp. z o.o. w C. jest uprawniona jedynie w zakresie unormowanym w umowie zlecenia. Z treści przedstawionej umowy wynika także, że podjęcie czynności przekraczających poza zakres zarządzania wymagana jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności (§ 4 ust. 1 umowy). Powyższe wyklucza zatem możliwość udzielenia pełnomocnictwa przez ZGM TBS Sp. z o.o. w C. dla występującego w sprawie adwokata w oparciu o przedmiotową umowę. Jednocześnie z przedstawionych dokumentów wynika, że w dniu 14 marca 2002 r. odbyło się "zebranie Wspólnoty Mieszkaniowej" przy obecności 5 właścicieli lokali dysponujących 87,90% ogólnej liczby udziałów, podczas którego podjęto uchwałę nr [...] o treści "Wspólnota Mieszkaniowa udziela pełnomocnictwa dla Zarządcy do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej przed sądem". Należy podkreślić, że w uchwale tej wskazuje się "zarządcę" nie zaś zarząd. Tymczasem określenie "zarządca", co wynika zarówno z przedłożonego protokołu, jak i zawartej umowy z tym podmiotem, używane jest w odniesieniu do ZGM TBS Sp. z o.o. w C., który nie jest zarządcą w rozumieniu art. 18 u.w.l. Analiza treści uchwały nr[...] oraz zawartej umowy o zarządzanie nieruchomością wskazuje, że nie można mówić o skuteczności udzielenia pełnomocnictwa w niniejszej sprawie. Z przedłożonej umowy wynika bowiem, że za czynności wykraczające poza zakres zarządzania należy uznać w szczególności wytoczenie powództwa przeciwko właścicielowi lokalu w określonych w tym postanowieniu umownym okolicznościach (§ 4 ust. 2 lit. e umowy), a zatem pełnomocnictwo wynikające z uchwały nr [...] winno być rozumiane jako pełnomocnictwo do wytoczenia powództwa w procesie cywilnym. Oczywistym jest przy tym, że pod pojęciem "sąd" mieszczą się również sądy administracyjne, jednakże należy wskazać na treść art. 35 § 3 P.p.s.a., który ogranicza możliwość udzielania pełnomocnictw pełnomocnikom zawodowym (adwokatom i radcom prawnym) przez osoby prawne lub zarząd spółki partnerskiej jedynie do sytuacji, w której świadczyły one pomoc prawną na podstawie odrębnych przepisów przedsiębiorcy, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej. Tymczasem w niniejszej sprawie, zarówno z umowy z dnia 29 marca 2001 r., jak i aneksu do niej z dnia 24 listopada 2008 r. nie wynika, by ZGM TBS Sp. z o.o. w C. świadczył pomoc prawną na rzecz skarżącej, albowiem jego czynności ograniczone zostały do zarządzania nieruchomością wspólną. Również z tych przyczyn nie jest możliwym uznanie, że doszło do skutecznego udzielenia pełnomocnictwa dla występującego w sprawie adwokata. Ostatecznie należy wskazać, że w niniejszej sprawie ZGM TBS Sp. z o.o. w C. nie spełnia również wymogów z art. 35 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. W doktrynie wskazuje się, że wyliczenie zawarte w tym przepisie ma charakter wyczerpujący i może być rozszerzone jedynie w drodze przepisów szczególnych, za które uważa się ustawę z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 126, poz. 1069 z późn. zm.), jak również ustawy: z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (t. j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 213) i z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 155, poz. 925). Powyższe okoliczności powodują, że pełnomocnik nie uzupełnił braków formalnych skargi tj. nie przedłożył dokumentów wskazujących, że ZGM TBS Sp. z o.o. w C. mógł w imieniu skarżącej udzielić pełnomocnictwa do wystąpienia ze skargą, jak również by Wspólnota Mieszkaniowa takiego pełnomocnictwa dla pełnomocnika zawodowego udzieliła. Jednocześnie brak jest przesłanek do zastosowania art. 44 § 1 p.p.s.a. w niniejszej sprawie, albowiem przepis ten dotyczy "podjęcia naglącej czynności" przez "osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa". Zastosowanie tego trybu byłoby zupełnie niezasadne w sytuacji, gdy nie tylko brak jest naglącej czynności, ale i brak jest przesłanek do uznania, iż nie można było przedstawić pełnomocnictwa. Niedołączenie bowiem właściwego pełnomocnictwa przy wniesieniu skargi jest brakiem formalnym, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, jednakże jest to brak usuwalny, zaś rzeczą sądu jest wezwanie do jego uzupełnienia w zakreślonym terminie. Jeżeli wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył prawidłowego pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, czyli złożenia pełnomocnictwa, należy kierować do wnoszącego pismo pełnomocnika. Tymczasowe dopuszczenie pełnomocnika do podjęcia czynności, z możliwością zatwierdzenia czynności przez stronę (art. 44 § 2 P.p.s.a.), nie może być stosowane zamiast wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa (art. 46 § 3 P.p.s.a.) (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt I FSK 905/07, post. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SA/Wr 1225/01). Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.