II OZ 899/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 218/16 o odmowie uzupełniania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 218/16 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 218/16, po rozpatrzeniu skargi S. K. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) i orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego (pkt 2). Pismem z dnia 22 maja 2016 r. S. K. wniosła o uzupełnienie powyższego wyroku przez orzeczenie co do tego: 1) czy Sąd uwzględniając skargę w pkt 1: a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości b. stwierdził wydanie jej z naruszeniem prawa c. wyznaczył terminowi organ na załatwienie sprawy 2) czy Sąd uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. ze stwierdzeniem naruszenia prawa bądź przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, uznając żądanie skarżącej za wniosek o uzupełnienie wyroku tego Sądu z dnia 27 kwietnia 2016 r., postanowieniem z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 218/16, na podstawie art. 157 § 1 P.p.s.a., odmówił uzupełniania wyroku. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że Sąd wydając wyrok na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł o całości skargi. Sąd nie jest uprawniony w świetle tego przepisu do zawierania w sentencji oczekiwanych przez skarżącą rozstrzygnięć "o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa". Takiego rodzaju rozstrzygnięcie przewidziane jest w art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który stanowi, iż sąd administracyjny stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Przepis ten nawiązuje więc do postanowień art. 151 § 2 w zw. z art. 146 k.p.a. i art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. W przypadku ustalenia przez sąd, że postępowanie, w którym została wydana zaskarżona decyzja (postanowienie), było dotknięte wadami określonymi w art. 145 § 1 k.p.a. i jednoczesnego stwierdzenia przez sąd istnienia przesłanek negatywnych uchylenia decyzji określonych w art. 146 § 1 lub § 2 k.p.a., sąd ten ogranicza się do stwierdzenia niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia). Podobnie sąd administracyjny, mimo stwierdzenia wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., nie stwierdza nieważności decyzji (postanowienia), jeżeli zachodzi jedna z przesłanek negatywnych stwierdzenia nieważności, określona w § 2 tego przepisu (upływ określonego czasu od wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia albo wywołanie przez nie nieodwracalnych skutków prawnych ), lecz ogranicza się do stwierdzenia niezgodności z prawem takiej decyzji lub postanowienia. Powołane przepisy nie miały jednak zastosowania w niniejszej sprawie. Podniesiono, że Sąd wydając rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie jest również uprawniony do zakreślania organowi terminu do wydania decyzji. Taką możliwość przewiduje art. 149 § 1 P.p.s.a., ale dotyczy do przypadku, gdy sąd rozpoznaje skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania i uwzględnia tego rodzaju skargę. Natomiast skarga S. K. z dnia [...] lutego 2016 r. nie stanowi skargi na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania. Nie miał również zastosowania art. 145a § 1 P.p.s.a. upoważniający sąd do zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie, z jednoczesnym wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie. Przepis ten bowiem dotyczy sytuacji uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia na innej podstawie niż to uczynił Sąd w niniejszej sprawie, a mianowicie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i pkt 2 P.p.s.a. Brak było również, w ocenie Sądu, podstaw do uzupełnienia wyroku w zakresie uchylenia decyzji organu I instancji w oparciu o art. 135 P.p.s.a. Wskazany przepis nie kształtuje bowiem uprawnień procesowych strony, lecz odnosi się do fazy orzekania przez sąd administracyjny. W związku z tym strona nie jest uprawniona do domagania się uzupełniania wyroku w tym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła S. K. Zarzucając orzeczeniu naruszenie art. 134 § 1 i 2 oraz art. 135 P.p.s.a., wniosła o jego uchylenie i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania. W ocenie strony w niniejszej sprawie Sąd zobligowany był do zastosowania środków, które przewiduje art. 135 P.p.s.a. poprzez objęcie kontrolą działań i czynności organu I instancji w przedmiocie umorzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 157 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), wniosek o uzupełnienie wyroku może zostać złożony w terminie czternastu dni od jego doręczenia z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się od dnia jego ogłoszenia - jedynie w wypadku, gdy Sąd, rozpoznając sprawę, nie orzekł o całości skargi lub nie zawarł w wyroku dodatkowego orzeczenia, które winien był zamieścić z urzędu. Uzupełnienie orzeczenia, o jakim mowa w tym przepisie dotyczy więc sytuacji, w której orzeczenie jest niekompletne. Dokonując analizy wniosku skarżącej o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 kwietnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że brak było podstaw do jego uwzględnia, tym samym zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające uzupełnienia powyższego orzeczenia jest prawidłowe. Wyjaśnić należy, że wskazany wyrok został wydany na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., który w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie w wyniku stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zobowiązuje sąd do uchylenia decyzji lub postanowienia w całości albo w części. Sformułowanie zawarte w sentencji orzeczenia z dnia 27 kwietnia 2016 r. "uchyla zaskarżoną decyzję" oznacza niewątpliwie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W związku z powyższym należało stwierdzić, że Sąd I instancji orzekł o całości skargi i dlatego też nie ma podstaw do uzupełnienia wyroku. Jest on bowiem kompletny i zawiera wymagane prawem elementy. Żądanie skarżącej zawarte we wniosku należy zaś ocenić jako wykraczające poza zakres określony w art. 157 § 1 P.p.s.a., ponieważ zmierza ono w istocie do zmiany podstawy prawnej wyroku. Odnosząc się z kolei do kwestii zamieszczenia w sentencji wyroku orzeczenia dotyczącego uchylenia decyzji organu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie art. 138 P.p.s.a. sąd wymienia w sentencji wyroku jedynie tę decyzję, która była przedmiotem zaskarżenia. Inne decyzje są wymieniane tylko wówczas, gdy w stosunku do nich zapadają rozstrzygnięcia na zasadzie art. 135 P.p.s.a. Przepis ten przewiduje objęcie kontrolą sądu administracyjnego, poza zaskarżonym aktem, także innych aktów lub czynności wydanych lub objętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, ale warunkiem takiego działania jest niezbędność dla końcowego załatwienia sprawy. Mając na względzie, że dyspozycja zawarta w powyższej normie odnosi się do fazy orzekania przez sąd administracyjny i kształtuje kompetencje tego sądu w przypadku uwzględnienia skargi, zastosowanie w konkretnej sprawie art. 135 P.p.s.a. zależy wyłącznie od oceny sądu. W przypadku poddania kontroli sądowej - oprócz zaskarżonego - innych aktów administracyjnych w oparciu o wskazany przepis, co skutkowało ich wyeliminowaniem z obrotu prawnego, Sąd zobowiązany jest wyjaśnić motywy swojej decyzji. Nie ma takiego obowiązku, gdy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 135 P.p.s.a. W sytuacji więc, gdy Sąd nie korzysta z powyższego przepisu, tj. nie uchyla lub nie stwierdza nieważności decyzji organu I instancji, w sentencji wyroku nie zamieszcza się rozstrzygnięcia co do takiej decyzji. Wniosek zgłoszony w tej materii przez samą stronę nie jest dla sądu wiążący. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie skorzystał w uprawnienia przewidzianego we wskazanym wyżej przepisie, dlatego też decyzja organu I instancji nie została wymieniona w sentencji wyroku z dnia 27 kwietnia 2016 r. Dał temu wyraz w uzasadnieniu wyroku gdzie stwierdzono, że "z uwagi na charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia kontrola sądu w tego rodzaju sprawach sprowadza się do oceny zgodności z prawem odstąpienia przez organ odwoławczy od rozpoznania sprawy i zaistnienia podstaw do przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania". Wskazując na nietrafność twierdzeń podniesionych w zażaleniu, należy podkreślić, że uwzględniając skargę wniesioną przez skarżącą Sąd nie miał obowiązku uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej. Uznając zatem, że wniosek skarżącej o uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. zmierzał w istocie do zmiany treści merytorycznej orzeczenia, brak było podstaw do jego uwzględnienia. Z przedstawionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.