II SA/Ol 118/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówić ustanowienia dla skarżącego adwokata. W skardze na dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]", i z dnia "[...]", nr "[...]", skarżący – D. P. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata "do napisania poprawnej skargi na decyzje wyszczególnione powyżej". Do skargi załączył wniosek, złożony na urzędowym formularzu PPF, który jak uznano dotyczy obydwu spraw, w których wniesiona została ta skarga. W rubryce nr 4, skarżący potwierdził, że zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych nieruchomości (zajmuje "mieszkanie socjalne"), zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wykazał dochód z tytułu zasiłku stałego w kwocie 604 zł, natomiast w rubrykach nr 5 i 11 dodał, że jest osobą o "[...]" stopniu niepełnosprawności oraz wskazał wysokość i rodzaj ponoszonych wydatków (lekarstwa - 320 zł, opłaty za mieszkanie - 35 zł, "pranie, środki czystości" - 27 zł, "przejazdy, dojazdy" - 38 zł, "komputer, drukowanie" - 30 zł, co łącznie stanowi 450 zł). Stwierdził również, że adwokat jest potrzebny, ponieważ zna reguły postępowania procesowego i posiada wiedzę z bieżącego orzecznictwa i doktryn. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, wezwany on został do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących: jego aktualnego miejsca zamieszkania; lokali mieszkalnych, zlokalizowanych pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1 wniosku oraz pod adresem, pod którym skarżący odebrał decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie; ewentualnego korzystania w 2015 r. i/lub w 2016 r. z pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, inne niż ośrodki pomocy społecznej, a także z pomocy udzielanej przez osoby trzecie i/lub członków rodziny; podjętych ewentualnie działań w celu uzyskania świadczenia emerytalnego (z uzasadnienia decyzji z dnia "[...]", nr "[...]", wynika bowiem, że skarżący uzyskał prawo do emerytury z dniem "[...]"); wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez niego wydatków, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych z okresu od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzaniem odbioru wezwanie zostało doręczonemu skarżącemu w dniu 2 marca 2016 r. Mając na uwadze powyższe zważyć należy, co następuje: Wobec tego, iż z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.) skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (o czym poinformowany został w wezwaniu), postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Tym samym w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie zawodowego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w przedmiotowym zakresie. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie przedłożył ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani żadnego pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej, źródeł jego utrzymania, przysługującego mu prawa do emerytury, ponoszonych wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia skarżącego w zakresie jego sytuacji materialnej i tym samym ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.