I OZ 709/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt II SAB/Sz 2/16 w sprawie ze skargi K. G. na bezczynność Starosty Goleniowskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt II SAB/Sz 2/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie umorzył postępowanie w sprawie ze skargi K. G. na bezczynność Starosty Goleniowskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W punkcie II wyroku Sąd I instancji stwierdził, że bezczynność Starosty Goleniowskiego nie miała charakteru rażącego, a w pkt III zawarł postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zasądzając od Starosty Goleniowskiego na rzecz skarżącego kwotę 271,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd I instancji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparł m.in. o art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Sąd wskazał, że wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, na które składają się - 100 zł wpisu od skargi, 480 zł tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 4,20 zł tytułem kosztów przesłania skargi na bezczynność organu w łącznej kwocie 601,20 zł. W ocenie Sądu z uwagi na to, że w sprawie doszło do umorzenia postępowania wskutek załatwienia sprawy przez organ i wydania decyzji, o którą wnosił skarżący, należało rozważyć zasadność obciążania organu kosztami postępowania w żądanej wysokości. Z żądaniem udzielenia informacji publicznej do organu zwrócił się K. G., jemu też organ udzielił informacji w przeważającym zakresie informując jednocześnie o przyczynach nie udzielenia informacji. Skierowana skarga na bezczynność z żądaniem zobowiązania aby organ rozpatrzył w tym zakresie wniosek, w ocenie Sądu, nie wymagała takiego nakładu pracy, który uzasadniałby zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 480 zł. Skarga została przez organ uwzględniona, co zapobiegło dalszym czynnościom pełnomocnika. Sąd podkreślił, że wskutek uwzględnienia skargi skarżący wystosował do organu pismo zawierające propozycję ugody w odniesieniu do kosztów postępowania. Pismo to pochodziło od skarżącego, nie zaś od jego pełnomocnika zatem wkład pracy pełnomocnika sprowadził się jedynie do napisania skargi. Biorąc pod uwagę nieskomplikowany charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika uznano, że zaistniały okoliczności dające podstawę do obniżenia wynagrodzenia adwokatowi. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania wniósł K. G., zarzucając naruszenie: 1) art. 206 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek nieuwzględnienia okoliczności, iż do wytoczenia skargi na bezczynność organu doszło z powodu braku znajomości przez urzędnika organu podstawowych zasad rozpatrywania wniosków o udostępnienie informacji publicznej i jednoczesne obciążenie konsekwencjami finansowymi błędu urzędnika skarżącego; 2) § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) przez jego niezastosowanie, pomimo że w niniejszej sprawie jako niewymagającej przeprowadzenia rozprawy koszty zastępstwa adwokackiego powinny zostać ustalone w wysokości równej stawce minimalnej. W związku z powyższym wnoszący zażalenie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania za I instancję w kwocie 601,20 zł w miejsce zasądzonej kwoty 271,20 zł oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a.). W myśl zaś art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 P.p.s.a. w przywołanym brzmieniu obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., został bowiem zmieniony przez art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W nowym stanie prawnym uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest uzależnione od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Ustalenie czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 P.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy. Ocena ta musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części, doszedł do przekonania, że w sprawie zachodził "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 206 P.p.s.a. Sąd miał bowiem na uwadze nieskomplikowany charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika skarżącego. Z oceną taką należy się zgodzić. Oceniając nakład pracy pełnomocnika zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zwrócił uwagę, że aktywność adwokata sprowadzała się jedynie do napisania skargi. Charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika nie przyczyniły się zatem do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Ponadto Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu jest wiadome, że przed Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi zawisło kilkadziesiąt spraw ze skarg K. G., będącego adwokatem, reprezentowanego przez adwokat M. T., na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Powyższa okoliczność również dawała podstawę do zastosowania art. 206 P.p.s.a. Wbrew twierdzeniom wnoszącego zażalenie, rozstrzygnięcie Sądu I instancji w przedmiocie kosztów nie stoi również w sprzeczności z treścią § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Przepis ten jako norma zawarta w akcie rangi podustawowej nie może wykluczać zastosowania przez sąd przepisu zawartego w ustawie procesowej, regulującego jedną z zasad zasądzania zwrotu kosztów postępowania sądowoadminstracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.