II SA/Rz 1181/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Marcin Kamiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi B. T. i M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących B. T. i M. T. solidarnie kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] umorzył postępowanie prowadzone w sprawie legalności budowy ogrodzenia działek nr 89/1 i 89/2 w [...]. Zgodnie ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru zgromadzonymi w aktach administracyjnych, rozstrzygnięcie to doręczono B.T. i M.T. w dniu 26 marca 2015 r. W dniu 8 kwietnia 2015 r. skarżący nadali w placówce operatora pocztowego – InPost S.A., przesyłkę zawierającą odwołanie od ww. decyzji. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że odwołanie skarżących zostało wniesione z uchybieniem terminu. Podał, że czternastodniowy termin na wniesienie odwołania upłynął dla skarżących w dniu 9 kwietnia 2015 r. Skarżący wprawdzie nadali odwołanie 8 kwietnia 2015 r., jednakże InPost S.A. nie jest operatorem wyznaczonym w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe, a zatem przepis art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23) – dalej: "k.p.a.", nie miał zastosowania. W przypadku nadania pisma za pośrednictwem innego operatora pocztowego, niż operator wyznaczony tj. Poczta Polska S.A., o zachowaniu terminu decyduje data wpływu pisma do adresata. Skoro zatem w niniejszej sprawie odwołanie skarżących wpłynęło do organu w dniu 10 kwietnia 2015 r., organ odwoławczy zobligowany był do stwierdzenia uchybienia terminu jego wniesienia. Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2015 r. B.T. i M.T.zwrócili się do WINB o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumentując, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z ich winy. Nie zostali bowiem poinformowani, że dochowanie terminu następuje wyłącznie w sytuacji nadania pisma w placówce Poczty Polskiej, tak przez sam organ prowadzący postępowanie, jak i w placówce InPostu. W ich ocenie żądanie tym bardziej jest zasadne, że obecnie wiele urzędów korzysta z usług InPostu, a sam PINB w [...] w piśmie przekazującym ich odwołanie wskazał, że zostało ono wniesione w terminie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 2 i art. 59 § 2 k.p.a., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu, za okoliczność przesądzającą o braku winy skarżących w uchybieniu terminowi nie mógł zostać uznany brak wiedzy, że InPost S.A. nie jest operatorem wyznaczonym w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe. W ocenie organu okoliczności podnoszone przez wnioskodawców sprowadzają się do stwierdzenia nieznajomości prawa i postępowania przed organami, a nieznajomość prawa szkodzi i nie może usprawiedliwiać niezłożenia odwołania w terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B.T. i M.T. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Powtarzając argumentację sformułowaną we wniosku o przywrócenie terminu podnieśli, że zapis art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. odsyła do ustawy, do której nie mieli dostępu. Zakwestionowali również stanowisko organu odwoławczego, że przy wydawaniu decyzji organ nie jest zobligowany do przytoczenia wszystkich przepisów dotyczących sposobu wniesienia odwołania, w tym i dotyczących wyboru operatora pocztowego w zakresie dochowania terminu. Zdaniem skarżących organy administracji winny należycie i wyczerpująco informować strony postępowania o okolicznościach, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich prawa i obowiązków, zaś zaniechanie powyższego stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia postanowienia – jego uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 Kpa lub w innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zasadniczo z przyczyn wywiedzionych przez skarżących. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że odwołanie skarżących, które wpłynęło do organu w dniu 10 kwietnia 2015 r. zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Konsekwencje oddania pisma procesowego w placówce innej niż wyznaczonego operatora pocztowego zostały przesądzone w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 października 2015 r. I OPS 1/15 w której Sąd ten uznał, że oddanie przed upływem przewidzianego prawem terminu pisma procesowego, w sprawie sądowoadministracyjnej, w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 83 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529) nie skutkuje zachowaniem terminu w sytuacji, gdy pismo dostarczono sądowi po jego upływie. Skład orzekający wyrażone w niej stanowisko podziela. Wprawdzie uchwała ta odnosi się do unormowania z art. 83 § 3 P.p.s.a., niemniej wobec tożsamości regulacji z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., wyrażone w niej stanowisko jest aktualne również w odniesieniu do oceny zachowania terminu do wniesienia odwołania w postępowaniu administracyjnym. W myśl bowiem podanej wyżej regulacji k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). W realiach niniejszej sprawy, skarżący nadali odwołanie w przedostatnim dniu czternastodniowego terminu przewidzianego na wniesienie odwołania, korzystając z usług InPostu. We wniosku o przywrócenie terminu wskazali, że nie byli informowani o konsekwencjach wyboru tego operatora. Byli przekonani, że skoro InPost obsługuje wymiar sprawiedliwości a także wiele organów administracji "oddanie pisma w tej placówce gwarantuje dochowanie terminu". Należy zwrócić uwagę, że aby ustalić znaczenie użytego w art. 57 ust. 5 pkt 2 k.p.a. terminu "operator wyznaczony" strona winna zapoznać się z treścią ustawy Prawo pocztowe - art. 178 ust. 1 stanowiącym, że za operatora wyznaczonego uznaje się w okresie trzech lat od dnia wejścia w jej życie wyłącznie Polską Pocztę S.A., a następnie z treścią art. 192 umiejscowionego w Rozdziale 14 Przepisy przejściowe i końcowe stanowiącym, że ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie zostali pouczeni przez organ I instancji o tym, że operatorem wyznaczonym w rozumieniu k.p.a. jest wyłącznie Poczta Polska S.A. i tylko data oddania pisma w jej placówce pocztowej stanowi o dochowaniu terminu do dokonania danej czynności. Z akty nie wynika również, aby o problematyce dochowania terminu stanowiącej przedmiot sporu w sprawie skarżący dowiedzieli się wcześniej, niż w dacie doręczenia im postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a zatem istotnie mogli oni nie mieć wiedzy o konieczności nadania odwołania za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. w celu dochowania terminu. W ostatnich latach wielokrotnie wskazywano w mediach na wybór innego operatora pocztowego, niż Poczta Polska S.A., do doręczania korespondencji z sądów i prokuratur. Mogło to wywrzeć wrażenie, że po pierwsze dotyczy to również organów administracji, po drugie pisma procesowe powinny być (a tym bardziej mogą być) wnoszone za pośrednictwem tego operatora pocztowego – zob. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2015 r. I OZ 343/15, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl. Wprawdzie postanowienie to zostało podjęte przed wydaniem powołanej już uchwały I OPS 1/15 i dotyczy uchybienia terminu w przypadku nadania przesyłki za pośrednictwem InPostu, niemniej wywiedzioną w nim argumentację w zakresie przypisania stronie winy w uchybieniu terminowi w związku ze skorzystaniem z usług operatora pocztowego innego niż operator wyznaczony Sąd uznaje za aktualną i mogącą mieć zastosowanie w opisywanej sprawie. Przepis art. 9 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek. Zdaniem Sądu powyższa regulacja nakłada na organy administracji obowiązek poinformowania stron, o skutkach nadania pisma procesowego za pośrednictwem operatora innego niż Poczta Polska S.A. w zakresie dochowania terminu przewidzianego na dokonanie danych czynności. Jeżeli zaś organy w żadnym z przesłanych stronie pism nie pouczyły jej o konsekwencji skorzystania z operatora innego niż Poczta Polska S.A., nie mogą automatycznie stanąć na stanowisku, że strona ponosi wyłączną winę w uchybieniu terminu, zgodnie z maksymą ignorantia iuris nocet. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że stanowisko organu o braku obowiązku poinformowania stron o skutkach wyboru operatora pocztowego innego niż Poczta Polska S.A. stanowiło naruszenie art. 9 k.p.a. Uchybienie to niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem od winy wnioskodawcy uzależnione jest rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 i 205 § 1 P.p.s.a.