VI SA/Wa 2842/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę w całości Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] (w skrócie: ZUS) pismem z dnia [...] marca 2014 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozstrzygnięcie kwestii podlegania przez [...] obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością K. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ (w skrócie: Dyrektor WOW NFZ) pismem z dnia [...] marca 2014 r. poinformował [...] (dalej: strona, skarżąca) o wszczętym, na wniosek ZUS-u, postępowaniu w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako jedynego wspólnika spółki z o.o., prawie do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz nadesłania dokumentów, jak również wniesienia żądania przeprowadzenia określonych dowodów. Decyzją nr [...]z dnia [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor [...]OW NFZ na podstawie art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1 w zw. z art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm. dalej: ustawa o świadczeniach) art. 151 oraz art. 180 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm., dalej: k.s.h.), art. 4, art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 z późn zm., dalej: u.s.d.g.), art. 8 pkt 1 lit. c, art. 11 w zw. z art. 1a pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 12 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) oraz art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121, dalej: u.s.u.s.), stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego [...]z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia 16 kwietnia 2007 r. do dnia 18 września 2013 r. Organ przyjął, że [...] nabyła wszystkie udziały spółki z o.o. K. w dniu 16 kwietnia 2007 r., a jeden udział został przez nią skutecznie zbyty w dniu 19 września 2013 r. Zatem strona była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od dnia 16 kwietnia 2007 r. do dnia 18 września 2013 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. [...]wniosła odwołanie, podnosząc że zbycie jednego udziału nastąpiło w dniu 19 września 2007 r., a brak notarialnego poświadczenia na dokumencie sprzedaży wynikał z jej niewiedzy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...]Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm., dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania strony, uchylił w całości wspomnianą decyzję Dyrektora [...]OW NFZ i orzekł, że [...]podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. w okresie od dnia 16 kwietnia 2007 r. do dnia 18 września 2013 r. W uzasadnieniu Prezes NFZ wyjaśnił, że zgodnie z art. 82 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach, rodzajem działalności gospodarczej jest działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Natomiast stosownie do treści art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Organ odwoławczy także wyjaśnił, że [...] jako wspólnik K. Sp. z o.o., skutecznie zbyła swój udział w spółce w dniu 19 września 2013 r. Wobec tego objęta była obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 16 kwietnia 2007 r., kiedy nabyła wszystkie udziały spółki, do dnia 18 września 2013 r. Zdaniem Prezesa NFZ, organ I instancji błędnie określił, że [...] podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 8 ust. 6 pkt 1 ww. u.s.u.s.). Odwołująca bowiem, jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu, lecz z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności (art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r.). Prezes NFZ powołał się przy tym na stanowisko zaprezentowane przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w wyroku z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt. III AUa 616/07, w którym Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 12 ust. 1 u.s.u.s. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność, za którą od dnia 1 stycznia 2003 r. uważa się, w myśl art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s., także wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Bez znaczenia pozostaje tutaj kwestia czy ubezpieczony faktycznie wykonuje czynności związane z prowadzeniem spraw spółki, a zatem czy pracuje, skoro podstawą objęcia go ubezpieczeniem nie jest sprawowanie funkcji w organie zarządzającym - jako prezes zarządu spółki - lecz bycie wspólnikiem i to bez względu na to czy z aktu założycielskiego wynikają dodatkowe obowiązki, prócz podstawowego, tj. wniesienia wkładu na pokrycie udziałów". Pismem z dnia 28 września 2015 r. [...] , wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie przepisów: I. prawa materialnego: a) art. 65 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016r., poz. 380, dalej: k.c.) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie przejawiające się uznaniem, że skarżąca nie zbyła skutecznie w dniu 19 września 2007 r. prawa majątkowego w postaci udziału w spółce K. Sp. z o.o. na skutek niezachowania właściwej formy czynności prawnej; b) art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu skarżącej za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. II. prawa procesowego: a) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, przejawiające się w szczególności brakiem dowodów potwierdzających prowadzenie działalności gospodarczej przez spółę K. sp. z o.o., w której skarżąca posiada udziały; b) naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. polegające na nieprawidłowym sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z treści którego nie wynika, na podstawie jakich dowodów organ doszedł do wniosków przedstawionych w tym uzasadnieniu. Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Prezes NFZ przyjął, że [...] podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako wspólnik jednoosobowej sp. z o.o. K., w okresie od dnia 16 kwietnia 2007 r. (daty objęcia wszystkich udziałów) do dnia 18 września 2013 r. (skutecznego zbycia jednego udziału w dniu 19 września 2013 r.). Natomiast skarżąca, nie kwestionując samego obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, twierdzi, że w dniu 19 września 2007 r. zbyła w formie pisemnej jeden udział w spółce i zarzuca organowi niekierowaniem się normą interpretacyjną wynikającą z treści art. 65 § 1 k.c. Istota sprawy sprowadza się więc do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałym stanie faktycznym skarżąca podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w okresie od dnia 16 kwietnia 2007 r. do dnia 18 września 2013 r. (notarialnego poświadczenia podpisów na umowie sprzedaży w dniu następnym), czy też, jak chce skarżąca do dnia 19 września 2007 r., kiedy to zawarła umowę sprzedaży jednego udziału. Rozważając powyższą kwestię, przede wszystkim należy odwołać si e do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi (...), które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W świetle art. 5 pkt 21 ww. ustawy, przez określenie działalność pozarolnicza/osoba prowadząca działalność pozarolniczą - rozumie się działalność/osobę (prowadzącą działalność pozarolniczą), o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. Zgodnie natomiast ze wspomnianym art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Z kolei obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych (art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Na podstawie art. 13 pkt 4 u.s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (chodzi o art. 14a), przy czym za wykonywanie takiej działalności uważa się także posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. (art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s.). Sąd Najwyższy stwierdził w wyroku z 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10 (Lex Omega nr 817528), na tle art. 8 ust. 6 u.s.u.s.: "należy stwierdzić, że pojęcie - prowadzenie działalności pozarolniczej - jest pojęciem szerszym od działalności gospodarczej określonej w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (...). Do pojęcia działalności gospodarczej w powyższym (wąskim) rozumieniu ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych odwołuje się tylko w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a w pozostałych punktach tego przepisu wymienia osoby nieprowadzące działalności gospodarczej w ścisłym znaczeniu tego pojęcia. Właśnie w kręgu tych osób znajduje się w art. 8 ust. 6 pkt 4 ww. ustawy, wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., który jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej (...). Obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej". Zatem w przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu prawnego osoby jako wspólnika spółki z o.o., trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej/osiągania przychodów. Mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania – ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego przez skarżącą, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z o.o. Tak więc rozpoczęcie wykonywania ww. działalności wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce. Organ odwoławczy wyznaczył ten moment na dzień 16 kwietnia 2007 r. – dzień nabycia przez skarżącą wszystkich udziałów w K. Sp. z o.o., a za moment krańcowy przyjął dzień 18 września 2013 r. – dzień zbycia jednego udziału w spółce (notarialne poświadczenie umowy zbycia miało miejsce w dniu 19 września 2013 r.). Sąd przyjął za prawidłowe ustalenie tej daty przez Prezesa NFZ. Zgodnie bowiem z art. 180 k.s.h. (od dnia 1 kwietnia 2016 r. – jego § 1) zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz jego zastawienie powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Wymóg zachowania szczególnej formy dla zbycia udziałów został zastrzeżony pod rygorem nieważności (art. 73 § 2 zd. pierwsze k.c. w zw. z art. 2 k.s.h.). Znajdująca się w aktach administracyjnych umowa sprzedaży jednego udziału w spółce K. Sp. z o.o. zawarta została przez skarżącą w dniu 19 września 2007 r., jednakże podpisy na niej umieszczone zostały notarialnie poświadczone dopiero w dniu 19 września 2013 r. i dopiero w tej dacie, w świetle przepisów prawa, skutecznie zbyte przez skarżącą. W tym kontekście nie znalazł aprobaty Sądu pogląd skargi dotyczący naruszenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji przepisów art. 65 § 1 k.c. (Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.) poprzez uznanie, że do zbycia udziału skarżącej doszło w dniu 19 września 2007 r. Przepisy dotyczące formy zbycia udziałów w spółce z o.o. są bezwzględnie obowiązujące. Nie kwestionując zamiaru stron umowy zawartej w dniu 19 września 2007 r. - sprzedaż należącego do skarżącej udziału w spółce K. Sp. z o.o., należy uwzględnić, że w przypadku zbycia udziału w spółce z o.o. do jej ważnego zawarcia przepisy prawa (art. 180 k.s.h) wymagają łącznego zaistnienia dwóch elementów: formy pisemnej i poświadczenia przez notariusza złożonych podpisów. Niedopełnienie jednego z tych dwóch wymogów (notarialnego poświadczenia podpisów) zostało uzupełnione w dniu 19 września 2013 r. i dlatego prawidłowo organy przyjęły, że z tą datą nastąpiło skuteczne zbycie rzeczonego udziału. Reasumując, w zaistniałym stanie faktycznym sprawy, skarżąca od dnia 16 kwietnia 2007 r. do dnia 18 września 2013 r. podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednocześnie, wbrew zarzutom skargi, okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem praw i obowiązków wspólnika na gruncie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych są bez znaczenia. Nie chodzi tu bowiem o kwestię ustaleń faktycznych co do prowadzonej przez wspólnika działalności, tylko kwestię związaną z przyjętym przez przepis art. 8 ust. 6 pkt 4 ww. ustawy rozumieniem pojęcia osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Również okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem działalności przez spółkę (brak celu zarobkowego, czy nawet niepodjęcie przez spółkę działalności i nieuzyskiwanie przez nią przychodu) są irrelewantne w tej sprawie. Nie wywierają one bowiem jakiegokolwiek wpływu na sytuację prawną skarżącej jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, co ma istotne znaczenie przy ustalaniu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Dalszą dopiero kwestią jest ustalenie i pobieranie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Od uzyskiwania przychodów z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach (art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach) czy z więcej niż jednego rodzaju działalności pozarolniczej (art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach), czy też z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności pozarolniczej (art. 82 ust. 5 ustawy o świadczeniach), składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie. W myśl art. 82 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzajem działalności jest m.in. działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów procesowych, należy uznać je za niezasadne. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a. w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne, skonstruowane zgodnie z tym przepisem. Nie można też organom zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w myśl reguł z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Stan faktyczny opisany w zaskarżonej decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że stanowisko Prezesa NFZ jest odmienne od stanowiska skarżącej, nie przesądza o tym, że w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. Wymaga przy tym zauważenia, że przy ocenie wyjaśnień skarżącej, należy podejść do nich z dużą ostrożnością. Nielogiczne bowiem wydaje się, że skarżąca zawierając w dniu 16 kwietnia 2007 r. umowę sprzedaży udziałów z [...], na mocy której stała się wspólnikiem jednoosobowej spółki K., umowę tę zawarła w formie wymaganej przez art. 180 k.s.h. (kopia umowy z w aktach sprawy) i zostały dokonane wpisy w Krajowym Rejestrze Sądowym, a zawierając w dniu 19 września 2007 r. umowę sprzedaży jednego udziału [...] w tej samej spółce, o obowiązku z art. 180 k.s.h. miała nie wiedzieć. W takim stanie rzeczy, zaskarżoną decyzję należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł, jak w sentencji wyroku.