II GZ 438/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1337/15 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1337/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. odmówił wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 24000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji podał, że P. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2015 r., w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji I instancji. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że toczą się wobec niego liczne postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, w których łącznie nałożono na niego kary w kwocie 108.000 zł. Podniósł, że obecnie odbywa karę pozbawienia wolności, wobec czego jego możliwości zarobkowe są całkowicie wstrzymane. Nie posiada żadnego majątku, z którego możliwa byłaby spłata kar pieniężnych. Uiszczenie kar narazi go na znaczną i nieodwracalną szkodę w postaci sprzedaży całego majątku. Sąd I instancji, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji I instancji, stwierdził, że wniosek o wstrzymanie wykonania nie zawiera szczegółowego uzasadnienia wyjaśniającego prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu I instancji, ewentualne obawy strony dotyczące skutków egzekucji nie mogły stanowić podstawy do wstrzymania zaskarżonej decyzji, bowiem przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) gwarantują dłużnikowi minimum egzystencji. Tym bardziej, że skarżący we własnym zakresie pokrywa koszty związane z ustanowieniem w sprawie fachowego pełnomocnika. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, jaką szkodę lub jakie konkretnie trudne do odwrócenia skutki może spowodować wyegzekwowanie od niego nałożonej kary pieniężnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. G., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu postawił zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia skarżący stwierdził, że Sąd I instancji nie zbadał wnikliwie jego sytuacji majątkowej i osobistej, wysokości uzyskiwanych przychodów/dochodów, posiadanych oszczędności czy też ponoszonych wydatków oraz wpływu nałożonej kwoty kary pieniężnej na kondycję finansową i majątkową skarżącego. Skarżący podkreślił, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji opisał swoją obecną sytuację osobistą i majątkową, w tym fakt, że odbywa karę pozbawienia wolności oraz nie posiada wystarczającego majątku do spłaty wszystkich kar pieniężnych. Zapłacenie kary w wysokości 24.000 zł narazi go na znaczną i nieodwracalną szkodę w postaci sprzedaży całego majątku. W obecnej sytuacji skarżący, z uwagi na fakt odbywania kary pozbawienia wolności, nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, dzięki której mógłby spłacić karę pieniężna. Co więcej, nałożona decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] maja 2015 r., kara pieniężna nie jest jedyną karą nałożoną na skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd, oceniając zasadność zastosowania ochrony tymczasowej, bada wyłącznie, czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie jest prawidłowa. Sąd I instancji nie zakwestionował twierdzeń skarżącego dotyczących przebywania przez niego w zakładzie karnym oraz związanej z tym niemożności uzyskiwania dochodów. Uznał jednak, że w związku z ustawowymi ograniczeniami w zakresie prowadzonej egzekucji administracyjnej, nie istnieje zagrożenie dla minimum egzystencji skarżącego. Tymczasem, jak podkreślono już wyżej, przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest istnienie ryzyka, że jej wykonanie spowoduje nieodwracalną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie ma na celu zagwarantowania stronie minimum egzystencji, lecz służy zabezpieczeniu strony w sytuacji, gdy skutki wykonania decyzji będą na tyle poważne, że po jej ewentualnym uchyleniu przez sąd nie będą mogły zostać w prosty sposób odwrócone. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji nie wykazał w sposób dostateczny, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wykonanie decyzji nakładającej karę pieniężną w wysokości 24.000 zł, w powiązaniu z faktem, że wobec skarżącego zostały również nałożone inne kary pieniężne, których łączna wysokość wynosi 108.000 zł, może zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego spowodować znaczną i nieodwracalną szkodę po stronie skarżącego, przebywającego w zakładzie karnym i nieosiągającego żadnych dochodów. Należy zwrócić uwagę, że samo prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza w sytuacji gdy egzekucja jest utrudniona z uwagi na stan majątkowy strony, co do zasady tworzy dodatkowe koszty, które skarżący będzie zobligowany w przyszłości ponieść, co dodatkowo może negatywnie wpłynąć na jego sytuację finansową. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji, winien rozważyć, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, biorąc w szczególności pod uwagę składane przez skarżącego oświadczenia i dokumenty obrazujące jego trudną sytuację majątkową oraz niemożność podjęcia zatrudnienia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.