I OZ 257/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 86/15 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej–Ostrowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej–Ilków, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Julii Szczygielskiej i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego od orzekania w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek M. D. o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej–Ostrowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej–Ilków, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Julii Szczygielskiej i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego od orzekania w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 19 listopada 2015 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie wszystkich sędziów Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając im "faworyzowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu i Prezydenta Miasta Wałbrzycha". Na dowód zasadności wniosku skarżący przywołał następujące sygn. akt: IV SA/Wr 221/14, IV SA/Wr 226/14, IV SA/Wr 662/14, IV SAB/Wr 63/15 i IV SAB/Wr 64/15. Wnioskodawca wskazał także, że wykaz wszystkich sędziów orzekających w Wydziale IV znajduje się na stronach internetowych tego Sądu. W dniu 24 i 25 listopada 2015 r. sędziowie orzekający w Wydziale IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyli pisemne oświadczenia, z których wynika, że nie zachodzą podstawy ich wyłączenia określone w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jak również nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłoby wywoływać wątpliwości co do ich bezstronności. Oddalając wniosek o wyłączenie sędziów Sąd I instancji wskazał, że powoływane przez stronę okoliczności nie odnoszą się do kwestii bezstronności wskazanych sędziów, ale stanowią przejaw subiektywnego stanowiska wnioskodawcy niezadowolonego z końcowego rezultatu w sprawach wskazanych we wniosku o wyłączenie. Instytucja wyłączenia sędziów nie może jednak być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Ponadto wskazano, że przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie czy nieobiektywnie nie oznacza, że istnieją podstawy do jego wyłączenia. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że sędziowie złożyli stosowne oświadczenia podając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ustawowe, które mogłyby stanowić podstawę do ich wyłączenia. Uwzględniając powyższe, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wniosek o wyłączenie jest nieuzasadniony, gdyż w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. D., podnosząc że we wszystkich jego sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu doszło do rażącego naruszenia prawa przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Wałbrzychu poprzez niezgodny z prawem skład Kolegium, czego nie uwzględnili sędziowie orzekający w tych spawach. Ponadto, wnoszący zażalenie zarzucił sędziom pobłażliwość w stosunku ustanowionych dla niego adwokatów z urzędu, których opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie zostały sporządzone z zachowaniem zasad należytej staranności, o czym sędziowie z własnej inicjatywy nie zawiadomili Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 P.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej–Ostrowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej–Ilków, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Julii Szczygielskiej i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego od orzekania w sprawie. Za taką okoliczność nie mogą być uznane wskazywane przez skarżącego zastrzeżenia co do sposobu prowadzenia innych spraw przez ww. sędziów. Należy zwrócić uwagę, że przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, z naruszeniem przepisów prawa, nie stanowi przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego, bowiem merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków zaskarżenia. Ponadto, wskazane przez M. D. okoliczności mają subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia strony z prowadzenia przez ww. sędziów czynności w innych sprawach, w których skarżący był stroną. Nie mogą one natomiast stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego w sprawie niniejszej. Podkreślenia także wymaga, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Sędziowie: Tadeusz Kuczyński, Henryk Ożóg, Mirosława Rozbicka–Ostrowska, Jolanta Sikorska, Wanda Wiatkowska–Ilków, Lidia Serwiniowska, Julia Szczygielska i Alojzy Wyszkowski złożyli pisemne oświadczenia, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Ponadto oświadczyli, że nie występują w sprawie żadne okoliczności określone w art. 18 P.p.s.a., które dawałyby podstawę do wyłączenia. Tym samym – wobec niewskazania okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość tych oświadczeń, stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie było zgodne z prawem. Na marginesie wskazać należy, że wniosek o wyłączenie sędziów powinien zawierać m.in. wskazanie sędziego, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie i powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Brak tych danych uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu i uzasadnia wezwanie strony do uzupełnienia jego braków, stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie wniosek M. D. nie odpowiadał wskazanym powyżej wymogom. W piśmie z dnia 19 listopada 2015 r. skarżący zażądał wyłączenia wszystkich sędziów Wydziału IV wskazując na uprzywilejowanie organów orzekających przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji nie dostrzegł braków formalnych powyższego wniosku i nie wezwał skarżącego do ich uzupełnienia poprzez wskazanie imion i nazwisk sędziów, których wniosek dotyczył, a także podanie konkretnych i obiektywnych okoliczności wyłączenia w stosunku do każdego sędziego. Uchybienie to jednakże nie miało wpływu na sytuację procesową strony. Nie skutkowało bowiem uszczupleniem jej praw procesowych. Sytuacja strony, mimo błędnego działania Sądu, nie uległa pogorszeniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.