I OZ 242/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 195/15 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. M. na bezczynność Przedsiębiorstwa Wodociągowego "Łeba – Wicko" Spółki z o.o. z siedzibą w Nowęcinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia i w tym zakresie przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 195/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi J. M. na bezczynność Przedsiębiorstwa Wodociągowego "Łeba – Wicko" Spółki z o.o. z siedzibą w Nowęcinie, umorzył postępowanie. Ponadto w pkt 2 postanowienia oddalono wniosek skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przed przesłaniem przez spółkę skargi do sądu, pismem z dnia 19 listopada 2015 r., skarżąca cofnęła skargę, domagając się jednocześnie zasądzenia kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego oraz opłatę od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Jak wynika z treści pisma żądana informacja publiczna została udostępniona w dniu 18 listopada 2015 r., po upływie terminu przewidzianego w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Skarżąca uzasadniając żądanie zasądzenia kosztów postępowania wskazała, że w tej sytuacji skarga utraciła rację bytu, lecz była zasadna w chwili jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że cofnięcie skargi jest dopuszczalne i skuteczne i na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umorzył postępowanie. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania Sąd I instancji wskazał, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej nadano drogą elektroniczną na adres mailowy podany na stronie internetowej przedsiębiorstwa, dnia 20 października 2015 r. Jednakże spółka, która bezspornie udostępniła żądaną informację publiczną po otrzymaniu skargi kierowanej do sądu twierdzi, że wniosek nie dotarł do jej wiadomości, prawdopodobnie zostając skategoryzowanym jako "spam". Zdaniem Sądu to stronę skarżącą obciąża dowód tego, że wiadomość kierowana drogą elektroniczną do adresata dotarła w taki sposób, by mogła być odczytana. Sam wydruk wiadomości, dołączony do skargi, nie jest dowodem wystarczającym. Tym samym spółka w istocie nie pozostawała w bezczynności w udostępnieniu przedmiotowej informacji publicznej, bowiem po otrzymaniu skargi z dnia 10 listopada 2015 r., wraz z odpisem wniosku, udostępniła żądaną informację w dniu 18 listopada 2015 r. Oznacza to, że zobowiązana spółka zachowała termin 14 dni na udostępnienie informacji publicznej, wynikający z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm.), a jednocześnie skoro skarga na bezczynność byłaby przedwczesna nie zachodzą przesłanki do zwrotu kosztów postępowania, o których mowa w art. 201 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Zażalenie na pkt 2 powyższego postanowienia wniosła J. M., zarzucając nieuzasadnione przyjęcie, że wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej nie wpłynął do spółki w dniu 20 października 2015 r., przez co ta nie była bezczynna. W ocenie wnoszącej zażalenie odmowa obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania była w tej sytuacji bezzasadna. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku; 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jednakże z innych przyczyn niż wskazanych w zażaleniu. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że koszty postępowania obciążają strony, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w tym postępowaniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do wyjątków od tej zasady należy między innymi art. 201 § 1 P.p.s.a. w myśl którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 tejże ustawy. Przepis ten stanowi, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zatem w sytuacji, gdy organ, którego dotyczyła skarga na bezczynność wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to przestaje on pozostawać w bezczynności. Skarżący ma zatem możliwość ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a., tylko w razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja jednak nie nastąpiła, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie, wobec skutecznego cofnięcia skargi, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Rozstrzygnięcia Sądu I instancji w tym zakresie skarżąca nie zakwestionowała, a zatem postanowienie o umorzeniu postępowania w oparciu o powołany przepis stało się prawomocne. W tej sytuacji, skoro skarga została skutecznie cofnięta, zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a. skarżącej nie przysługiwał. Bez znaczenia dla sprawy w związku z powyższym uznać należy zarzuty zażalenia odnoszące się do sposobu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umarzając postępowanie sądowe pominął jednak treść art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., który obliguje sąd administracyjny do zwrotu z urzędu całego uiszczonego wpisu. Przepis ten przewiduje obowiązek zwrotu przez sąd, bez potrzeby uruchamiania inicjatywy strony, całego wpisu w każdym przypadku, gdy pismo zostanie odrzucone lub cofnięte. Odmowa dokonania zwrotu uiszczonego wpisu przez Sąd I instancji w kwocie 100 zł narusza dyspozycję art. 232 § 1 pkt P.p.s.a., a postanowienie wydane w tym przedmiocie podlegało uchyleniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji.