II OSK 1766/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-05-26
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Grzegorz Czerwiński, Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy orzekaniu o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., należy brać pod uwagę przeznaczenie terenu zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie orzekania, czy w dacie budowy obiektu?Ratio decidendi
Przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji. Należy jednak uwzględnić przeznaczenie terenu od początku budowy, jeśli aktualne przepisy nie dopuszczają zabudowy danego rodzaju. Orzekanie rozbiórki wyłącznie z powodu braku pozwolenia na budowę, mimo że plan miejscowy dopuszcza zabudowę, byłoby nieracjonalne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego zaadaptowanego na cele mieszkalne, który został wybudowany w latach 70. XX w. bez pozwolenia na budowę. Organ I instancji i organ odwoławczy odmówiły wydania nakazu rozbiórki, uznając, że budynek nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie orzekania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 maja 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 830/15 w sprawie ze skargi B. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargą kasacyjną. [pic]
II OSK 1766/16
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 3 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę B. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]2015 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] podczas oględzin w dniu 18 grudnia 2014 r. ustalił, że na działce nr ewid. [...] położonej w m. [...], znajduje się budynek mieszkalny z dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej, pokryty papą oraz drugi budynek o konstrukcji murowano-drewnianej, pokryty papą i eternitem, z zewnątrz od strony południowej i zachodniej obłożony sidingiem. Wewnątrz znajdują się trzy pomieszczenia i przedsionek. Budynek posiada instalację elektryczną. W budynku znajduje się piecyk, tzw. koza podłączony do przewodu dymowego. Budynek posiada wymiary 6,58 m x 7,80 m. Wysokość pomieszczeń wynosi 2,12 m.
Postanowieniem z dnia [...] 2014 r., wydanym na podstawie art. 71a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), organ I instancji wstrzymał użytkowanie budynku gospodarczego, usytuowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w m. [...], adaptowanego na cele mieszkalne i zobowiązał A. O. do przedłożenia w terminie do 27 lutego 2015 r. opisu i rysunku określającego usytuowanie budynku w stosunku do granic nieruchomości, zwięzłego opisu technicznego określającego rodzaj i charakterystykę wraz z danymi techniczno-użytkowymi oraz zaświadczenia wójta gminy o zgodności zmiany sposobu użytkowania z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Postanowieniem z dnia [...] 2015 r. PINB w [...], na podstawie art. 77 § 2 k.p.a. i art. 71a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, uchylił postanowienie z dnia 29 grudnia 2014 r. ze względu na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ I instancji stwierdził, że należy ustalić dokładną datę zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na cele mieszkalne, bowiem z przepisu art. 71a ustawy Prawo budowlane nie stosuje się do samowolnej zmiany sposobu użytkowania dokonanej przed dniem 31 maja 2004 r. Tak więc ustalenie dokładnej daty zmiany sposobu użytkowania, zdaniem organu I instancji jest niezbędne.
W dniu 17 marca 2015 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, w wyniku której ustalono, że A. O. zamieszkał w spornym budynku w 1996 r.
Postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r. organ I instancji, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ust. 2 i ust. 3 w związku z art. 71 ust. 1, 2 i 3 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 2 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane, wstrzymał użytkowanie ww. budynku gospodarczego adaptowanego na cele mieszkalne i zobowiązał A. O. do dostarczenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, następujących dokumentów:
- opisu i rysunku określającego usytuowanie obiektu budowlanego w stosunku do granic nieruchomości,
- zwięzłego opisu technicznego określającego rodzaj i charakterystykę obiektu budowlanego oraz jego konstrukcję wraz z danymi techniczno-użytkowymi,
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością ma cele budowlane,
- zaświadczenia wójta gminy o zgodności o zgodności zmiany sposobu użytkowania z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] oraz,
- ekspertyzę techniczną w zakresie oceny zgodności użytkowania obiektu z warunkami technicznymi i przepisami Prawa budowlanego.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r. organ odwoławczy uchylił ww. postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zwracając uwagę na fakt, że w piśmie z dnia 24 listopada 2014 r. pełnomocnik B. T., inicjatorki postępowania, podniósł, że domaga się wydania nakazu rozbiórki domu mieszkalnego, a nie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny, czym zajął się organ I instancji.
Decyzją z dnia [...] 2015 r., wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r - Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] odmówił wydania nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w m. [...].
B. T. wniosła odwołanie od powyższe decyzji, żądając rozbiórki przedmiotowego budynku. Zdaniem odwołującego A. O. rozpoczął roboty budowlane przy tym budynku w 2001 r.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu tego odwołania decyzją z dnia [...] 2015 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji ustalił, że przedmiotowy budynek (komórka drewniana) został wybudowany w latach 70 - tych. Właścicielami działki, na której wybudowano ww. budynek są E. K. i A. O. Pozwolenia na budowę budynku nie okazano.
A. O. zamieszkał w 1996 r. w omawianym budynku, który z gospodarczego został zaadaptowany na budynek mieszkalny. Poza tym wyjaśnił, że budynek miał pierwotnie kształt litery L i w części południowo-zachodniej, w miejscu dzisiejszego wiatrołapu, był podcień zadaszony dachem budynku wspartym na słupach drewnianych. W 1994 r. jesienią, A. O. obudował wyodrębnioną wiatę, prowizoryczną osłoną z sidingu i desek, tworząc wiatrołap. Ścianę wschodnią budynku od wewnątrz obmurował pustakami z betonu komórkowego gr. 12 cm. i obłożył płytami gipsowo-kartonowymi. Od strony zewnętrznej ścianę tę obmurował do głębokości zagłębienia. W 2000 r. zakupił eternit i wykonał w części pokrycie dachu, dokonując jego naprawy.
Mając na uwadze powyższe, organ I instancji uznał, że budynek gospodarczy wybudowano w latach 70 – tych, tj. w czasie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W takiej sytuacji, stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Powołując się na art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. organ wskazał, że będący przedmiotem postępowania budynek nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ teren, na którym się znajduje, przeznaczony jest pod zabudowę zagrodową - z przeznaczeniem pod budynki mieszkalne w gospodarstwach rolnych oraz budynki gospodarcze (MR). Zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] podjętym uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] 2003 r., dla terenu działki o nr ewid. [...], usytuowanej w m. [...], zabudowa zagrodowa przy drodze publicznej gminnej o symbolu B7L relacji [...] powinna być : w liniach rozgraniczających - 15 m, szerokość jezdni min. 5 m., linia zabudowy na terenach zabudowanych min. 10 m od krawędzi jezdni. Lokalizacja budynku nie narusza ustalonych odległości ww. planie, bowiem obiekt usytuowany jest w odległości 14 m od krawędzi jezdni. Obiekt nie stwarza też zagrożenia dla ludzi lub mienia, ani nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia. Komin na budynku mieszkalnym posiada wylot o wysokości ok. 60 cm ponad pokryciem niepalnym dachu i oddalony jest od budynku skarżącego - stanowiącego przeszkodę, - ok 14 m. Polska Norma PN-89/B-10425 - "Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły" - wymaga zachowania odległości komina od przeszkody - 10 m. Ponadto przedmiotowy budynek nie utrudnia zabudowy działki sąsiedniej, nie jest obiektem uciążliwym dla sąsiada ze względu na emisję hałasu, wibracje, zakłócenia elektryczne, zanieczyszczenie powietrza wody lub gleby, nie powoduje odprowadzania wód lub ścieków na działkę sąsiada, nie narusza innych interesów osób trzecich.
Z tych wszystkich względów organ odwoławczy przyjął, że nie zachodzą przesłanki do wydania nakazu rozbiórki obiektu, czego domagała się B. T.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. T. podniosła, że organy administracji błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził w pierwszej kolejności, że bezspornym jest, że przedmiotowy obiekt został wykonany bez wymaganego pozwolenia na budowę w latach 70-tych, w związku z tym został wybudowany przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 powołanej ustawy, do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, nie stosuje się art. 48 tej ustawy (dotyczącego wydania nakazu rozbiórki), lecz stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, iż do obiektu budowlanego stanowiącego przedmiot nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie, należy stosować przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm) obowiązującej w dacie realizacji tego obiektu.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego (obecnie: wójt gminy, burmistrz lub prezydent miasta) stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Z kolei w świetle art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Sąd I instancji uznał, że prawidłowo organy obu instancji stwierdziły, że nie było podstaw do nakazania rozbiórki w trybie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Nakaz rozbiórki budynku mógłby być orzeczony tylko wówczas, gdyby znajdował się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę albo gdyby został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy i jednocześnie powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a takie sytuacje nie zachodzą.
Badając zgodność inwestycji z przepisami powszechnie obowiązującymi należy brać pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie realizacji robót budowlanych – wynika to wprost z powołanego art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.
Organ prawidłowo ocenił, że przedmiotowa inwestycja nie narusza aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z akt sprawy teren, na którym usytuowany jest budynek – zgodnie uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] - przeznaczony jest pod zabudowę zagrodową - z przeznaczeniem pod budynki mieszkalne w gospodarstwach rolnych oraz budynki gospodarcze (MR). Poza tym w myśl ww. planu zabudowa zagrodowa przy drodze publicznej gminnej o symbolu B7L relacji [...] powinna być: w liniach rozgraniczających - 15 m, szerokość jezdni min. 5 m., linia zabudowy na terenach zabudowanych min. 10 m od krawędzi jezdni. Lokalizacja budynku nie narusza ustalonych odległości ww. planie, bowiem obiekt usytuowany jest w odległości 14 m od krawędzi jezdni. Budynek nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Wbrew zarzutom skargi, organ należycie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, nie naruszając przy tym przepisów procesowych i stwierdzając samowolę budowlaną zastosował prawidłowe przepisy prawa materialnego. Strona skarżąca nie przedstawiła natomiast żadnych dokumentów, które podważyłyby ustalenia organu.
W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.T., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniosła zarzuty:
1) naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a. przez brak ustalenia przeznaczenia
nieruchomości A. O., przewidzianego w przepisach o planowaniu przestrzennym w dacie budowy na tej nieruchomości budynku gospodarczego oraz w dacie zmiany sposobu użytkowania tego budynku na budynek mieszkalny i brak ustalenia, czy budynek A. O. stanowi budynek mieszkalny w jego gospodarstwie rolnym w rozumieniu postanowień aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
1) naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane polegające na błędnym przyjęciu, że nie orzeka się o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego, jeżeli zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym znajduje się on na terenie przeznaczonym pod zabudowę w dacie orzekania, kiedy decydujące znaczenie dla orzeczenia rozbiórki ma przeznaczenie nieruchomości w okresie budowy lub zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego;
- art. 48 ustawy Prawo budowlane przez błędne przyjęcie, że o uznaniu rozbudowy budynku gospodarczego na budynek mieszkalny za samowolę budowlaną w zakresie jej zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym, rozstrzygają postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujące w dacie orzekania, a nie w dacie wykonania przebudowy i zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że organy nadzoru budowlanego wbrew dyspozycji art. 77 § 1 k.p.a. dostatecznie nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Pominięte bowiem zostały kluczowe kwestie, a mianowicie przeznaczenie nieruchomości A. O. w planie miejscowym w okresie budowy budynku gospodarczego w latach 70 ubiegłego wieku oraz w czasie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Okoliczności powyższe zostały w dotychczasowym postępowaniu pominięte, a dopiero ich ustalenie mogło stanowić właściwą podstawę do odpowiedniego zastosowania przepisów materialnego Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 37 ust. 1 dawnego prawa budowlanego obiekty budowlane podlegały przymusowej rozbiórce albo przyjęciu na własność Państwa, jeżeli były w budowie lub zostały wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy. Przepis ten zatem expressis verbis rozstrzyga, że o samowoli budowlanej decydują przepisy prawa obowiązujące w okresie budowy obiektu budowlanego, a nie jak błędnie przyjęto przepisy obowiązujące w dacie orzekania w przedmiocie rozbiórki. Plan miejscowy uchwalony w 2003r. nie miał więc żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Należało bowiem ustalić przeznaczenie planistyczne nieruchomości A. O. w okresie budowy budynku, a dopiero wtedy można było stwierdzić, czy budynek ten znajdował się na terenie przeznaczonym pod zabudowę w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 dawnego Prawa budowlanego.
Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczona została do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.
W myśl art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej jej autor podniósł zarzut naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia prawa materialnego.
Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowić musi fakt, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy poza sporem pozostaje, że przedmiotowy obiekt został wybudowany w latach 70-tych XX w., a zatem przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Zgodnie zaś art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, nie stosuje się art. 48 tej ustawy (dotyczącego wydania nakazu rozbiórki), lecz stosuje się przepisy dotychczasowe, a zatem ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane.
Stosownie do art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że przy ocenie przeznaczenia terenu należy mieć na uwadze przeznaczenie wynikające z przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez organy administracji publicznej. W ocenie autora skargi kasacyjnej istotne jest bowiem przeznaczenie nieruchomości A. O. w planie miejscowym w okresie budowy budynku gospodarczego oraz w czasie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Z takim stanowiskiem skarżącej kasacyjnie nie sposób się zgodzić.
Wyjaśnienia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13 stwierdził, że przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dniu orzekania przez organ administracji. Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł jednak, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od początku jego budowy w sytuacji, gdy aktualne przepisy nie dopuszczają zabudowy danego rodzaju. Sąd wyjaśnił ponadto, iż przyjęcie natomiast, że przepisy o planowaniu przestrzennym w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. to przepisy obowiązujące w czasie budowy obiektu budowlanego, prowadziłoby do konieczności orzekania rozbiórki takiego obiektu wyłącznie z powodu braku pozwolenia na budowę, mimo że zmianie uległ miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i obecnie dopuszczalna jest zabudowa na terenie, na którym do tej pory nie było takiej możliwości. Nakazywanie rozbiórki obiektu budowlanego w takim wypadku byłoby nieracjonalne.
Wobec powyższego należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie rozważenie zastosowania art. 37 ustawy z 1974 r. wymagało odwołania się do obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - uchwały Rady Gminy [...] Nr [...]z dnia [...]2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...]. Tym samym za nietrafne należy uznać zarzuty naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Przyjęcie takiej wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. powoduje, że za niezasadny musi zostać uznany zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak ustalenia przeznaczenia nieruchomości A. O., przewidzianego w przepisach o planowaniu przestrzennym w dacie budowy na tej nieruchomości budynku gospodarczego oraz w dacie zmiany sposobu użytkowania tego budynku na budynek mieszkalny. Odnosząc się natomiast do kwestii braku ustalenia, czy budynek A. O. stanowi budynek mieszkalny w jego gospodarstwie rolnym w rozumieniu postanowień aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy wskazać, że z wypisu z rejestru gruntów wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że działka nr [...] stanowi użytek rolny zabudowany, nie ma zatem podstaw do kwestionowania zgodności zabudowy z postanowieniami planu miejscowego.
Jako że zarzuty zgłoszone w ramach podstaw kasacyjnych okazały się nieuzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło