I SA/Gl 1177/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak (spr.), Sędziowie WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Dyrektor Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej jako ZUS), działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14. 06. 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej K.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13. 10. 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2015r., poz.121, dalej u.s.u.s.) decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) po rozpatrzeniu wniosku J. R. (dalej jako strona, skarżąca) z dnia 28.07.2015r. o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu ZUS wskazał, że strona wnioskiem z dnia 28.07.2015r. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...]r. ZUS wskazał, że zgodnie z regulacją art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych składki na ubezpieczenia społeczne i rentowe za zatrudnionych pracowników finansują z własnych środków, w równych częściach ubezpieczeni i płatnicy składek. Z art. 17 ustawy systemowej wynika natomiast obowiązek obliczenia i potrącenia, a także przekazania do Zakładu m. in. części składek finansowanych przez ubezpieczonych. Natomiast składka na ubezpieczenie zdrowotne w całości finansowana jest przez osoby ubezpieczone, przy czym to pracodawca (płatnik) ma obowiązek tę składkę obliczyć, pobrać z dochodu ubezpieczonego i odprowadzić do ZUS. Organ podkreślił, że to ostatnie wynika z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze świadczeń publicznych (Dz. U. z 2013r., poz. 154,879,983). W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 u.s.u.s. Zdaniem organu oznacza to, że postępowanie na tej podstawie wszczęte i prowadzone może być wyłącznie w przedmiocie należności z tytułu składek nieopłaconych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. ZUS podkreślił, że stosownie do art. 61a § 1 K.p.a., jeżeli żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W ocenie ZUS wskazane wyżej przyczyny uzasadniają odmowę wszczęcia postępowania o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy systemowej. ZUS podkreślił, że celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty oraz wskazał, iż w niniejszym postępowaniu wydanie takiej decyzji nie jest możliwe, bowiem powołany wcześniej art. 30 u.s.u.s. wyłącza możliwość zastosowania instytucji umorzenia do składek objętych niniejszym postępowaniem. ZUS wyjaśnił również, iż powołany wcześniej przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Oznacza to, że umorzeniem na tej podstawie objąć można jedynie składki za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Regulacja ta stwarza sytuację, w której bezprzedmiotowym jest rozważanie kwestii umorzenia - w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. - należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika w części należnej za zatrudnionych pracowników. Końcowo ZUS akcentował, że ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji poprzez odmowę wszczęcia postępowania, gdyż dalsze prowadzenie postępowania stanowiłoby o jego wadliwości. W skardze na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. strona w pierwszej kolejności zarzucała: naruszenie prawa procesowego - a mianowicie art. 61a § 1 K.p.a. w związku z treścią art. 28 K.p.a. poprzez odmowę przyznania jej statusu strony w postępowaniu administracyjnym, w warunkach gdy oczywistym jest, iż sprawa dotyczy jej interesu prawnego oraz obowiązku wobec ZUS, jaki odziedziczyła po zmarłym mężu - dłużniku ubezpieczeniowym. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca podawał, że status strony miała w postępowaniu sądowym przeciwko ZUS w przedmiocie długu składkowego w sprawach sygn. akt [...] Sądu Okręgowego w C. oraz sygn. akt [...] Sądu Apelacyjnego w K . Po drugie strona zarzucała naruszenie prawa materialnego tj. art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ogłoszonej 19 maja 2015 poprzez: przyjęcie za podstawę brzmienia art. 30 u.s.u.s., które zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 wejdzie w życie pierwszego dnia siódmego miesiąca po ogłoszeniu tj. dopiero 1 grudnia 2015 roku. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto skarżąca wnosiła o załączenie do akt niniejsze sprawy - dokumentacji - akt powiązanych o wskazanych przez Nią sygnaturach, na okoliczność statusu strony oraz interesu prawnego. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że prawa strony oraz interes prawny nabyła na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r. w sprawie o sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku wprost po zmarłym w dniu [...] roku mężu I. R. Podkreślała, że na skutek powyższego nabycia spadku a równocześnie praw strony w postępowaniu administracyjnym ponosi odpowiedzialność z tytułu długu składkowego zmarłego męża w kwocie łącznej [...] zł. Skarżąca akcentowała, że jej status strony został przez ZUS formalnie uznany decyzją z [...] roku (Nr RED [...]), która była przedmiotem postępowania sądowego o sygnaturach wskazanych wyżej (akta do załączenia). W ocenie skarżącej jest zatem oczywiste, że odmowa wszczęcia postępowania z przyczyny wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 61a § 1 K.p.a. jest bezpodstawna. Skarżąca podkreślała również, iż powołanie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bez wskazania miejsca ich publikacji - już samo w sobie jest uchybieniem procesowym i sprawia, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślała również, iż powołanie przepisu, który w dacie wydania decyzji jeszcze nie obowiązuje w nowym brzmieniu (art. 30 u.s.u.s.) jest oczywistym naruszeniem prawa materialnego. Zdaniem skarżącej, gdyby hipotetycznie przyjąć, że data 1 grudnia 2015 już zaistniała, powstaje problem prawny, czy nowy przepis ma zastosowanie do zdarzenia, które miało miejsce w dacie śmierci dłużnika składkowego tj.17 marca 2010 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 roku, poz. 270ze zm., dalej p.p.s.a). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących Sądowi Administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie zastępuje organów i nie umarza należności z tytułu składek, pełni wyłącznie funkcje kasacyjne, badając zgodność rozstrzygnięcia z prawem. Wskazać przyjdzie, że kontrolowaną przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności, a nie decyzja w przedmiocie umorzenia należności. Kwestia ta ma znaczenia dla sprawy, gdyż z treści skargi wynika, iż skarżąca nie zauważa odmienności tych rozstrzygnięć i powołuje się na okoliczności, które badane są przy umorzeniu należności. Podkreślić także należy, iż skarżąca wywodzi zarzuty skargi z faktu rzekomego odmówienia jej statusu strony, czego jednak ZUS nie kwestionował, a zatem kwestia, jako bezsporna nie miała wpływu na kontrolowaną decyzję, ani też nie miała wpływu na rozstrzygnięcie Sądu. Kontrolowane decyzje ZUS wydane, w obu instancjach, zostały na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Stosownie do tego przepisu organ obowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego, jeżeli żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte. Stosownie bowiem do obowiązującego w chwili wydawania decyzji brzmienia art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29. Bez istotnego znaczenia jest przy tym podnoszony zarzut zacytowania przez organ art. 30 u.s.u.s. w brzemieniu bez "art. 29", albowiem w sprawie przesądzające znaczenie ma fakt nie stosowania art. 28 u.s.u.s. Stosownie bowiem do art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Z powyższego wynika zatem w sposób jednoznaczny, iż w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej w tym zakresie. Nie można więc rozpoznać w tym zakresie wniosku o umorzenie należności w tym zakresie. Mając na względzie przedstawione okoliczności, stwierdzić należy, iż nie są zasadne zarzuty zawarte w skardze. W rozpoznanej sprawie organ nie mógł bowiem badać, czy zaistniały przesłanki umorzenia spornych należności z tytułu składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z tych przyczyn Sąd uznał, że będąca przedmiotem oceny decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. i przy zastosowaniu art. 151 tej ustawy skargę oddalił