I OZ 1178/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 208/16 o odrzuceniu zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 208/16 o odrzuceniu zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 208/16 o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 208/16 wydanego w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) oddalić zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 208/16. T.L. przedmiotem skargi złożonej w dniu 11 lutego 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie uczynił decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. W dniu 9 maja 2016 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krakowie postanowieniem z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 208/16 oddalił wniosek T.L. o przyznanie prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu skarżącego sprawę rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 208/16 utrzymał zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w mocy. Powyższe postanowienie z dnia 3 sierpnia 2016 r. stało się przedmiotem zażalenia T.L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 208/16 odrzucił zażalenie. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 716 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Podkreślił, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), modyfikująca – w sprawach wszczętych po tym dniu, a taką jest rozpoznawana sprawa – m.in. zasady rozpoznawania w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosków o przyznanie prawa pomocy. Zmianie uległ m.in. art. 260 P.p.s.a. Przed dniem 15 sierpnia 2015 r. przepis ten stanowił, że wniesienie sprzeciwu (jeśli nie został odrzucony) skutkuje utratą mocy przez zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie sądu wydane w tym trybie przysługiwało zażalenie (por. art. 260 P.p.s.a. in fine, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r.). Obecnie, zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym nie wskazuje na zaskarżalność postanowienia wydanego na jego podstawie. Od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu nie przysługuje zatem zażalenie, ani jakikolwiek inny środek zaskarżenia, ponieważ nie przewidują tego przepisy P.p.s.a. Stosownie bowiem do art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, albo w przypadkach wymienionych w punktach 1 – 10 tego paragrafu. W katalogu tym nie mieści się postanowienie wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zażalenie wniesione na orzeczenie, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Powyższe postanowienie z dnia 20 września 2016 r. stało się przedmiotem zażalenia T.L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarządzeniem z dnia 3 listopada 2016 r., doręczonym skarżącemu w dniu 24 listopada 2016 r., został on wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniesionego zażalenia – w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia – poprzez podpisanie zażalenia oraz złożenie jednego jego odpisu. Z adnotacji urzędowej sporządzonej w dniu 25 listopada 2016 r. wynika, że skarżący w tej dacie podpisał zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 208/16 odrzucił zażalenie. W uzasadnieniu postanowienia podał, że skarżący nie uzupełnił wszystkich braków formalnych zażalenia, bowiem wprawdzie w wyznaczonym terminie podpisał zażalenie, to jednak nie złożył jednego jego odpisu, co w świetle art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. skutkować musiało odrzuceniem zażalenia. Powyższe postanowienie z dnia 22 grudnia 2016 r. stało się przedmiotem zażalenia T.L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie na postanowienie z dnia 22 grudnia 2016 r. zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że w sprawach dotyczących przyznania prawa pomocy – co dotyczy niniejszego postępowania wpadkowego – stroną jest jedynie osoba ubiegająca się o przyznanie tego prawa, gdyż tylko jej interesu prawnego dotyczy to postępowanie. Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem odrzucić zażalenia na postanowienie wydane w przedmiocie prawa pomocy z tego powodu, iż skarżący nie złożył odpisu tego zażalenia, celem przesłania go organowi, bowiem w tej sytuacji nie stanowiło to braku formalnego zażalenia. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 22 grudnia 2016 r. i na podstawie art. 185 § 1 w zwiazku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Powyższe rozstrzygniecie otworzyło możliwość rozpoznania zażalenia T.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2016 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie na postanowienie z dnia 20 września 2016 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. (postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte po tej dacie), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, zaś sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których rodzaje wymieniono w tym przepisie. Powyższy przepis nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie, którego przedmiotem jest prawo pomocy. Również pozostałe przepisy P.p.s.a., w tym przepisy działu V, nie przewidują możliwości zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego tego rodzaju rozstrzygnięć. W rozpoznawanej sprawie T.L. wniósł zatem zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlega zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tej sytuacji zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2016 r., jako niedopuszczalne, podlegało odrzuceniu, a zatem postanowienie z dnia 20 września 2016 r. odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w pkt 2 sentencji postanowienia.