I SAB/Wa 806/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi G. Z., A. D., E. D. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 1991 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...] stanowiącą część osady [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ pozostawał w bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi Miasta W. grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych. G. Z., E. D. i A. D. pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy Al. [...] stanowiącą część osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...]. Jak wynika z akt administracyjnych, przedmiotowa nieruchomość, na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), przeszła na własność gminy [...], a następnie w 1950 r. stała się własnością Skarbu Państwa. T. D. (poprzednik prawny skarżących) wnioskiem z 5 kwietnia 1991 r. wystąpił o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.). Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1994 r. nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Decyzja ta została uchylona decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Wojewody [...] i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pismem z 19 czerwca 2008 r. skarżący wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 30 listopada 2008 r. Pismem z dnia 5 grudnia 2008 r. Prezydent [...] poinformował skarżących o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do końca kwietnia 2009 r. Kolejnymi pismami z 15 maja 2009 r., z 6 listopada 2009 r., z 31 marca 2010 r., z 29 sierpnia 2011 r., z 17 stycznia 2012 r., z 12 lipca 2012 r., z 7 maja 2013 r., z 17 października 2013 r. informował o kolejnych terminach załatwienia sprawy. Pismem z dnia 18 grudnia 2014 r. skarżący wnieśli do Wojewody [...] kolejne zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie i Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. (doręczone w dniu 11 marca 2015 r.). We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na bezczynność skarżący wskazali, że organ, mimo upływu ustawowych terminów nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania i nie wydał decyzji, jak również nie podejmował działań zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i podał, że do zakończenia postępowania w niniejszej sprawie konieczne jest sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent [...] nie rozpoznał wniosku z dnia 5 kwietnia 1991 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy Al. [...] i nadal pozostaje w zwłoce. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżących przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem czteromiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. W ocenie Sądu termin powyższy jest terminem realnym dla zakończenia postępowania biorąc pod uwagę okoliczność braku operatu szacunkowego ustalającego wartość przedmiotowej nieruchomości. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest kwestionowanym w sprawie, że w dniu 5 kwietnia 1991 r. wpłynął wniosek poprzednika prawnego skarżących o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy Al. [...]. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Od tej daty Prezydent [...] nie wydał rozstrzygnięcia, wskazując kolejne terminy jej załatwienia. Dwukrotnie Wojewoda [...] wyznaczał termin rozpatrzenia sprawy niniejszej(postanowienie z dnia [...] sierpnia 2008 r. i z dnia [...] marca 2015 r.), jednakże bezskutecznie. Wprawdzie Prezydent zwracał się do różnych organów o nadesłanie niezbędnej dokumentacji, jednak pomimo jej zgromadzenia oraz poinformowania skarżących w piśmie z 3 marca 2015r.(po wniesieniu przez nich zażalenia z dnia 18 grudnia 2014 r.), że do zakończenia postępowania pozostało sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, postępowania nie zakończył i nie wydał rozstrzygnięcia. Dodać należy, że w odpowiedzi na skargę z dnia 10 grudnia 2015 r., a więc po upływie ponad 9 miesięcy od ostatniego pisma, Prezydent [...] nadal jako przeszkodę w załatwieniu sprawy wskazuje brak operatu szacunkowego, jednocześnie nie podejmuje żadnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Za wysoce naganne uznać również należy przekazanie skargi niniejszej z dnia 17 sierpnia 2015 r. do Sądu dopiero w grudniu 2015 r. Biorąc pod uwagę tak rażące przekroczenie przez Prezydenta [...] terminów ustawowych zobowiązujących go do załatwienia niniejszej sprawy, Sąd uznał za zasadne wymierzenie organowi grzywny, której wysokość zdaniem Sądu powinna być wystarczająco restrykcyjna. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1, § 1a i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji.