I FSK 446/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski, , po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi D. L. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1088/16 w sprawie ze skargi kasacyjnej D. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1898/15 w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 15 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2009 r., postanawia 1. umorzyć postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, 2. zwrócić D. L. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 1019 (tysiąc dziewiętnaście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania. Wyrokiem z 30 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1088/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D.L. (dalej Skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 3 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1898/15 wydanego w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 15 września 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. (wyrok ten oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Pismem z 16 marca 2020 r. Skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 30 kwietnia 2018 r., sygn. I FSK 1088/16. Tymczasem postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. [...] w W. [...] Wydział Gospodarczy z 15 maja 2023 r. ogłoszono upadłość Skarżącego (numer obwieszczenia: [...]), jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Wyznaczony przez sąd syndyk masy upadłości, pismem z 13 grudnia 2023 r., skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego oświadczył, że ukończył już wszystkie wymagane prawem czynności i w dniu 5 grudnia 2023 r. złożył do Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Gospodarczy ostateczne sprawozdanie z czynności wykonanych w postępowaniu upadłościowym oraz wniosek o stwierdzenie zakończenia postępowania. Jednocześnie poinformował, że wierzytelność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] została uznana na liście wierzytelności pod pozycją 2, w łącznej kwocie 3.304.437,56 zł. Wierzytelność obejmuje zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2008 r. do stycznia 2013 r. – upadły uznał zgłoszoną wierzytelność, a lista wierzytelności została zatwierdzona postanowieniem z 27 listopada 2023 r. i aktualnie jest prawomocna. Syndyk masy upadłości oświadczył również, że nie wstępuje do postępowań toczących się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przedmiocie zobowiązania Skarżącego w podatku od towarów i usług za wyżej wskazany okres (tj. od stycznia 2008 r. do stycznia 2013 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 1520, ze zm.; dalej: Prawo upadłościowe), postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. W doktrynie i judykaturze na tle regulacji zawartej we wskazanym przepisie formułowany jest pogląd, że po ogłoszeniu upadłości właściwym trybem dochodzenia wierzytelności podlegającej zaspokojeniu w podziale funduszów masy upadłości jest zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Z tego względu przyjmuje się, że co do zasady nie jest dopuszczalne wytoczenie po ogłoszeniu upadłości (obejmującej likwidację masy) procesów o wierzytelności o podlegające zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym. Co się zaś tyczy procesów wszczętych przed ogłoszeniem upadłości o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym w art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, zgodnie z tradycją, wprowadza się unormowanie, że prowadzenie takiego procesu po ogłoszeniu upadłości jest dopuszczalne, ale tylko wtedy, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie została umieszczona na liście wierzytelności (postanowienie NSA z 12 lutego 2024 r., sygn. akt I FSK 1866/22). W takiej sytuacji art. 145 Prawa upadłościowego przewiduje, że postępowanie sądowe i administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność może być "podjęte" przeciw syndykowi (postanowienie NSA z 12 lutego 2024 r., sygn. akt I FSK 202/23 i wskazane tam orzecznictwo). Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku wciągnięcia objętej nim należności na listę wierzytelności następuje na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) z uwagi na bezprzedmiotowość takiego postępowania (postanowienie NSA z 12 lutego 2024 r., sygn. akt I FSK 200/23 i wskazane tam orzecznictwo). Stosownie do art. 161 § 2 p.p.s.a. postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro wierzytelność w łącznej kwocie 3.304.437,56 zł. obejmująca zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2008 r. do stycznia 2013 r. została umieszczona na liście wierzytelności, która w postępowaniu upadłościowym została zatwierdzona i jest prawomocna, a upadły uznał zgłoszoną wierzytelność, to postępowanie wywołane skargą o wznowienie postępowania w przedmiocie jego zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2009 r., podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać ponadto należy, że cytowany wyżej przepis art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego wyraźnie sprzeciwia się podjęciu postępowania sądowoadministracyjnego przeciwko syndykowi masy upadłości w sytuacji, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność została umieszczona na liście wierzytelności. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. i art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, postanowił jak w sentencji.