VI SA/Wa 1820/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant ref. staż. Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz W. z siedzibą w P. kwotę 1617 (tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd Patentowy RP zaskarżoną decyzją z [...] października 2014 r., nr [...] działając na podstawie art. 131 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm., dalej także "p.w.p.") oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., oddalił wniosek W. (dalej także "skarżący" lub "wnioskodawca") o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "WBS BANK" o numerze R.239733 udzielonego na rzecz W. (dalej także "uczestnik postępowania" lub "uprawniony"). Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym. W dniu 23 maja 2014 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek W. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "WBS BANK" o numerze R.239733 udzielonego na rzecz W., przeznaczonego do oznaczania towarów i usług z klasy 36, tj.: obsługa i wydawanie kart płatniczych i kart elektronicznych, usługi w zakresie prowadzenia rachunków bankowych, przeprowadzania rozliczeń pieniężnych, przyjmowania lokat terminowych i wkładów oszczędnościowych, usługi w zakresie udzielenia i zaciągania kredytów w bankach oraz pożyczek pieniężnych, udzielanie poręczeń i gwarancji bankowych, wykonywanie operacji wekslowych i czekowych, dokonywanie obrotu wartościami dewizowymi, dokonywanie obrotu oraz prowadzenie kont depozytowych, obsługa kart kredytowych, dokonywanie sprzedaży skupu pieniędzy zagranicznych, usługi bankowe świadczone za pomocą mediów elektronicznych, home banking, doradztwo w sprawach finansowych. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 164 w związku z art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. W jego ocenie sporne prawo ochronne zostało udzielone z naruszeniem praw osobistych i majątkowych W. do skrótu nazwy "WBS BANK". Uprawniony, w piśmie z dnia 30 czerwca 2014 r. wniósł o oddalenie wniosku. Wskazał, że znacznie wcześniej od W. używa skrótu WBS. Ponadto wskazał, iż W. prowadzi działalność reklamową z użyciem marki "neoBank" i pod tym oznaczeniem jest rozpoznawany na rynku usług bankowych. Na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Wraz z pismem z dnia 11 września 2014 r. wnioskodawca przedłożył materiał dowodowy na okoliczność posługiwania się przez W. skrótem firmy "WBS Bank" w obrocie w okresie od 2004 r. do chwili obecnej. W piśmie z dnia 19 września 2014 r. uprawniony zakwestionował wartość dowodową przedłożonych przez wnioskodawcę materiałów. Na rozprawie w dniu [...] października 2014 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Urząd Patentowy RP uznał, że wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy WBS Bank o numerze R.239733 należało oddalić. Organ zauważył, że wnioskodawca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Wykonując czynności bankowe posługiwał się również skrótem "WBS Bank". Powołał się również na statut, w którym widnieje zapis, iż wnioskodawca posługuje się skrótem WBS Bank. Podniósł ponadto, że W. pismem z dnia 26 lutego 2014 r. podjął wobec wnioskodawcy próbę wyegzekwowania wyłączności wynikającej z prawa ochronnego na znak towarowy słowny "WBS Bank" R.239733. Wobec wskazanych okoliczności organ uznał uprawnienie wnioskodawcy do domagania się zbadania prawidłowości udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Urząd Patentowy RP podkreślił, że dokonywanie ustaleń, czy sporne prawo zostało udzielone z naruszeniem wskazanego przez wnioskodawcę przepisu odbywa się na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przedstawionego przez strony postępowania. Organ nie jest bowiem uprawniony do poszukiwania nowych dowodów mogących mieć wpływ na przedmiotowe rozstrzygnięcie w sprawie. Ponadto dowody przedstawiane przez wnioskodawcę na uzasadnienie wskazanych podstaw unieważnienia określonego prawa ochronnego powinny być opatrzone konkretną datą i pochodzić sprzed daty zgłoszenia spornego znaku do Urzędu Patentowego RP. W przypadku kolizji między nazwą/firmą a znakiem towarowym pierwszeństwo należy przyznać ochronie nazwy/firmy wcześniej zaistniałej na rynku. W świetle powyższego Urząd Patentowy RP uznał, że samo ustalenie pierwszeństwa nie determinuje wspomnianej kolizji, gdyż prawo do firmy podlega określonym ograniczeniom i rozpatrując niniejszą sprawę zobowiązany był do ustalenia: - czy nazwa "WBS BANK" była znana w Rzeczpospolitej Polskiej przed datą zgłoszenia spornego znaku towarowego? - w jakim zakresie przedmiotowym funkcjonowała powyższa nazwa na polskim rynku ? - czy usługi do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy są tego samego rodzaju (konkurencyjne) względem usług świadczonych w Rzeczpospolitej Polskiej przez wnioskodawcę? Organ zauważył, że łączne spełnienie powyższych przesłanek powinno skutkować w dalszej kolejności oceną podobieństwa spornego znaku towarowego do ww. firmy. Urząd Patentowy RP dokonał ustaleń w sprawie na podstawie materiału dowodowego przedłożonego przez strony postępowania, zgodnie z zasadą kontradyktoryjności. Stwierdził, że wnioskodawca nie dowiódł, iż skrót WBS Bank identyfikował W. wśród odbiorców usług bankowych przed datą zgłoszenia spornego prawa. Wnioskodawca nie przedłożył bowiem materiałów datowanych na okres przed zgłoszeniem spornego znaku towarowego świadczących, iż wnioskodawca posługiwał się nazwą "WBS Bank" w obrocie, jako nazwą identyfikującą go wśród odbiorców usług bankowych. Wskazane ulotki reklamowe oraz fotografie placówek wnioskodawcy nie są bowiem datowane, nie można zatem stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości czy i kiedy ulotki te zostały wyemitowane oraz, że wspomniane placówki powstały przed datą zgłoszenia spornego znaku towarowego. W ocenie organu z materiałów dowodowych przedłożonych w niniejszej sprawie wynika, iż W. posługiwał się nazwą handlową "neoBank". Organ wskazał, że z wydruku ze strony internetowej "neoBank", przedłożonego przez uprawnionego wynika, że "neoBank" jest nazwa handlową W., która pojawiła się na rynku bankowym na początku 2008 r. Tym samym, nie została spełniona jedna z przesłanek niezbędnych do zastosowania przepisu art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Nie zostało bowiem dowiedzione, że nazwa "WBS BANK" była znana na rynku usług bankowych przed datą zgłoszenia spornego znaku towarowego. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z [...] października 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 164 p.w.p. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "WBS Bank" o numerze R.239733 udzielonego na rzecz uprawnionego; - naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na braku wyczerpującego zbadania sprawy oraz błędnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego; - naruszenie art. 256 ust. 2 p.w.p. w związku z art. 98 i nast. k.p.c. poprzez przyznanie zwrotu kosztów postępowania w sprawie W., podczas gdy Urząd Patentowy RP powinien unieważnić prawo ochronne na znak towarowy "WBS Bank" o numerze R.239733 udzielone na rzecz uprawnionego i przyznać zwrot kosztów na rzecz skarżącego. Podkreślił brak prawidłowego postęp dowodowego wyrażającego się w nieprawidłowej ocenie złożonych materiałów tu ulotek, które miały charakter przykładowy i organ mógł wezwać jeżeli miał wątpliwości skarżącego do przedstawienia kolejnych – tu uzupełnienia materiału w tym zakresie jeżeli było to koniczne zdaniem organu. Tymczasem organ nic nie zrobił wszelkie wątpliwości rozstrzygając na niekorzyść skarżącego. Z uwagi na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.  W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, ma miejsce kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2014 r., którą po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "WBS BANK" o numerze R.239733 udzielonego na rzecz W., oddalił wniosek W. o unieważnienie prawa ochronnego na ten znak. Jako podstawę prawną swego żądania wnoszący sprzeciw powołał art. 131 ust. 1 pkt 1 oraz art. 164 p.w.p. W świetle art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich, zatem wskazany przepis stanowi bezwzględną przeszkodę rejestracyjną. Art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. zakazuje udzielania prawa ochronnego na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Jest to prewencyjna ochrona, dokonywana przez Urząd Patentowy RP istniejących praw osobistych lub majątkowych osób trzecich. Zgodnie z poglądami doktryny: "nie chodzi tu o potencjalną możliwość naruszenia prawa osobistego lub majątkowego osób trzecich, lecz o takie powiązanie oznaczenia z prawem osobistym lub majątkowym tych osób, które narusza ich prawa. Jest to szczególny przypadek ochrony praw osób trzecich, bowiem ochrona zasadniczo mieszcząca się w ramach prawa prywatnego dokonywana jest przez UP RP w ramach jego działalności publicznoprawnej, nawet przy braku inicjatywy ze strony podmiotu, którego prawa osobiste lub majątkowe zostały naruszone" (por. M. Andrzejewski, P. Kostański (w): Prawo własności przemysłowej. Red. P. Kostański. Warszawa 2010, s. 674 i nast.). Prawa osobiste to w szczególności dobra osobiste wskazane przykładowo w art. 23 k.c., a nadto prawa autorskie i prawo do firmy. Zgodnie z powołanym przepisem, niedopuszczalna jest rejestracja znaku towarowego, który narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Bezspornym jest, iż wśród praw o charakterze osobistym, o których stanowi powyższy przepis, należy wyróżnić dobra osobiste w rozumieniu art. 23 k.c. Wśród tych dóbr mieści się firma, jako oznaczenie przedsiębiorcy, pod którym wykonuje on działalność gospodarczą. W doktrynie i orzecznictwie ustalony jest pogląd, zgodnie z którym rejestracja słownego znaku towarowego, odpowiadającego oznaczeniu innego przedsiębiorstwa, używanemu przez nie przed zarejestrowaniem znaku, narusza dobra osobiste tego przedsiębiorstwa, (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2002 r., II SA 3390/2001. Prawo Gospodarcze 2002/7-8, str. 78). Przyjmuje się jednocześnie, iż ingerencja w sferę dóbr osobistych, a konkretnie prawa do nazwy przedsiębiorcy (firmy) może nastąpić także w przypadku wykorzystania części tej nazwy, jeżeli jest to część spełniająca w sposób wystarczający funkcję indywidualizującą danego przedsiębiorcę, umożliwiająca jego jednoznaczną identyfikację i odróżnianie od innych osób (por. wyrok SN z dnia 28 października 1998 r. II CKN 25/98 opubl. OSNC 1999/4 poz. 80). W orzecznictwie sądowym przyjęto, iż w przypadku kolizji między firmą (nazwą) przedsiębiorstwa a zarejestrowanym z "gorszym pierwszeństwem" znakiem towarowym priorytet przyznaje się prawu powstałemu wcześniej (por. cytowany wyrok NSA z dnia z dnia 10 stycznia 2002 r., II SA 3390/2001). W postanowieniu z dnia 30 września 1994 r., (sygn. akt III CZP 109/94, OSNC 1995/1 poz. 18) Sąd Najwyższy stwierdził, iż "w przypadku kolizji prawa do firmy z prawem do znaku towarowego, priorytet trzeba przyznać ochronie istniejącego już w chwili rejestracji znaku towarowego prawa podmiotowego powoda do nazwy przedsiębiorstwa, oczywiście, jeżeli na nią zasługuje". W świetle utrwalonego stanowiska judykatury, w przypadku kolizji pomiędzy prawem do firmy a prawem ochronnym na znak towarowy, granice wyłączności prawa do firmy wyznacza zakres działalności (terytorialny, przedmiotowy) podmiotu, któremu prawo to posługuje (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2006 r. II GSK 31/06, opubl: ONSA i WSA rok 2006, Nr 5, poz. 138, str. 153). W przypadku takiej kolizji pierwszeństwo należy przyznać ochronie prawa do firmy wcześniej zaistniałej na rynku (vide: wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2002r. II SA3390/01, z dnia 20 lutego 2003 r. II SA 4029/01 oraz z dnia 12 marca 2003 r. II SA 1867/02). Jak wynika z akt niniejszej sprawy, prawo do firmy w postaci skrótu: WBS Bank powstało wcześniej, niż został zgłoszony przedmiotowy znak towarowy "WBS BANK", gdyż skrót ten dla oznaczenia usług skarżącego formalnie istniał od 2004 r., co wynika z akt sprawy (statutu W.) i nie jest okolicznością sporną. Istotę sporu stanowi stwierdzony przez rozpatrujący sprawę organ brak dowiedzenia przez skarżącego okoliczności faktycznego używania tego skrótu w obrocie przed zarejestrowaniem spornego znaku towarowego w 2010 r. Urząd Patentowy RP zakwestionował w tym zakresie przedstawiony przez stronę skarżącą materiał dowodowy uznając, iż dowodzi on jedynie świadczenia usług pod nazwą "neoBank", która to nazwa utrwaliła się w obrocie, w związku z czym konsumenci będą w istocie utożsamiać usługi skarżącego z tą właśnie nazwą, a nie ze znakiem towarowym "WBS BANK". Dlatego też Urząd Patentowy RP nie stwierdził istnienia niebezpieczeństwa wprowadzenia w tym przypadku konsumentów w błąd. W ocenie Sądu takiego stanowiska organu nie można zaakceptować. Po pierwsze stwierdzić należy, iż organ badał kwestię używania w obrocie oznaczenia WBS Bank, jako nazwy firmy, chociaż taki wymóg nie wynika wprost z normy przepisu art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Organ w tym zakresie wyraźnie posiłkował się normą art. 131 ust. 5 p.w.p., podczas gdy stanowi ona odrębną regulację i dotyczy innego zakresu ochrony prawnej, gdyż odnosi się jedynie do nazw przedsiębiorstw w znaczeniu przedmiotowym, które uzyskują ochronę na podstawie przepisu art. 5 ustawy o zakazie nieuczciwej konkurencji (vide, Komentarz LEX do ustawy Prawo własności przemysłowej, 2015 r.; w: J. Sitko: Komentarz do art. 131 p.w.p.). W świetle powyższego oraz przytoczonego orzecznictwa, stwierdzenie istnienia określonego prawa osobistego lub majątkowego, które może zostać naruszone w wyniku używania znaku towarowego, jest wystarczające dla ziszczenia się hipotezy art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. bez konieczności udowadniania w jaki sposób może w praktyce to nastąpić. Przyjmując jednakże, iż było to niezbędne dla prawidłowego ustalenia występowania takiego prawa w obrocie, stwierdzenie tej okoliczności (lub jej brak) niewątpliwie musi mieć istotny, a nawet rozstrzygający wpływ na wynik sprawy, dlatego też kwestia ta powinna zostać w przeprowadzonym przez organ postępowaniu wnikliwie zbadana. Tymczasem w przypadku przedmiotowej sprawy postępowanie to budzi szereg uzasadnionych wątpliwości. Przede wszystkim organ zdaje się nie dostrzegać faktu, iż oba oznaczenia słowne (skrót nazwy firmy oraz znak towarowy) są identyczne pod każdym względem, dlatego też w praktyce bardzo łatwo je pomylić. W takiej sytuacji, jeżeli konsument miał już jakikolwiek kontakt z takim oznaczeniem, istnieje niebezpieczeństwo konfuzji, tym bardziej, że ma miejsce sygnowanie tym oznaczeniem usług bankowych świadczonych przez polskie banki spółdzielcze, a więc instytucji także podmiotowo sobie bliskich, tj. W. Nie da się wykluczyć, iż oznaczenie WBS Bank mogło zapaść na tyle w pamięć konsumentów, że ich późniejszy kontakt z innym zupełnie bankiem (lub jego filią) poprzez sporny znak towarowy wywoła mylne skojarzenie z nazwą (i usługami) innego banku spółdzielczego. Istnieje zatem nie tylko potencjalne ale i realne tego rodzaju niebezpieczeństwo, zwłaszcza, że skarżący wskazał na bezpośrednie stosowanie skrótu: WBS Bank w praktyce, w tym dokumentach bankowych (upoważnieniach) oraz rynkowych ofertach. W tej sytuacji identyczność oznaczeń musi wpływać na postrzeganie zakresu ochrony danego prawa (jego szerszej ochrony). W pierwszej kolejności jest to prawo do firmy, jako oznaczenia wcześniej występującego w obrocie, gdyż w razie zbiegu prawa do firmy z prawem do znaku towarowego pierwszeństwo przyznaje się prawu do firmy, które to prawo istniało w dacie zgłoszenia spornego znaku. Na okoliczność używania w obrocie skrótu: WBS Bank jako oznaczenia firmy, skarżący przedstawił materiał dowodowy. Sąd zauważa, iż dokumentacja ta została oceniona przez organ pobieżnie, bez niezbędnej dla okoliczności sprawy wnikliwości, w związku z czym ustalenia organu nie znajdują właściwego uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy. W szczególności organ nie zwrócił uwagi na kwestię bezpośredniego związku oznaczenia "neoBANK", które przyjął za identyfikujące dla działalności skarżącego, ze świadczeniem przez niego pod tą nazwą usług bankowości elektronicznej, a nie całej działalności W. oraz, że nazwa "neoBANK" dopiero od grudnia 2007 r. stała się zarejestrowanym znakiem towarowym skarżącego. Jak wskazał skarżący, we wcześniejszym okresie, tj. od 2004 r. posługiwał się zarówno oznaczeniem "neoBANK", jak i skrótem WBS Bank, w zależności od rodzaju i sposobu realizowanych usług bankowych, co w ocenie Sądu znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Powyższe nie zostało w należyty sposób ocenione przez organ, który w przypadku uzasadnionych wątpliwości lub braków materiału dowodowego w niezbędnym dla podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakresie, mógł skorzystać z uprawnień, jakie dają organowi administracji przepisy k.p.a. Stosowanie przez Urząd Patentowy tych regulacji zostało wyłączone tylko w takim zakresie, w jakim reguły postępowania normują przepisy p.w.p. W przedmiotowej sprawie organ nie skorzystał z możliwości wezwania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego w sytuacji, gdy przedstawił on tylko przykładowe dokumenty potwierdzające używanie w obrocie skrótu: WBS Bank, co mogłoby usunąć istotne w tym zakresie wątpliwości oraz pozwolić na pełne i jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Reasumując, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ w sposób nieprawidłowy zebrał i rozważył cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w związku z czym nie można ocenić, czy prawidłowo zastosował wskazane powyżej przepisy prawa materialnego. Biorąc powyższe pod rozwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 4 tej ustawy, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.