II OSK 2305/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-02-15

Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Roman Ciąglewicz, Janina Kosowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy cudzoziemiec, który wykonywał pracę w Polsce bez wymaganego zezwolenia, może zostać zobowiązany do powrotu i objęty zakazem ponownego wjazdu, nawet jeśli powierzył formalności związane z zatrudnieniem księgowemu i nie posiadał świadomości braku zezwolenia?
Ratio decidendi
Cudzoziemiec wykonujący pracę w Polsce bez wymaganego zezwolenia podlega obligatoryjnemu zobowiązaniu do powrotu, niezależnie od tego, czy posiadał świadomość braku formalności. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Powierzenie spraw księgowemu i poleganie na jego zapewnieniach nie zwalnia cudzoziemca z obowiązku weryfikacji legalności swojego zatrudnienia i nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji o zobowiązaniu do powrotu.
Stan faktyczny
Skarżący, obywatel Turcji, pracował w Polsce jako kucharz bez wymaganego zezwolenia na pracę. Choć powierzył formalności księgowemu, który zapewniał go o legalności zatrudnienia, organ Straży Granicznej ustalił brak zezwolenia. W konsekwencji wydano decyzję o zobowiązaniu do powrotu i zakazie ponownego wjazdu. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał decyzję w mocy, modyfikując jedynie termin dobrowolnego powrotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 444/16 w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 444/16, oddalił skargę E. B. (dalej jako skarżący) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący, obywatel Republiki Turcji, przyjechał do Polski w 2012 r. W tym czasie Wojewoda Lubuski trzykrotnie udzielał cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z ostatnim terminem ważności do [...] grudnia 2014 r. w związku z pracą. Następnie [...] grudnia 2014 r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody Lubuskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wniosek ten został rozpatrzony negatywnie decyzją z [...] października 2015 r., od której skarżący wniósł odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (w dacie decyzji ostatecznej sprawa w toku). Funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w Gorzowie Wielkopolskim podczas kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców w firmie "B." sp. z o.o., ul. M. [...] w G. w okresie od [...] czerwca do [...] sierpnia 2015 r. ustalili, że na rzecz firmy w charakterze kucharza pracuje m.in. skarżący. Umowa o pracę nr [...] została z nim zawarta na okres od [...] maja 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. Cudzoziemiec nie posiadał jednak wymaganego zezwolenia na podjęcie tej pracy. W toku przesłuchania w dniu [...] sierpnia 2015 r. stwierdził, że nie wiedział, iż nie posiada wymaganego zezwolenia na pracę, ponieważ księgowy firmy powiedział, że wszystkie jego dokumenty są w porządku i może pracować w Polsce. Komendant Placówki Straży Granicznej w Gorzowie Wielkopolskim decyzją z [...] sierpnia 2015 r. znak [...] r. orzekł: w pkt 1) o zobowiązaniu skarżącego do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji; w pkt 2) o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP na okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w niniejszej decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu niniejszej decyzji; w pkt 3) o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wykonania niniejszej decyzji na wypadek, jeżeli skarżący w terminie określonym w niniejszej decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. Powodem takiego rozstryzgnięcia było stwierdzenie, iż skarżący będąc zatrudnionym w firmie "B." sp. z o.o. wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia. Organ uznał ponadto, że nie wystąpiły negatywne przesłanki uniemożliwiające wydanie decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu (zgoda na pobyt ze względów humanitarnych, zgoda na pobyt tolerowany). W następstwie rozpoznania wniesionego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4, art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 319 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm., zwana dalej: u.c.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: K.p.a.), uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i wyznaczył nowy termin - 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz utrzymał zaskarżonej decyzji w mocy w pozostałej części. Organ stwierdził, że skarżący nie posiadając stosownego zezwolenia na podjęcie pracy, nie powinien w żadnym przypadku podejmować pracy w "B." sp. z o.o. Fakt, że powierzył on księgowemu firmy załatwianie wszelkich formalności związanych z legalizacją zatrudnienia w Polsce, nie zdejmuje z niego odpowiedzialności za niedopełnienie tych formalności. Nie ulega więc wątpliwości, że skarżący dopuścił się wykroczenia polegającego na nielegalnym wykonywaniu pracy, wyczerpując tym samym dyspozycję art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c., upoważniającego organ administracji do wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu. Przed podjęciem pracy skarżący powinien zapoznać się z obowiązującymi w Polsce przepisami dotyczącymi podejmowania pracy przez cudzoziemców i domagać się od pracodawcy dopełnienia wymaganych w tym zakresie formalności oraz przekazania mu, zgodnie z postanowieniami art. 88h ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.), jednego egzemplarza zezwolenia na pracę. Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 i 351 u.c. uniemożliwiająca wydanie przedmiotowej decyzji. Brak jest podstaw do uznania, iż powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia będzie się wiązał z zagrożeniami, o których mowa w powyższych przepisach. Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wykonanie zaskarżonej decyzji nie naruszy prawa cudzoziemca do poszanowania jego życia rodzinnego czy prywatnego. Organ wskazał, że inni obywatele tureccy zatrudnieni w firmie należącej do ojca skarżącego tj. S. B. i M. B. uzyskali decyzję o zobowiązaniu do powrotu, natomiast A. B. otrzymał decyzję o odmowie udzielenia mu kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy. W tych okolicznościach organ uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie naruszy prawa cudzoziemca do ochrony życia rodzinnego. Orzeczony okresowy zakaz ponownego wjazdu dotyczy terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie zaś Niemiec, gdzie mieszka ojciec skarżącego. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja nie naruszała również prawa cudzoziemca do ochrony życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Orzecznictwo ETPC nie idzie w kierunku bezwarunkowej ochrony przed wydaleniem cudzoziemca z kraju goszczącego. Szczególną ochroną w tym zakresie są objęci tzw. emigranci drugiej generacji, co nie dotyczy skarżącego, który przebywa w Polsce od dnia 2 maja 2012 r. W skardze do sądu administracyjnego zarzucono niewyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny a to przez przyjęcie, że cudzioziemiec wiedział, iż nie posiada dokumentów upoważniających go do wykonywania pracy na terytorium Polski, a to nie wynika z materiałów sprawy. Błędnie ustalono, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Nie było podstaw do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 444/16, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: P.p.s.a.), oddalił skargę, uznając za niezasadne wszystkie zarzuty podniesione w skardze. Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wydały zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c., po uprzednim zbadaniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki do wydania takiej decyzji z art. 303 ust. 1, art. 348 i art. 351 u.c. Sąd przytaczając treść art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. wskazał, że przepis ten poprzez użyty w nim zwrot "wydaje się" oznacza, że organ pozbawiony został swobody decyzyjnej i musi zobowiązać cudzoziemca do powrotu w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie (w tym wypadku jest to wykonywanie pracy bez wymaganego zezwolenia na pracę). Decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter obligatoryjny i nie jest zależna od woli organu orzekającego w sprawie. Okoliczność, że skarżący nie posiadał zezwolenia na pracę w dacie kontroli jest bezsporna i dla zastosowania art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. nie ma znaczenia to, czy skarżący miał świadomość konieczności posiadania zezwolenia. Nie jest również żadną okolicznością usprawiedliwiającą tłumaczenie skarżącego, że sprawami dotyczącymi zatrudnienia w firmie zajmował się księgowy, który zapewniał go, że wszystko jest w porządku. Skarżący sam zeznał, że nie wiedział czy posiada zezwolenie na pracę, bo nie zapoznawał się z przepisami regulującymi legalne zatrudnienie cudzoziemców. Stwierdzony fakt wykonywania przez cudzoziemca pracy bez wymaganego zezwolenia uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania go do powrotu. Odpowiedzialność cudzoziemca za wykonywanie pracy na terenie Polski bez zezwolenia ma charakter obiektywny (niezależny od winy), a przesłanka wydalenia charakter sankcyjny (por. wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r., II OSK 1123/10). W sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. bowiem w okresie od [...] maja 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r. (data kontroli) skarżący wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia. Wobec powyższego, istotnego ograniczenia doznaje zasada wynikająca z art. 7 k.p.a., iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, uwzględniając słuszny interes strony, bowiem jej zastosowanie nie może prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego. W decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji (art. 315 ust. 1 u.c.). Sąd analizując art. 318 ust. 1, art. 318 ust. 2 pkt 2 i art. 319 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach stwierdził, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo orzekł o okresie zakazu dla skarżącego ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen. Sąd mając na uwadze negatywne przesłanki wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu wskazane w art. 303 ust. 1 u.c., w szczególności zaś udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (pkt 2) wskazał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności świadczące o wystąpieniu sytuacji z art. 348 u.c. oraz art. 351 u.c. Zatem z mocy art. 356 ust. 1 u.c. nie było podstaw do orzekania w decyzji o zobowiązaniu do powrotu w przedmiocie zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy też zgody na pobyt tolerowany. Sąd stwierdził, że w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy skarżący nie legitymował się decyzją, która udzielałaby mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy też zgody na pobyt tolerowany. Dopuszczalność zobowiązania skarżącego do powrotu uzależniona była więc od wykazania, czy spełnia on przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany. Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji orzekające w sprawie organy w sposób kompleksowy wyjaśniły i oceniły kwestię braku podstaw do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP oraz pobyt ze względów humanitarnych. Nie było podstaw do uznania, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia będzie się wiązał z zagrożeniami, o których mowa w powyższych przepisach. Skarżący jest kawalerem, a na terytorium Polski przebywa od [...] maja 2012 r. Okoliczność, że w Polsce jego ojciec prowadzi firmę, w której skarżący pracował, nie stanowi podstawy do udzielenia mu zgody na pobyt na terytorium RP ze względów humanitarnych. Skarżący jest osobą dorosłą, niezależną finansowo, a jego ojciec zamieszkuje na terytorium Niemiec i nie sprawuje nad synem stałej opieki. Zaskarżona decyzja dotyczy okresowego zakazu ponownego wjazdu skarżącego do Polski, a nie do Niemiec. W ocenie Sądu, organy zasadnie oceniły, że w tym przypadku zaskarżona decyzja nie narusza prawa cudzoziemca do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego w rozumieniu przepisów Konwencji. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący zadeklarował samodzielne opuszczenie Polski w terminie określonym w decyzji. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. Podnosząc zarzuty naruszenia prawa procesowego skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenie: 1. art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnianie sprawy w sposób wszechstronny m.in. polegające na ustaleniu, czy cudzoziemiec E. B. wiedział o tym, iż nie posiada już dokumentów upoważniających go do wykonywania pracy na terytorium Polski oraz czy nie przysługują mu uprawnienia w świetle prawa międzynarodowego uprawniające do pobytu i pracy na terytorium RP, podczas gdy nie wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego, 2. art. 77 ust. 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący pozwalający na ustalenie stanu faktycznego, 3. art. 10 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności polegającej na prowadzeniu postępowania w sposób powtarzalny przez organ II Instancji i zaniechanie przeprowadzenia dowodów mogących wyjaśnić sprawę. Zarzucając z kolei naruszenie prawa materialnego skarżący wskazał na naruszenie: 1. art. 186 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w zw. z art. 6 ust 1 i 2 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia Republiki Tureckiej i EWG z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju Stowarzyszenia, która to Rada została powołana na podstawie Układu ustanawiającego stowarzyszenie między. Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w Ankarze w dniu 12 września 1963 r. poprzez niezastosowanie powyższej normy w sytuacji gdy skarżący spełnia przesłanki określone w powyższych przepisach, 2. art. 356 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne ustalenie, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych, 3. art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego błędne zastosowanie wyrażające się w decyzji o zobowiązaniu E. B.a do powrotu w terminie 30 dni oraz zakazów wyrażonych decyzji. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżcy kasacyjnie wniósł o zmianę wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto pełnomocnik skarżącego wystąpił o rozpoznanie sprawy na rozprawie i o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca potwierdzać słuszność postawionych wyżej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zdaniem NSA, skarga kasacyjna E. B. jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy skarżący legitymował się w okresie sowjego zatrudnienia w firmie B. Sp. z o.o. z siedzibą w Gorzowie Wielkopolskim aktualnym zezwoleniem na wykonywanie pracy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Z ustaleń kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w firmie B. Sp. z o.o. z siedzibą w G. w okresie od [...] czerwca do [...] sierpnia 2015 r. wynikało, że skarżący zatrudniony w tej firmie na podstawie umowy o pracę nr [...] na okres od [...] maja do [...] grudnia 2015 r. nie posiadał ważnego w tym okresie zezwolenia na zatrudnienie. Jak wynikało z materiałów sprawy cudzoziemiec wystąpił do Wojewody Lubuskiego o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. ale wniosek ten decyzją Wojewody Lubuskiego z dnia [...] października 2015 r. został rozpatrzony negatywnie. W momencie wydawania decyzji ostatecznej sprawa wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę była w toku w II instancji. Dopiero decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzeł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazniu sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na konieczność poczynienia istotnych z punktu widzenia sprawy ustaleń. W tej sytuacji zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. organy aministracji a za nimi Sąd I instancji słusznie przyjęły, że skarżący wykonując pracę w firmie B. Sp.z o.o. z siedzibą w G. w okresie od dnia [...] maja 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. nie legitrymował się zezwoleniem na pobyt i pracę, gdyż jego sprawa wywiedzona wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. nie została pozytywnie dla niego rozstrzygnięta. Fakt, że sprawa ta była w toku nie uprawniał skarzącego do podjęcia pracy bowiem dopiero uzyskanie ważnego zezwolenia na pracę lub wykazanie, że nie jest wymagane takie zezwolenie uprawniało go do wykonywania pracy. Zasadnie zatem uznały organy a Sąd I instancji podzielił ich stanowisko, że zaistaniały podstawy do wydania decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu zgodnie z dyspozycją art. 302 ust. 1 pkt 4 u.c. W okresie związania umową o pracę wykonywał on pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy. Takie ustalenie z racji wiążacego charakteru ww. przepisu (decyzję o zobowiązaniu do powrotu wydaje się) obligowało organ do wydania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że nie ma zanaczenia dla wydania tej decyzji brak świadomości skarzącego o dopełnieniu formalności związanych z jego legalnym zatrudnieniem na podstawie zezwolenia. Nic nie zwalniało cudzoziemca z zapozania się z warunkami formalnymi podjęcia legalnej pracy na terenie Polski. Powierzenie swoich spraw księgowemu i poleganie na jego zapewnieniach nie powoduje, że bez weryfikacji legalności własnych uprawnień odnośnie do legalnego zatrudnienia podjął on pracę. Nieupewniając się co do rzeczywistego posiadania zezwolenia na pracę zgodził się na podjęcie zatrudnienia bez wymaganego prawem zezwolenia. Skutkiem tego jest wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu a w konsekwencji określenie zakazów ponownego wjazdu na terytoruim RP oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen. Treść art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1, art. 318 ust. 2 pkt 2, art. 319 pkt 2 u.c. potwierdza właściwe zastowowanie tych przepisów w niniejszej sprawie. Wobec powyższego uznać należy, że ustalenia organów dokonane w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy były wystarczające do wydania decyzji o zobowiązaniu skarzącego do powrotu i nałożenia na niego stosownych zakazów. Organy nie musiały prowadzić szerokiego postępowania dowodowego skoro zostały ustalone okoliczności istotne z punktu widzenia wydanego rozstrzygnięcia. Niewątpliwym był fakt wykonywania pracy bez wymaganego prawem zezwolenia. W zwiażku z tym chybione są zarzuty jakoby Sąd naruszył art. 7, art. 77 ust. 1 czy art. 10 k.p.a. Sąd nie prowadził postępowania dowodowego a jedynie oceniał czy postępowanie dowodowe organów w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego było zgodne z wymogami i zasadami określonymi w k.p.a. Sąd I instancji właściwie przyjął, że materiał dowodowy, ustalenia w opoarciu o ten materiał i podejmiowane czynności procesowe są zgodne z wymogami procedury administracyjnnej i nie noszą znamion istotnego naruszenia, majacego wypływ na wynik sprawy. Zatem niebyło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem NSA, organy obu instancji jak i Sąd I instancji słusznie przyjęły, że nie było podstaw do zastowowania w okolicznościach sprawy art. 303 ust. 1 pkt 2 u.c. W myśl tego przepisu decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia. Sytuacje jakie warunkują udzielenie zgody na pobyt ze wzglęgów humanitarnych wskazane zostały z art. 348 u.c. Punkt 2 tego przepisu stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Skarżący w skardze kasacyjnej uważa, że organy nie uwzględniły jego więzów rodzinnych i orzekły o jego wydaleniu z terytorium RP a także o zakazie wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen co jest sprzeczne z zasadą humanitaryzmu. Wykonanie decyzji spowoduje bowiem utratę kontaktu z ojcem przebywającym w Niemczech i bratem Salih B. przebywającym legalnie na terytorium RP. W odpowiedzi na te zarzuty należy zauważyć, że Sąd I instancji słusznie zauważył, że organy w wydanach decyzjach przytoczyły trafne argumenty świadczące o braku podstaw do udzielenia skarżącemu zarówno zgody na pobyt ze względów humanitarnych jaki i zgody na pobyt tolerowany według wymogów uzasadniających udzielenie tych zgód. Trudno jest mówić o potrzebie ochrony życia prywatnego czy rodzinnego skoro skarżący od niedawna przebywa w Polsce (maj 2012 r. - trzy lata do wydania zaskarżonej decyzji), jest kawalerem, jest niezależny finansowo, jako osoba dorosła nie pozostaje pod stałą opieką ojca zamieszkującego w Niemczech. Jak ustalił organ odwoławczy wobec krewnych skarżącego S. B. oraz M. B. również zostały wydane decyzje o zobowiązaniu do powrotu. Z kolei A. B. otrzymał decyzję o odmowie udzielenia mu kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy. Słusznie zatem uznał Sąd I instancji, że wykonanie decyzji nie naruszy życia rodzinnego skarżącego. W ocenie NSA, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia treść art. 186 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w zw. z art. 6 ust 1 i 2 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia Republiki Tureckiej i EWG z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju Stowarzyszenia, która to Rada została powołana na podstawie Układu ustanawiającego stowarzyszenie między. Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w Ankarze w dniu 12 września 1963 r. Jego zastosowanie w sprawie było pozbawione podstaw bowiem regulacja art. 6 ust. 1 i 2 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia Republiki Tureckiej i EWG z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju Stowarzyszenia może mieć znaczenie dla ustalenia czy skarżącemu można przyznać zgodnie z art. 186 ust. 1 pkt 5 u.c. zezwolenie na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności. To zostanie ustalone w postępowaniu prowadzonym w tym zakresie przez Wojewodę Lubuskiego. Należy podkreślić, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie co do zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na inne okoliczności nie nastąpiło a zatem organy w przedmiotowej sprawie nie mogły brać pod uwagę ustaleń z tamtego postępowania. Nie miało zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, że toczy się postępowanie o zezwolenie na pobyt czasowy. Także ustalenie w tamtym postępowaniu, iż skarżący korzysta z uprawnień wynikających z art. 6 ust. 1 i 2 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia Republiki Tureckiej i EWG z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju Stowarzyszenia nie będzie miało znaczenia dla wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Stwierdzić należy, że udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na inne okoliczności nie przeczy temu, że skarzący w chwili wydania decyzji przez organy nie dysponował zezwoleniem na legalne zatrudnienie. Ponadto wskazywany przepis art. 6 ust. 1 i 2 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia Republiki Tureckiej i EWG mówi o uprawnieniu do odnowienia pozwolenia na pracę u tego samego pracodawcy po roku legalnego zatrudnienia a także o uprawnieniu do przyjęcia oferty pracy w tym samym zawodzie u dowolnego pracodawcy po trzech latach legalnego zatrudnienia czy wreszcie o prawie do swobodnego dostępu do dowolnej pracy po czterech latach legalnego zatrudnienia. W żaden sposób z regulecji tej nie wynika, że np. po przepracowaniu legalnie wskazanego tu okresu dalsze zatrudnienie we wskazanym tu zakresie także jest legalne. Wobec tego regulacja ta nie dowodzi dalszej legalności zatrudnienia obywatela tureckiego po przepracowaniu danego okresu. Zatrudnienie tam wskazane ma być legalne cały czas a jedynie z czasem obywatel turecki uzyskuje prawo do wolności wyboru pracodawcy i profesji w jakiej może być zatrudniony. Tym samym NSA stwierdza, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się bezzasadne i w związku z tym skarga ta podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło