II OSK 2698/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 164/16 w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 164/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. N. na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2016r., nr [...], w przedmiocie odmowy wymeldowania na pobyt stały. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył wyżej wymieniony, zaskarżając go w całości, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz na podstawie art. 203 p.p.s.a. o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie: 1) art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w z w. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. poprzez nienależyte dokonanie przez Sąd obowiązku kontroli orzeczenia Sądu I instancji, skutkujące oddaleniem skargi oraz nieuchyleniem decyzji organów obydwu instancji w sytuacji, podczas gdy decyzja Wojewody [...] z dnia [...].01.2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...].12.2015 r. została wydana bez zebrania i oceny pełnego materiału dowodowego oraz wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy z naruszeniem art. 80 k.p.a., 138 § 1 pkt 1 zw. z art. 80 k.p.a., 7, 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., 107 w zw. z 11 oraz 8 k.p.a., co skutkowało błędnym zastosowaniem art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na nie wyczerpującym, odniesieniu się do podniesionych przez skarżącego w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego tj. art. 80 k.p.a., 138 § 1 pkt 1 zw. z art. 80 k.p.a., 7, 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., 107 w zw. z 11 oraz 8 k.p.a. II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego tj. art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722) poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że uczestnicy postępowania nie opuścili miejsca stałego pobytu stałego w D. [...], podczas gdy przedstawione dowody świadczą o tym, że pobyt w D. nie stanowi pobytu stałego, zaś uczestnicy trwale opuścili lokal i nie przebywają w D. [...], nie mając zamiaru stałego pobytu w tymże miejscu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że zaskarżonym kasacyjnie wyrokiem sprawie WSA w Białymstoku oddalił skargę wniesioną przez J. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].01.2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...].12.2016 r. o odmowie wymeldowania R. N., S. N., M. N. wraz z małoletnimi dziećmi D. N. i M. N. z pobytu stałego w D. [...], gm. K. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że ustalenie przez organy braku spełnienia przesłanek do wymeldowania nie było dowolne a oparte na okolicznościach wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego, obiektywnie wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego Sąd oddalając skargę dopuścił się naruszenia przepisów postępowania poprzez zaniechanie wszechstronnej analizy i kontroli decyzji organu II instancji, podczas gdy decyzja Wojewody [...] z dnia [...].01.2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...].12.2015 r. została wydana z naruszeniem szeregu przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a., 138 § 1 pkt 1 zw. z art. 80 k.p.a., 7, 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., 107 w zw. z 11 oraz 8 k.p.a. co z kolei doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności. Powyższych błędów nie zauważył WSA w Białymstoku, rozpoznający skargę na decyzję Wojewody [...]. Ustawowym zadaniem sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej i stosowanie przewidzianych prawem środków w celu zapewnienia zgodności działania administracji publicznej z prawem. Zadaniem sądu jest czuwanie nad tym, aby w obrocie prawnym nie pozostawały zaskarżone decyzje niejasne, niebudzące zaufania obywatela do organów władzy, wydane bez właściwej oceny materiału dowodowego oraz wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy oraz oparte na niepełnym materiale dowodowym. WSA w Białymstoku rozpoznający skargę na decyzję Wojewody [...] nie dostrzegł nieprawidłowości zaistniałych w toku postępowania zarówno przed organem I jak i II instancji. Organ II instancji dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie przez organ I instancji oraz oparł decyzję administracyjną na treści orzeczenia sądu powszechnego w sprawie cywilnej o naruszenie posiadania, a także dokonał sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym ustalenia, że uczestnicy postępowania nie opuścili miejsca pobytu stałego w D. [...], czym dopuścił się naruszenia art. 80 k.p.a. Sąd uzasadniając motywy swojego rozstrzygnięcia dodał, wskazuje wprost, że ważnym dowodem w sprawie było orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] II Wydziału Cywilnego z dnia [...].10.2015 r. - nakazującego J. i B. N. wydanie lokalu S. i M. N., a także nakazującym dopuszczenie ich do użytkowania części nieruchomości i pomieszczeń gospodarczych oraz orzeczenie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].12.2014 r. oddalający powództwo o eksmisję uczestników postępowania. Skarżący wskazuje jednak, że Sąd powszechny rozpatrując sprawę o naruszenie posiadania badał całkowicie odmienne przesłanki w postaci stanu ostatniego spokojnego posiadania, podczas gdy przedmiotem sprawy administracyjnej o wymeldowanie jest ustalenie faktu zamieszkiwania pod wskazanym adresem oraz charakteru więzi łączących osoby tam przebywające z miejscem stałego pobytu. Organ nie wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji którym dowodom dał wiarę i jakie okoliczności nim kierowały przy wydaniu takiego a nie innego rozstrzygnięcia. Sąd II instancji rozpoznając skargę nie dopatrzył się również naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., polegającego na wydaniu sprzecznej z prawem decyzji w wyniku zastosowania dowolnej oceny dowodów, przejawiającej się w braku oceny mocy dowodowej poszczególnych dowodów. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na przeprowadzone przez organ I instancji dowody, a mianowicie przesłuchanie stron, zeznania jednego świadka, pismo z Komendy Policji oraz Szkoły Podstawowej, jednak w żadnym stopniu nie dokonał ich oceny poprzez wskazanie, którym dowodom i w jakim zakresie dał wiarę i dlaczego. Organ nie ustalił szeregu kwestii istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, zaniechał zbadania jaki charakter miały wizyty uczestników postępowania w lokalu, czy i jakie rzeczy pozostawili uczestnicy w lokalu, w jakim stanie znajduje się zajmowany lokal, wreszcie czy sporadyczne przebywanie kilka razy w roku w lokalu pozwala na wytworzenie się więzi stanowiącej o koncentracji interesów życiowych w tym miejscu. Organ opierał się na ustaleniu, że uczestnicy kilka razy w roku odwiedzają miejsce zameldowania i w uzasadnieniu decyzji ograniczył się do stwierdzenia, że samo przebywanie poza miejscem pobytu stałego wcale nie musi oznaczać zerwania z nim więzi. Zdaniem skarżącego Organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy, co miało przełożenie w ustaleniu, że uczestnicy tylko czasowo, ze względów zarobkowych, opuścili miejsce swojego zameldowania. Sąd I instancji błędnie nie podzielił stanowiska skarżącego co do naruszenia przez organ tak I jak i II instancji art. 7 oraz 77 § k.p.a., polegającego na braku dążenia przez organy załatwiające sprawę do ustalenia prawdy obiektywnej oraz braku podjęcia czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organy zaniechały przeprowadzenia oględzin lokalu dla ustalenia czy i jakie rzeczy pozostały w lokalu, nie dokonano przesłuchania sąsiadów zamieszkujących pobliskie posesje, w celu ustalenia czy i z jaką częstotliwością oraz przez jaki okres czasu uczestnicy postępowania przebywają w miejscu zameldowania, czy podejmują jakiekolwiek zauważalne działania, aby wykazać wolę powrotu do miejsca stałego pobytu oraz więź łączącą uczestników z tym miejscem. Sąd administracyjny błędnie nie dopatrzył się żadnych uchybień organów w sformułowanym przez skarżącego zarzucie naruszenia art. 107 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. Organ zarówno I jak i II instancji nie wyjaśniły w przekonujący sposób przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy administracyjnej. Organy obu instancji w uzasadnieniu swoich decyzji powołały się na wyrok Sądu powszechnego i zeznania stron, nie wyjaśniając przy tym toku swojego rozumowania, nie wskazując na dowody na których się oparły ani dowody, którym odmówiły przymiotu wiarygodności, nie odniosły się również do twierdzeń i dowodów powołanych przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oceniając zaskarżoną decyzję winien był uznać, że decyzje organów obu instancji powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, jako wadliwe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c". Tymczasem Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ norm art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 85, art. 107 w zw. z art. 11 art. 8 k.p.a. oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Mimo licznych i jaskrawych błędów organów administracji Sąd uznał, że skarga podlegała oddaleniu wobec niestwierdzenia naruszeń prawa w niej zarzuconych. Ponadto w ocenie skarżącego kasacyjnie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a skarżący opiera na niewyczerpującym, jednozdaniowym odniesieniu się do podniesionych przez skarżącego w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego tj. art. 80 k.p.a., 138 § 1 pkt 1 zw. z art. 80 k.p.a., 7, 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., 107 w zw. z 11 oraz 8 k.p.a., przez co wyrok WSA w Białymstoku nie poddaje się kontroli instancyjnej. Skarżący nie ma możliwości ustalenia, z jakiej przyczyny sformułowane przez niego zarzuty nie znalazły aprobaty w ocenie Sądu. Sąd nie wyjaśnił należycie na czym polegał, w ocenie Sądu, obiektywizm organów uznających o braku spełnienia przesłanek wymeldowania, dlaczego przedstawione przez skarżącego twierdzenia i dowody nie zostały uznane za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz skąd wynika przekonanie Sądu o kompletności zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący kasacyjnie zarzucił także WSA w Białymstoku naruszenie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że uczestnicy postępowania nie opuścili miejsca stałego pobytu w D. [...]. Odnosząc się do kwestii opuszczenia miejsca pobytu stałego, co również potwierdza Sąd, kluczową kwestią dla orzeczenia o wymeldowaniu jest ustalenie fizycznego opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego oraz ustalenie faktu nieprzebywania w opuszczonym miejscu. Tymczasem, jak już wskazywał skarżący, odnosząc się do rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, na podstawie przedstawionych przez skarżącego dowodów: uczestnicy postępowania opuścili zajmowany lokal dobrowolnie i na stałe, gdyż opuszczenie lokalu ma charakter wieloletni - uczestnicy od 9 lat stale przebywają poza granicami Polski; nie spełniają przesłanki koncentracji działalności życiowej w miejscu zameldowania - ich przyjazd do kraju ma charakter okazjonalny, turystyczny, ponadto w czasie przyjazdu do kraju czasami w ogóle nie zatrzymują się w miejscu zameldowania; posiadają interesy osobiste oraz gospodarcze poza miejscem zameldowania - najbliższa rodzina przebywa razem poza miejscem zameldowania, miejsce wykonywania pracy i nauki znajduje się poza miejscem zameldowania; przenieśli ośrodek życiowych interesów do Belgii, gdzie przebywają około 9 lat - każde z pełnoletnich uczestników legalnie pracuje, zaś małoletni realizują obowiązek szkolny, uczestnicy są objęci opieką zdrowotną na terytorium Belgii i trwale związali swoją sytuację życiową z innym miejscem niż lokal w D.; przebywanie uczestników postępowania lokalu ma charakter incydentalny, zdarzają się sytuacje, że będąc w Polsce w ogóle nie przebywają w miejscu zameldowania; uczestnicy nie podejmują jakichkolwiek widocznych działań, aby wyrazić swoją wolę powrotu do miejsca zameldowania (za wyjątkiem udziału w toczących się postępowaniach) - uczestnicy nie partycypowali do chwili obecnej w kosztach utrzymania lokalu, czynszu i dostawy mediów; pozostawione przez uczestników rzeczy w lokalu nie są istotne dla prowadzenia gospodarstwa domowego w innym miejscu, nie są to także przedmioty niezbędne do codziennego użytku. W oparciu o przedstawione przez skarżącego dowody jednoznacznie wynika, iż opuszczenie lokalu przez uczestników postępowania miało charakter trwały i dobrowolny. Nie można zatem zgodzić się z rozumowaniem przeciwnym, przedstawionym przez Sąd rozpoznający sprawę. Sąd administracyjny winien samodzielnie zbadać przedstawiony materiał dowodowy i poczynić na jego podstawie ustalenia, dla oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Wadliwie wnoszący skargę kasacyjną, mając na uwadze treść zarzutów, zarzuca naruszenie "art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. poprzez nienależyte dokonanie przez Sąd obowiązku kontroli orzeczenia Sądu I instancji" (zapewne autorowi chodziło o kontrolę orzeczenia organów administracji). Przepis art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. jest przepisem ustrojowym, Sąd administracyjny może naruszyć go wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd rozpoznał skargę na decyzję ostateczną, oceniał ją pod kątem legalności, zastosował środek kontroli przewidziany w art. 151 p.p.s.a. To czy ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Błędnie również skarżący zarzuca naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Wskazane przepisy przede wszystkim wykluczają się wzajemnie, są przepisami wynikowymi regulującym jedynie sposób rozstrzygnięcia skargi, pierwszy z nich stanowi o oddaleniu skargi, drugi zawiera orzeczenia w przypadku uwzględnienia skargi. Właściwszym byłoby powiązanie naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z przepisami postępowania, albowiem za podstawę orzeczenia Sąd instancji przyjął art. 151 p.p.s.a., ewentualnie wskazać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przejawiające się w jego niezastosowaniu również w powiązaniu z przepisami postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nietrafnie podniesiono zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Sama okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne, gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). Ponadto, przyjmuje się, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty, wówczas powołany przepis nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Błędnej nawet oceny okoliczności faktycznych, czy też wadliwości argumentacji dotyczącej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, nie można utożsamiać z brakami uzasadnienia wyroku pierwszoinstancyjnego. W związku z powyższym, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić właściwej płaszczyzny do skutecznego zakwestionowania stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można również skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Powołany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdzić należy, nie mogły one odnieść zamierzonego skutku, tj. podważyć ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Powyższe winno mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie przyjął Sąd I instancji, że stan faktyczny sprawy został należycie ustalony przez Wójta [...] i Wojewodę [...] i co ważne nie jest w zasadzie też kwestionowany przez skarżącego kasacyjnie. Przypomnieć tylko należy, że budynek mieszkalny w D. [...] jest własnością J. N. Piętro tego budynku zajmował brat J. N. Z. wraz z rodziną, a po jego śmierci (w 1991 r.) pozostała żona B., dzieci: R. i S. wraz z żoną M. i małoletnimi synami. B. N. wyjechała do USA w 1990 i nie utrzymuje kontaktu z wnioskodawcą. Natomiast R. N. i S. N. z rodziną (żoną M. i dziećmi) przebywają od ok. 5-6 lat w Belgii w celach zarobkowych. Z wyjaśnień złożonych przez R., S. i M. N. wynika, że w Belgii przebywają czasowo w związku z pracą zarobkową i nie opuścili miejsca zameldowania, do którego wracają podczas świąt czy wakacji (ten fakt został przyznany przez skarżącego kasacyjnie, który twierdzi, że "przebywanie w spornym lokalu ma charakter incydentalny"). W mieszkaniu pod adresem D. [...] znajdują się ich rzeczy osobiste oraz meble. Mają zamiar powrócić z Belgii po zakończeniu zatrudnienia w bliżej nie określonym terminie. Sąd Okręgowy w [...] II Wydział Cywilny wyrokiem z dnia [...].10.2015 r. (sygn. akt [...]) w sprawie o przywrócenie posiadania, nakazał J. i B. N., aby wydali R. i S. N. lokal mieszkalny położony na piętrze budynku mieszkalnego w miejscowości D. [...]. Natomiast powództwo J. N. przeciwko S. i M. N. oraz R. N. o eksmisję zostało oddalane prawomocnym wyrokiem z dnia [...].12.2014 r. Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny (syn. akt [...]). Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje na to, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny nie zaistnienia przesłanek określonych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy ewidencyjnej z 2010 r. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Jak wielokrotnie wskazywały sądy w orzecznictwie o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne. O trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także jej zamiar koncentrowania ważnych spraw życiowych w innym miejscu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem. W przedmiotowej sprawie wprawdzie R., S. i M. N. wraz z dziećmi przebywają od kilku lat w Belgii gdzie pracują zarobkowo a dzieci uczęszczają do szkół, ale przyjeżdżają do miejsca zameldowania z okazji świąt czy też wakacji co potwierdza sam skarżący kasacyjnie, a ponadto deklarują powrót do Polski, choć nie wskazują konkretnej daty. Co istotne osoby te podjęły czynności zmierzające do utrzymania lokalu o czym świadczą wymienione wyżej wyroki Sądu Okręgowego i Rejonowego w [...]. Wszystko to wskazuje na to, że opuszczenie przez nich miejsca zameldowania jest czasowe i nie nosi cech trwałości i dobrowolności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zatem także i zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722) poprzez jego błędną wykładnię nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd II instancji nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 203 p.p.s.a. dotyczy zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego i ma zastosowanie do kosztów postepowania między stronami.