II FZ 410/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1994/15 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 27 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie sygn. akt I SA/Kr 1994/15 ze skargi W. G. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 27 października 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 30 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1994/15 oddalił skargę Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z 27 października 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący wniósł 1 lipca 2016 r. (data wpływu) do Sądu wniosek o zwolnienie go od opłat sądowych. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z 20 października 2016 r. pozostawił wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego bez rozpoznania. Skarżący wniósł w terminie sprzeciw od powyższego zarządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 13 lutego 2017 r. utrzymał w mocy ww. zarządzenie referendarza sądowego z 20 października 2016 r. Odpis postanowienia doręczono Skarżącemu w dniu 8 marca 2017 r. Skarżący wniósł pismo zatytułowane "Zażalenie/sprzeciw", nakierowane na zaskarżenie postanowienia z 13 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając to zażalenie wskazał, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 1 – 10 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w tym przepisie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. – w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie – rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu. Aktualne brzmienie przytoczonego przepisu jest wynikiem wejścia w życie, z dniem 15 sierpnia 2015 r., ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015, poz. 658). Analiza akt sądowych wskazuje, że wniosek Strony o przyznanie prawa pomocy został prawomocnie rozstrzygnięty, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny działając jako sąd drugiej instancji, rozpoznał merytorycznie sprzeciw Skarżącego od zarządzenia referendarza sądowego z 20 października 2016 r. i postanowieniem z 13 lutego 2017 r. utrzymał je w mocy. Obecnie na gruncie p.p.s.a., postanowienie wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu jest niezaskarżalne, bowiem nie zostało wymienione w katalogu postanowień objętych art. 194 § 1 pkt 1 – 10 p.p.s.a., ani żaden inny przepis tej ustawy nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie. Jeżeli ustawa przewiduje (w określonych sytuacjach), wydanie postanowienia i jednocześnie nie stanowi, że od takiego postanowienia przysługuje prawo wniesienia zażalenia, to niedopuszczalne jest wniesienie tego środka odwoławczego (por. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. II FZ 196/11, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę fakt, że strona wniosła zażalenie na prawomocne postanowienie, od którego p.p.s.a. środka odwoławczego nie przewiduje, Sąd odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący stwierdził, że złożył formularze pochodzące ze strony ministerstwa, i że były bezsprzecznie obowiązujące w świetle przepisów. Stwierdził, że urzędowo zostało potwierdzone, że jest niewypłacalny. Podkreślił, że nie zgadza się z dokonaną oceną, iż nie wykazał ciężkiej i trudnej sytuacji. Wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości. Zwrócił się o zwolnienie od opłat sądowych z uwagi na pogorszenie sytuacji materialnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu I instancji odpowiada prawu. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja p.p.s.a., mocą której został zmieniony m. in. art. 260 p.p.s.a. Na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, art. 260 p.p.s.a. otrzymał w § 1 następujące brzmienie: "Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy". W § 2 przyjęto natomiast, że "W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" a w § 3, że "Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym". Postępowanie zostaje wszczęte z dniem złożenia skargi. W niniejszej sprawie skargę wniesiono w dniu 19 listopada 2015 r., a więc w dacie obowiązywania zmian wynikających z ustawy zmieniającej. W rezultacie zastosowanie miał art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, z którego wynika obecnie, że Sąd I instancji rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skoro więc Sąd I instancji, w którym orzeka referendarz, od którego postanowienia wniesiono sprzeciw, rozpoznając ten środek odwoławczy orzeka jako Sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, to od wydanego przez ten Sąd postanowienia, na podstawie art. 260 p.p.s.a., nie służy już środek zaskarżenia. Prawo do wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcie nie wynika w tym przypadku także z przepisu szczególnego. Wobec powyższego, skoro od postanowienia WSA w Krakowie nie przysługiwał środek odwoławczy, zażalenie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu, co prawidłowo zostało stwierdzone przez Sąd I instancji w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2017 r. Odnosząc się do przedłożonych w postępowaniu zażaleniowym nowych dowodów, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie jest środkiem odwoławczym od orzeczenia sądu pierwszej instancji, co oznacza, że służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia w związku z tym nie można w zażaleniu przedstawiać nowej argumentacji oraz załączać do niego obszernego materiału dowodowego, które miałyby wspierać bezpośrednio wniosek oddalony w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i przedstawiania nowych dowodów na poparcie wniosku zaprzecza funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę, że rozstrzygnięcie o możliwości przyznania prawa pomocy należy do właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie posiada kompetencji do rozstrzygnięcia w tym zakresie. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji