IV SA/Wa 3651/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi T. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania polskiego dokumentu podróży oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez T. D. jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2015r. Nr [...], którą na podstawie art. 252 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 oraz Dz. U. z 2014 r. poz. 463 z późn. zm.) dalej jako: "ustawa" oraz art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T. D. o nieustalonym obywatelstwie organ utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...], orzekającą o odmowie wydania wskazanemu cudzoziemcowi polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. W dniu 11 maja 2015r. cudzoziemiec złożył do Wojewody [...] wniosek o wydanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca. W przedmiotowym wniosku zainteresowany wskazał: ,,Jestem bezpaństwowcem. Mieszkam w Polsce od kilkunastu lat, chciałbym podróżować do innych krajów w celu rozszerzenia swojej wiedzy i działalności gospodarczej. W przyszłości chciałbym zostać wzorowym obywatelem ". Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] odmówił wydania cudzoziemcowi polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, z uwagi na fakt. iż nie spełnia on przesłanki określonej w art. 252 ustawy, gdyż nie udzielono mu zezwolenia na pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego UE, ochrony uzupełniającej ani zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W ustawowym terminie cudzoziemiec wniósł odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 252 ustawy poprzez niewłaściwą jego interpretację. Cudzoziemiec w uzasadnieniu odwołania podniósł, iż wykazał, że uzyskanie dokumentu podróży wydanego przez władze kraju pochodzenia jest niemożliwe a przeszkoda ma charakter trwały. Ponadto podniesiono, iż T. D. przebywa w Polsce na podstawie pobytu tolerowanego, czyli posiada coś w rodzaju ochrony w naszym kraju, gdyż będąc bezpaństwowcem nie może nigdzie się przemieszczać bez dokumentu podróży. Następnie cudzoziemiec powołując się na orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz na implementowany do polskiego porządku prawnego art. 25 ust. 2 Dyrektywy Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004r., zgodnie z którym Państwa Członkowskie wydadzą beneficjentom statusu ochrony uzupełniającej, którzy nie są w stanie otrzymać paszportów państwa, którego są obywatelami, dokumenty umożliwiające im podróżowanie, wskazał, iż wolą prawodawcy było, aby zapewnić takim osobom możliwość podróżowania poprzez wydanie koniecznych dokumentów, ale jedynie w takich przypadkach, w których z różnych przyczyn nie jest możliwe wydanie takich dokumentów przez kraj, którego cudzoziemiec jest obywatelem. Rozpoznając odwołanie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, co poniżej. Otóż zgodnie z art. 252 ustawy polski dokument podróży dla cudzoziemca wydaje się cudzoziemcowi, który utracił swój dokument podróży albo którego dokument podróży uległ zniszczeniu bądź utracił ważność, a nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży, gdy cudzoziemcowi udzielono: 1) zezwolenia na pobyt stały: 2) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE; 3) ochrony uzupełniającej; 4) zgody na pobyt ze względów humanitarnych. T. D. na terytorium Polski przebywa na podstawie zgody na pobyt tolerowany udzielonej mu w dniu [...] maja 2007 r. przez Wojewodę [...] decyzją Nr [...] ([...]) na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 i art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 1 a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r. nr 234 poz. 1695). Z treści tej decyzji wynika, że cudzoziemiec uzyskał tę ochronę z uwagi na niewykonalność wydalenia z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie organu odwoławczego decydujące znaczenie ma fakt, iż aplikującemu nie udzielono zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, ochrony uzupełniającej, ani zgody na pobyt ze względów humanitarnych, lecz została mu udzielona zgoda na pobyt tolerowany w Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na niewykonalność jego wydalenia. W związku z powyższym nie wypełnia on jednej z przesłanek do wydania mu wnioskowanego dokumentu określonych w art. 252 ustawy o cudzoziemcach. Z uwagi na fakt. iż cudzoziemiec nie spełnia warunku dotyczącego posiadania jednego z tytułów pobytowych wskazanych w art. 252 ustawy o cudzoziemcach, organ odstąpił od badania, czy aplikujący wypełnia pozostałe przesłanki, od których uzależnione jest wydanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, tj. utracił swój dokument podróży albo jego dokument podróży uległ zniszczeniu bądź utracił ważność, a nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży. Na zakończenie organ odwoławczy odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu wyjaśnił, iż powołane przez stronę wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczyły kwestii braku możliwości uzyskania przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży, nie zaś spełnienia obligatoryjnego warunku dotyczącego rodzaju posiadanego tytułu pobytowego. Tymczasem w przedmiotowej sprawie cudzoziemiec nie posiada żadnego z tytułów pobytowych wymienionych w art. 252 pkt 1-4 ustawy o cudzoziemcach, w postaci zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, ochrony uzupełniającej, zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Organ nie zgodził się także ze stanowiskiem, że zgoda na pobyt tolerowany jest tożsama ze zgodą na pobyt ze względów humanitarnych. Należy podkreślić, iż decyzja o udzieleniu panu T. D. zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1 pkt. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. z uwagi na niemożność wydalenia, z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (tj. 01.05.2014r.) stała się decyzją o udzieleniu zgody na pobyt na pobyt tolerowany, o której mowa w art. 351 pkt 2 lub 3. Natomiast decyzjami o udzieleniu zgody na pobyt ze względów humanitarnych z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12.12.2013r.. stały się decyzje o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany ze względu na przesłanki, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję T. D. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie zgodnie z pierwotnym wnioskiem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 252 ustawy poprzez m.in. błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi twierdzi, że wykazał bezspornie, że uzyskanie dokumentu podróży wydanego przez władze pochodzenia jest niemożliwe, a przeszkoda ma charakter trwały. Ponadto przebywając na terenie RP na podstawie pobytu tolerowanego posiada ochronę w Polsce, gdyż będąc bezpaństwowcem nie może nigdzie się przemieszczać. Udzielona mu w 2007r. zgoda na pobyt tolerowany miała także w założeniu względy humanitarne. Bez dokumentu podróży skarżący nie może legalnie opuścić terytorium RP. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwanej "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem , tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż skarga jest bezzasadna. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja stanowi po pierwsze rezultat prawidłowych ustaleń faktycznych związanych bezpośrednio z okolicznościami istotnymi z punktu widzenia prawa materialnego, po drugie przy jej wydaniu nie został naruszony jakikolwiek przepis prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, po trzecie – decyzja ta jest rezultatem prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, a w końcu po czwarte – organ przeprowadził prawidłową wykładnię zastosowanych przepisów prawa materialnego. Podstawą materialną rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 252 ustawy polski dokument podróży dla cudzoziemca wydaje się cudzoziemcowi, który utracił swój dokument podróży albo którego dokument uległ zniszczeniu bądź utracił ważność, a nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży, gdy cudzoziemcowi m. in. udzielono ochrony uzupełniającej lub zgody ze względów humanitarnych. Wykładając powyższy przepis należy wskazać, że wszystkie wskazane w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie. Przede wszystkim cudzoziemiec winien posiadać jeden z tytułów pobytowych skatalogowanych w tym przepisie (w pkt 1 -4), tj. zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, ochronę uzupełniającą, zgodę na pobyt ze względów humanitarnych. W tym przypadku - jak słusznie twierdzi organ - nie ma znaczenia czy cudzoziemiec posiada konkretny tytuł pobytowy w wyniku wydania decyzji administracyjnej udzielającej mu jej wprost, czy też w wyniku przekształceń zezwoleń czy form ochrony na podstawie przepisów prawa. W tym miejscu bowiem konieczne jest zwrócenie uwagi, że skarżący otrzymał w 2007r. ochronę prawną na terytorium RP. Mianowice decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 i art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 1 a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r. nr 234 poz. 1695) udzielił cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Z treści tej decyzji wynika, że cudzoziemiec uzyskał tę ochronę z uwagi na niewykonalność wydalenia z przyczyn niezależnych od organu. Przepis art. 252 ustawy jest wzorowany na uprzednio obowiązującym przepisie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r., który utracił moc obowiązującą w związku z wejściem w życie obecnej ustawy o cudzoziemcach - z dniem 1 maja 2014 r. Dlatego też w ocenie Sądu aktualność zachowują poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowym oraz w piśmiennictwie, które to zostały sformułowane w odniesieniu do tego nieobowiązującego już przepisu prawa materialnego. W wyniku niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zasadnie organ stwierdził, że skarżący nie posiada żadnego z tytułów pobytowych skatalogowanych w art. 252 ustawy o cudzoziemcach. Mianowicie Wojewoda [...] decyzją nr [...] ([...]) z dnia [...] maja 2007r. udzielił cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. Podstawę tej ochrony wywiedziono z ówczesnego art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdzając, że istnieje stan niemożności wykonania decyzji o wydaleniu wydanej w stosunku do cudzoziemca z przyczyn niezależnych od organu zobowiązanego do jej wykonania. Zgodnie natomiast z art. 508 ust. 1 pkt 1b) ustawy z dniem wejścia jej w życie wydane na podstawie dotychczasowych przepisów decyzje o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany ze względu na przesłanki, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stają się decyzjami o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany, o której mowa w art. 351 pkt 2 lub 3. Ponieważ skarżący uzyskał zgodę na pobyt tolerowany w oparciu o art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - zgoda ta przekształciła się z mocy prawa w zgodę na pobyt tolerowany w rozumieniu art. 351 pkt 2 lub 3 ustawy tj. m.in. z przyczyny tożsamej ze względu na którą uprzednio udzielono mu zgody na pobyt tolerowany. Z dniem 1 maja 2014 r. nastąpiło bowiem rozdzielenie jednej (choć heterogenicznej) instytucji zgody na pobyt tolerowany na dwie: zgodę na pobyt ze względów humanitarnych w rozumieniu art. 348 ustawy o cudzoziemcach oraz zgodę na pobyt tolerowany w rozumieniu art. 351 tej ustawy. Zgoda na pobyt tolerowany, którą cudzoziemiec uzyskał pod rządami poprzedniego stanu prawnego, z dniem 1 maja 2014 r. stała się zgodą na pobyt tolerowany w rozumieniu art. 351 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach (z uwagi na tożsamy charakter okoliczności, która stała u podstaw jej udzielenia). Zgoda ta nie stała się zaś zgodą na pobyt ze względów humanitarnych, która jest jednym z tych tytułów pobytowych, o których mowa w art. 252 ustawy o cudzoziemcach. Zasadnie organ uznał, że aby móc zastosować przepis art. 252 konieczne jest ustalenie, że wnioskodawca posiada jeden z tytułów pobytowych określonych w tym przepisie (pkt 1 - 4), aktualnie nie posiada dokumentu podróży wydanego przez organ władzy publicznej kraju pochodzenia, albowiem nastąpiło jedno z następujących zdarzeń: utrata, zniszczenie, lub utrata ważności, jak również, że wnioskodawca nie posiada (trwale i z przyczyn od siebie niezależnych) możliwości uzyskania dokumentu podróży w organach władzy publicznej kraju pochodzenia. W ocenie Sądu wykładnia przyjęta w zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Mianowice jednym z kumulatywnych elementów hipotezy normy prawnej dekodowanej z tego przepisu prawa materialnego, jest posiadanie jednego z tytułów pobytowych wprost w nim określonych. Jeżeli jednym z enumeratywnie wskazanych tytułów pobytowych nie jest w stanie wykazać się wnioskodawca – bezprzedmiotowe jest prowadzenie dalszych czynności wyjaśniających co do pozostałych części hipotezy tej normy prawa. Fakt, że nie legitymuje się żadnym z tytułów oznacza, że wniosek o wydanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca nie może zostać uwzględniony, co niniejszym wypadku prawidłowo nastąpiło. Jako trafne Sąd uznaje stanowisko organu, że koncepcja ujawniająca się w całokształcie przepisów ustawy o cudzoziemcach w odniesieniu do beneficjentów zgody na pobyt tolerowany (w rozumieniu art. 351 ustawy o cudzoziemcach) jest w pełni spójna. Beneficjent tej zgody nie otrzymuje karty pobytu w rozumieniu art. 240 i następnych ustawy o cudzoziemcach, która na podstawie art. 242 tej ustawy w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia go, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Beneficjentowi takiej zgody wydaje się natomiast dokument "zgoda na pobyt tolerowany" w rozumieniu art. 273 i następnych ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z wyraźnym zastrzeżeniem wskazanym w art. 274 ust. 2 ustawy dokument ten nie uprawnia do przekroczenia granicy. Na zakończenie Sąd nadmienia, że decyzja w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany nie stała się z mocy prawa decyzją w sprawie udzielenia ochrony uzupełniającej, co wynika z regulacji zawartej w art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 marca 2008r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 70, poz. 416). Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.