I SA/Rz 103/16

WyrokWSA w Rzeszowie2016-03-08

Skład orzekający: Jarosław Szaro, Grzegorz Panek, Tomasz Smoleń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok sądu stwierdzający bezskuteczność umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, wydany na podstawie przepisów prawa upadłościowego, stanowi nową okoliczność faktyczną lub dowód uzasadniający wznowienie postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok, w którym decyzja została wydana?
Ratio decidendi
Wyrok stwierdzający bezskuteczność umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania podatkowego, jeśli nie prowadzi do zmiany podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku. Bezskuteczność czynności prawnej, w przeciwieństwie do jej nieważności, nie powoduje automatycznego przeniesienia praw ani obowiązków, a jedynie umożliwia wierzycielom zaspokojenie się z przedmiotu czynności jako składnika masy upadłości. Kluczowe dla wznowienia postępowania są okoliczności istniejące w dacie wydania pierwotnej decyzji, a nie późniejsze zdarzenia.
Stan faktyczny
Spółka "A" wniosła o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za 2014 rok, powołując się na wyrok sądu stwierdzający bezskuteczność umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Organy podatkowe odmówiły uchylenia ostatecznej decyzji, uznając, że wyrok ten nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, ponieważ nie zmienił podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku. Spółka zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne określenie podatnika i brak uwzględnienia posiadania samoistnego przez spółkę w upadłości. WSA oddaliło skargę, uznając, że spółka nie wykazała przejścia samoistnego posiadania nieruchomości przed wydaniem pierwotnej decyzji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Tomasz Smoleń / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r. sprawy ze skargi spółki "A" z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2014 rok w postępowaniu wznowieniowym oddala skargę. I SA/Rz 103/16 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej - SKO), po rozpatrzeniu odwołania spółki A. z siedzibą w K. (dalej - Spółka, Skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] września 2015 r. znak: [...], w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...] września 2014 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2014. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że postanowieniem z dnia [...]. luty 2015 r. Burmistrz Miasta S., na podstawie art. 241 § 1 , art. 243 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zmianami dalej - ord.pod.) wznowił, na wniosek A. w K. postępowanie w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją znak: [...] z dnia [...] września 2014 r., w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 r. Jako podstawę wznowienia organ wskazał fakt, że pełnomocnik podatnika wystąpił o wznowienie postępowania podatkowego w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 8 września 2014 r. sygn. akt [...], w którym sąd stwierdził bezskuteczność sprzedaży użytkowania wieczystego nieruchomości składającej się z działki 2584/22, prawo własności posadowionych na tej działce budynków i innych urządzeń stanowiących części składowe i przynależności tej nieruchomości, zawartej w dniu 4 lipca 2014 r. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Burmistrz Miasta S. odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2014 r. W uzasadnieniu stwierdził, że pozew o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej, został oparty na przepisie art. 128 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcie (Dz.U. z 2012 r. poz. 1112 ze zmianami) a bezskuteczność czynności prawnych upadłego określona w tym przepisie powstaje w mocy samego prawa, jako skutek ogłoszenie upadłości, zachowuje jednak skuteczność wobec osób trzecich. Bezskuteczność umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki numer 2584/22 i własności posadowionych na niej budynków, a także innych urządzeń stanowiących części składowe i przynależności tej nie ruchomości wobec masy upadłości, stwierdzona wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 8 września 2014 r. nie skutkuje przywróceniem na rzecz upadłego zbytych tą umową praw. Wskazano, że z akcie notarialnym z dnia [...] lipca 2013 r. i z pozwu do Sądu Okręgowego w R. o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej wynika, iż od lipca 2013 r. posiadaczem całej nieruchomości była spółka A. w K., gdyż nie ma żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że w okresie od lipca 2013 r. do grudnia 2014 r. w nastąpiło faktyczne przeniesienie posiadanie nieruchomość na rzecz A. SA w upadłości likwidacyjnej w S. Zarówno w ewidencji gruntów i budynków Starosty, jaki w księdze wieczystej obejmującej działkę 2584/22 (podzielona na działkę nr 2584/115 i 2584/116) pozostawały w 2014 r. w użytkowaniu wieczystym spółki A. SA w K. Wobec braku wiarygodnych dowodów, organ pierwszej instancji, nie dały wiary oświadczeniu podatnika z dnia 15 stycznia 2015 r. oraz oświadczenia spółki A. w upadłości z dnia 23 luty 2015 r., gdyż są one sprzeczne z oświadczeniami zawartymi w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2014 r. i 2015 r. w związku z czym, zdaniem organu, brak jest podstaw do uchylenie prawomocnej decyzji z dnia [...] września 2014 r. W chwili wydania była ona prawidłowa i odpowiadała prawu. Nie zachodziły zatem przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 ord.pod., gdyż wyrok Sądu Okręgowego w R. nie skutkuje zmianą podmiotu, na których w ciąży obowiązek podatkowy. Od decyzji Burmistrza Miasta S. odwołanie złożyła spółka w zarzucając naruszenie przepisów: 1) przepisy postępowania: a) art. 200 § 1 ord.pod. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego oraz zgłoszenia wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji, ze względu na wydanie decyzji w dniu 10 września 2015 r. podczas gdy pismo - odpowiedź podatnika na postanowienie z dnia 28 sierpnia 2015 r. obejmujące wniosek dowodowy odebrane został w Urzędzie Miasta S. w dniu 11 września 2015 r., a tym samym wniosek dowodowy dotyczący istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie mogły zostać uwzględniony przed wydaniem decyzji; b) art. 122 ord.pod. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienie sprawy w postępowaniu podatkowym; c) art. 187 § 1 ord.pod. poprzez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w związku z tym pominięcie dowodów świadczących o tym, że przedmiotowe nieruchomości znajdowały się w posiadaniu samoistnym A. SA w upadłości likwidacyjnej; 2) przepisy prawa materialnego: a) art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. w podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014 roku poz. 849 ze zmianami dalej - u.p.o.l) poprzez niewłaściwe określenie osoby podatnika i w konsekwencji uznanie, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na A. SA podczas, gdy działka numer 2584/22 wraz w posadowionym na niej budynki oraz innymi urządzeniami, były w posiadaniu samoistnym A. SA w upadłości likwidacyjnej w S. począwszy od października 2013 r. Z uwagi na powyższe Spółka wniosła o uchylenie w przedmiotowej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, w oparciu przepis art. 233 § 2 ord.pod.. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdziło, że Burmistrz Miasta S. prawidłowo uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie wyszły na jaw okoliczności istotnych dla sprawy wymiaru podatku za 2014 r., istniejące w dacie wydania weryfikowanej decyzji okoliczności, czy też nowe dowody, które dawały podstawy do stwierdzenia wystąpienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ord.pod.. SKO wskazało, że organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż brak jest podstaw do uchylenia w wyniku wstąpienia postępowania dotychczasowej ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. określającej Skarżący, wysokość podatku od nieruchomości za 2014 r. W ocenie SKO trudno po pierwsze, uznać, by faktycznie działka 2584/22 została po wydaniu postanowienia sądowego z dnia 7 października 2013 r. o ogłoszeniu upadłości Spółki A. SA w S. objęta w posiadanie samoistne A. SA w upadłości likwidacyjnej. Gdyby spółka A. faktycznie wydała przedmiotową nieruchomość w posiadanie poprzedniemu użytkownikowi wieczystemu jeszcze w 2013 r. to nie wykazywałaby jej jako przedmiotu opodatkowania w złożonej w dniu 3 lutego 2014 r. do organu podatkowego deklaracji podatkowej. Wątpliwe są, więc jako dowody na okoliczność przeniesienia posiadania jeszcze w 2013 r. przedłożone przez podatnika oświadczenia o wydanie nieruchomości posiadanie samoistne, skoro oświadczenie te sporządzone zostało znacznie późniejszym okresie. Po drugie, należy zauważyć, że działka nr 2584/22 w ogóle nie mogła znajdować się w posiadaniu samoistnym ani spółki A., ani też spółki A. W 2013 roku działka ta była przedmiotem użytkowania wieczystego A., a od 4 września 2013 roku w użytkowaniu wieczystym A. SA w K. podmioty mogą być zatem uznane za posiadaczy samoistnych przedmiotowych nieruchomości zgodnie bowiem w art. 336 k.p.c. posiadaczem samoistnym rzeczy jestem, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Użytkownik wieczysty, który nabył prawo użytkowania wieczystego na podstawie w stosownej umowy, korzystał z gruntu z wyłączeniem innych osób oraz rozporządza swoim prawem w granicach określonych przez ustawy, ale nie może jednak posiadać gruntu na zasadzie posiadania samoistnego, gdyż nie włada nim jak właściciel, ale ma świadomość, że własność przysługuje innemu podmiotowi. Użytkowanie wieczyste jest bowiem jednym z katalogu praw rzeczowych, które mogą przysługiwać do nieruchomości, będącej własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Użytkownika wieczystego nie można, więc uznać za posiadacza samoistnego, a jedynie za posiadacza zależnego. Brak jest zatem podstaw do uznania, że od października 2013 r. działka będąca przedmiotem opodatkowania mogła być przedmiotem posiadania samoistnego A. SA w S. w upadłości likwidacyjnej, gdyż jak wskazano wyżej użytkownik wieczysty nie może w ogóle być uznany za samoistnego posiadacza. Tak więc nawet, gdyby przyjąć, że faktycznie nastąpiło przeniesienie posiadania działki numer 2584/22 na A. SA w S. w upadłości likwidacyjnej, to nie było to przeniesienie posiadania samoistnego, lecz zależnego, a tym samym fakt ten nie jest istotny z punktu widzenia prawa podatkowego. Podatnikiem w takim przypadku jest bowiem użytkownik wieczysty, a nie posiada samoistnych. Posiadanie samoistne miałoby znaczenie tylko w przypadku opodatkowania nieruchomości stanowiących własność jakiegoś podmiotu przy jednoczesnym stwierdzeniu, że kto inny jest posiadaczem samoistnym. Zdaniem SKO nie można przyjąć, iż okoliczność uzasadniająca uchylenie dotychczasowej decyzji w wyniku wznowienia postępowania jest podnoszony przez pełnomocnika spółki fakt wydania przez Sąd Okręgowy w R. wyroku z dnia 8 września 2014 r. sygn. akt [...], w którym uznał za bezskuteczną umowę sprzedaży użytkowanie wieczystego nieruchomości gruntowej nr 2584/22. Dla uznania wystąpienia przesłanki wznowieniowej określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ord.pod. nie może, także mieć wpływu powołane zarówno we wniosku, jak i w odwołaniu kwestie dysponowania przez A. SA przedmiotową nieruchomością, w związku ze sprzedażą jej części w dniu 8 grudnia 2014 r. na rzecz P.-P. sp. z o.o. w S., jak również powołany w odwołaniu fakt zbycia umową w dniu 8 maja 2015 r. tej nieruchomości na rzecz, A. G. sp. z o.o. sp.k. Wszystkie te czynności prawne miały miejsce już po wydaniu pierwotnej decyzji wymiarowej i są obojętne z punktu widzenia opodatkowanie nieruchomości Spółki za 2014 rok. SKO uznało, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy rozstrzygnął wniosek Spółki o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku na 2014 roku. Dlatego też, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ord.pod., orzekło jak w sentencji decyzji. Na decyzją SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyniosła Spółka zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów wpisu od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych. W złożonej skardze Spółka zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania to jest 1) art. 233 § 1 pkt 2 ord.pod. w związku z art. 240 § 1 pkt 5 ord.pod., art. 187 § 1 ord.pod. i art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 u.p.o.l poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo, że organ pierwszej instancji naruszył następujące przepisy postępowania: a) art. 240 § 1 pkt 5 ord.pod. poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodziły okoliczności stanowiących przyczynę wznowienie, które powinny doprowadzić do weryfikacji decyzji; b) art. 187 § 1 ord.pod. poprzez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w związku z tym pominięcie dowodów świadczących o tym, że przedmiotowe nieruchomości znajdowały się w posiadaniu samoistnym Autosan SA w upadłości likwidacyjnej; c) art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 u.p.o.l poprzez niewłaściwe określenie osoby podatnika i w konsekwencji uznanie, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży A. SA, podczas gdy działka nr 2584/22 wraz z posadowionym na niej budynkiem oraz innymi urządzeniami była w posiadaniu samoistnym A. SA w upadłości likwidacyjnej w S. począwszy od października 2013 r.; 2) art. 187 § 1 ord.pod. poprzez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w związku z tym pominięcie dowodów świadczących o tym, że przedmiotowe nieruchomości znajdowały się w posiadaniu samoistnym A. SA w upadłości likwidacyjnej; 2. narusza przepisów prawa materialnego, to jest: art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 u.p.o.l poprzez dokonanie ich błędnej wykładni wyrażającej się w uznaniu, że art. 3 ust. 3 u.p.o.l może mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy obowiązek podatkowy posiadacza samoistnego wyprzedzać obowiązek podatkowy właściciela, a nie użytkownikach wieczystych, a także poprzez niezastosowanie art. 3 ust. 3 u.p.o.l obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości w zakresie budynków i urządzeń posadowionych na działce 2584/22. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych ( Dz.U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tryb i zasady tej kontroli reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami dalej zwana PPSA). Stosownie do artykułu 133 i art. 134 PPSA sąd, rozstrzygając w sprawie na skutek skargi na decyzje organu administracji, dokonuje oceny prawidłowości tej decyzji na podstawie akt, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Mając na względzie powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana została w trybie wznowienia postępowania i dotyczyła postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta S. z dnia [...] września 2014 r. znak: [...], w przedmiocie określenia spółce A. SA wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 roku. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 ord.pod. organ podatkowy wznawia postępowanie zakończone ostateczną decyzją, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktycznych lub nawet dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten pozwala zatem na wznowienie postępowania, tylko wtedy, gdy ujawnione w danej sprawie okoliczności faktyczne lub dowody spełnia łącznie następujące cechy: 1. są nowe, 2. istniały w dniu wydania decyzji, 3. są istotne dla sprawy, 4. nie były znane organowi, który wydał decyzję. Pierwszą z wymienionych przesłanek warunkujących wznowienie postępowanie jest to, że okoliczności faktyczne lub dowody ujawnione w danej sprawie są "nowe“. Druga okolicznością warunkującą wznowienie postępowania jest to, że nowy fakt lub dowód, istniał już w chwili wydania decyzji ostatecznej. Powołanie nowych okoliczności lub dowodów powstałych po wydaniu decyzji, nawet gdyby miały one istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy nie są przesłanką do wznowienia postępowania. Trzecią przesłanką niezbędną do spowodowanie wznowienia postępowania jest to, że okoliczność faktyczna lub dowód muszą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sytuacja taka ma miejsce wtedy, gdy uwzględnienie określonych okoliczności faktycznych lub dowodów mogłoby spowodować wydanie odmiennej decyzji, niż zapadła poprzednio. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody "są istotne dla sprawy wtedy, gdy można stwierdzić, że gdyby były znane organowi orzekającemu, to miałyby wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy“ (wyrok NSA z 25czerwca 1985 r. sygn. akt I SA 198/85, wyrok NSA z 6 stycznia 1998 r. sygn. akt IV SA 1302/97). Ostatnią okolicznością warunkującą zastosowanie analizowanej przesłanki wznowienia postępowania jest to, aby ujawnione fakty lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Warunkiem wznowienia postępowania jest w tym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność miała istotne znaczenie dla sprawy i istniała w dniu wydania decyzji, przy czym nie były znane, który wydał decyzji. Należy podkreślić, że zasada trwałości decyzji wskazuje, iż rozstrzygnięcie, od którego nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, staje się ostateczne (art. 128 ord.pod.). Uchylenie lub zmiana tych decyzji przed, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogło nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ord.pod. oraz ustawach dodatkowych. Zasada ta ma służyć pewności obrotu prawnego, ponieważ chodzi o zapewnienie podmiotom stosunku prawnopodatkowego ochrony praw nabytych. W doktrynie prawa podkreśla się również, że wprowadzono pojęcie "decyzji ostatecznej“ do ustawodawstwa w celu zapewnienia niezbędnej stabilności porządku prawnych. Możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 127 i 128 ord.pod.). Z powyższego założenia ogólnego, odnoszącego się do rodzaju decyzji poddanej sądowej kontroli legalności oraz z treści art. 128 ord.pod. wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwości decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie narusza art. 240 § 1 pkt 5 ord.pod. W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego organy ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, że nie zachodzą w rozpoznawanej sprawie okoliczności, o których mowa w powołanym wyżej przepisie prawa podatkowego. Należy zauważyć, że w sprawie bezspornym jest, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 7 października 2013 r. (sygn. akt [...] w wieku [...]) ogłoszona została upadłość A. SA w S. obejmująca likwidację majątku dłużnika. Ponadto, że wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 8 września 2014 r. (sygn. akt [...]) stwierdzono, iż umowa z dnia 4 lipca 2013 r. przed Notariuszem P. B. w Kancelarii Notarialnej w K. rep. A nr [...] pomiędzy A. SA z siedzibą w S., a A. SA z siedzibą w K., zmieniona umową z dnia 14 sierpnia 2013 r. zmieniająca umowę sprzedaży z dnia 4 lipca 2013 r. sporządzoną przez notariusza P. B. rep. A nr [...], jest bezskuteczne w stosunku do Masy Upadłości A. SA w upadłości likwidacyjnej. Wydanie wyżej wskazanych orzeczeń nie spowodowało automatycznego przeniesienia własności (wieczyste użytkowanie) oraz posiadania przedmiotowej nieruchomości na rzecz A. SA w upadłości likwidacyjnej. Orzeczenie o bezskuteczności czynności prawnej powoduje, że przedmiot czynności prawnej uzyskuje status składnika majątkowego masy upadłości. Stan taki jest wynikiem ogłoszenie upadłości i istnieje tylko w czasie postępowania upadłościowego i na jego potrzeby. Orzeczenie bezskuteczności czynności prawnej pozwala tylko wierzycielom na zaspokojenie się z rzeczy jako składnika masy upadłości. Tylko nieważność czynności prawnej a nie jej bezskuteczność powoduje, że czynność traktowane jest od początku jako niebyła, co oznacza, że w jej wyniku własnej rzeczy nie została przeniesiona. Tożsamy pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 września 2000 r. sygn. akt V CKN 93/00, w którym stwierdził, iż "tylko nieważność czynności, a niej bezskuteczność powoduje niezgodność pomiędzy stanem prawnym wynikającym z księgi wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym“. Należy wskazać, że orzeczenie uznające czynność prawną za bezskuteczną nie nadaje się do wykonania w drodze egzekucji (art. 776 k.p.c.), w przypadku odmowy wydania świadczenia syndyk, zarządca lub nadzorca sądowy na drodze sądowej może domagać się wydania tego mienia lub zasądzenia jego równowartości w pieniądzach. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów na fakt wydania przedmiotowej nieruchomości i przeniesienia jej posiadanie na A. SA w upadłości likwidacyjnej. Zdaniem Sądu za taki dowód nie można uznać oświadczeń syndyka masy upadłości oraz samej spółki, albowiem zostały złożone dla celów toczącego się postępowania w 2015 r. Należy także wskazać, że powyższe oświadczenie Skarżącej jest sprzeczne z jej oświadczeniem zawartym w deklaracjach na podatek od nieruchomości za 2014 r. i 2015 r. Potwierdzają one, iż przedmiotowe nieruchomość od dnia 4 lipca 2013 roku (data zawarcia umowy w formie aktu notarialnego) była w jej posiadacz. Z deklaracji DN - 1 z dnia 20 stycznia 2014 r. wynika, że działka nr 2584/22 wraz zabudowaniami była w posiadaniu spółki, a z deklaracji DN - 1 z dnia 30 stycznia 2015 r. wynika, iż zabudowana działka nr 2584/115, powstała w wyniku podziału działki nr 2584/22, w dalszym ciągu jest w jej posiadaniu. Co za tym idzie sama Skarżąca deklarowała, że jest w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że większość podniesionych w skardze zarzutów nie mają w uzasadnionych podstaw. W ocenie Sądu, organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie uwzględnienie zasad ogólnych postępowania podatkowego. Jego toku podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia. Zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i nie pomija żadnego z aspektów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera uchybień. Za zasadny należy uznać zarzut, że organ odwoławczy błędnie stwierdził brak możliwości samoistnego posiadania prawa użytkowania wieczystego. Zawarte w kodeksie cywilnym przepisy normujące prawo użytkowania wieczystego pozwalają wnioskować, że prawo użytkowania wieczystego ma dawać uprawnienie władztwa uprawnienie władztwa nad nieruchomością porównywalne z uprawnieniami właściciela, jednak z zachowaniem prawa własności po stronie państw. Po 1989 r. praw użytkowania wieczystego uległo zmianom, jednakże jego istota pozostała niezmienna - jest to prawo do gruntu bardzo zbliżone do prawa własności, ustanowione na rzeczy cudzej, obciążające nieruchomość będącą własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Nadal jego funkcja wyraża się w umożliwieniu podmiotowi uprawnionemu do korzystania z nieruchomości w szerokim zakresie, jednak z zachowaniem prawa własności dla podmiotu publicznoprawnego. Stwierdzenia te prowadzą do wniosku, że prawo użytkowania wieczystego jest (mimo wielu podobieństw) prawem odmiennym niż prawo własności, zatem także posiadanie nieruchomości w zakresie każdego z tych praw na odmienny charakter. Stąd trafnie wskazuje się zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie, że samoistne posiadanie nieruchomości w zakresie użytkowania wieczystego to faktyczne wykonywanie władztwa nad nieruchomością, z wolą posiadania jej dla siebie, jednakże w zakresie odpowiadającym treści użytkowania wieczystego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2004 r. II CK 105/03, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2000 r. IV CKN 103/00). W doktrynie występuje jedynie rozbieżność co do tego, czy posiadanie w zakresie użytkowania wieczystego stanowi postać posiadania samoistnego, zależnego, czy też jest stanem faktycznym pośrednim pomiędzy posiadaniem samoistnym posiadaniem zależnym. W ocenie Sądu kwestie tą przesądził Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 11 grudnia 1975 r. 3 CZP 63/75, której nadano moc zasady prawnej. Sąd Najwyższy stwierdził w niej, że dopuszczalne jest nabycie prawa własności użytkowania przez zasiedzenie biegnące przeciwko poprzedniemu wieczystemu użytkownikowi. Kwestią zasiedzenia reguluje przepis art. 172 kc, z którego wynika, że do nabycia w drodze zasiedzenia prawa własności nieruchomości konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek: samoistnego posiadania oraz upływu czasu 20 lub 30 lat. Daje to podstawę do przyjęcia, że posiadanie w zakresie użytkowania wieczystego może mieć postać posiadania samoistnego. Kwestia postaci posiadania na o tyle znaczenie, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawnej, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) w wyniku umowy zawartej z właścicielem, Agencją Nieruchomości Rolnych lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym (ust. 3 art. 3 u.p.o.l ). Wyżej wskazane przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie zastrzegają, że posiadanie samoistne ma znaczenie jedynie w zakresie prawa własności. Ustawa wprost nie wyłącza spod zakresu działania w art. 3 ust. 3 u.p.o.l posiadacza samoistnego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Jednakże problem ten, jak i wskazane wyżej uchybienie organu odwoławczego nie wpływa na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu najistotniejszą okolicznością jest to, że Skarżąca nie wykazała aby przed wydaniem decyzji podatkowej z 12 września 2014 r. nastąpiło przejście samoistnego posiadania w przedmiotowej nieruchomości na rzecz A. SA w upadłości likwidacyjnej. Przedłożony do akt sprawy wydruk z treści Księgi Wieczystej na okoliczność sprzedaży prawa wieczystego użytkowania nieruchomości przez A. SA w upadłości likwidacyjnej na rzecz A. sp. z o.o. sp.k. w S. wykazuje jedynie, że na dzień sporządzenia aktu notarialnego kupna-sprzedaży z dnia 28 grudnia 2014 r. przedmiotowa działka była w dyspozycji syndyk masy upadłości. Okoliczność, że pod koniec 2014 r. i na początku 2015 r. syndyk masy upadłości A. SA był w posiadaniu w przedmiotowej działki nie oznaczają, że zmiana stanu prawnego czy też faktycznego przedmiotowej działki miała miejsce przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2014 r. Podkreślić należy, że przy rozpoznawaniu sprawy w trybie wznowieniowym, dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego, istotne znaczenie mają okoliczności i dowody istniejące w dniu wydania decyzji pierwotnej. Należy zgodzić się z organami, iż w rozpoznawanej sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy wymiaru podatku za 2014 r., istniejące w dacie wydania weryfikowanej decyzji okoliczności, czy też nowe dowody, które dawałyby podstawy do stwierdzenia wystąpienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ord.pod. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku w oparciu o przepis art. 151 PPSA.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło