II GZ 655/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3011/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. F. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia opinii dotyczącej rękojmi należytego prowadzenia apteki postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 3011/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił A. F. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od jego skargi na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej z [...] września 2015 r. w przedmiocie wyrażenia opinii dotyczącej rękojmi należytego prowadzenia apteki. Zdaniem WSA skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu powołał szereg okoliczności przemawiających w jego ocenie za przywróceniem terminu. Wyjaśnił, że 4 grudnia 2015 r. przesyłkę z Sądu odebrał J. M. - teść, który jest osobą starszą i schorowaną. Nie posiada on wiedzy prawniczej i nie zna przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dlatego po odebraniu przesyłki pozostawił ją w zamkniętej kopercie w domu i czekał aż skarżący wróci z wyjazdu zagranicznego. Skarżący w okresie od 3 do 13 grudnia 2015 r. przebywał poza granicami kraju, dlatego nie miał możliwości spotkania się z teściem, kontakt telefoniczny również był utrudniony, ponieważ J. M. ma problem z obsługiwaniem telefonu. Skarżący zwrócił uwagę, że przesyłka z sądu została doręczona na adres [...], czyli do miejsca gdzie nie mieszka, ponieważ jest zameldowany i przebywa w [...], co wynika bezpośrednio ze złożonego przez niego odwołania. Takie same informacje znajdują potwierdzenie w CEIDG, ponieważ jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Tym samym przedmiotowa przesyłkę została doręczona pod niewłaściwy adres. Skarżący podkreślił, że rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest dla niego niezwykle ważne, ponieważ wykonuje on zawód zaufania publicznego, a zaskarżona uchwała pozbawia go rękojmi należytego prowadzenia apteki. W związku z powyższym skarżący uznał, że bez własnej winy nie uiścił w przepisanym terminie wpisu sądowego od skargi. Zdaniem WSA przywołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności świadczą o niedochowaniu przez skarżącego należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Sąd stwierdził, że odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu został wysłany na adres wskazany w skardze (koperta). Przesyłkę odebrał w dniu 4 grudnia 2015 r. dorosły domownik – teść skarżącego, J. M. Skarżący nie zadbał o należyte poinformowanie domowników przebywających pod tym samym adresem o korespondencji kierowanej do niego przez Sąd. Skutki wszelkich zaniedbań osoby, która podjęła się oddania pisma adresatowi obciążają natomiast skarżącego. Zdaniem WSA wyjazd zagraniczny skarżącego oraz jego przebywanie poza miejscem zamieszkania w kraju, który zbiegł się w czasie z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie może być brany pod uwagę jako okoliczność wyłączająca winę. Jest to bowiem okoliczność subiektywna na którą skarżący miał wpływ. Skarżący powinien był tak zorganizować sprawy, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności jego interesy nie doznały uszczerbku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez Sąd oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z Kodeksu postępowania cywilnego oraz naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.). Skarżący podkreślił, że przesyłkę zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego odebrał – w trakcie jego pobytu za granicą – jego teść, osoba starsza i schorowana, która nie obsługuje telefonu. J. M. założył, że przesyłka może zaczekać do powrotu skarżącego z zagranicy, ponieważ nie zdaje sobie sprawy z regulacji prawnych i znaczenia terminów. Skarżący uznał, że przyjęte przez Sąd I instancji stanowisko oznacza, że WSA nie rozważył argumentów podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu. W szczególności WSA pominął, że nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie mógł usunąć przeszkody w uchybieniu terminu, ponieważ w chwili doręczenia pisma przebywał poza granicami kraju, ponadto przesyłkę doręczono na niewłaściwy adres. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera uzasadnionych zarzutów. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: uchybiono terminowi do dokonania czynności, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uiścił w terminie wpisu od skargi, jednak złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności i wykonał tę czynność. Wobec tego należało ocenić, czy prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że we wniosku skarżący nie uprawdopodobnił uchybienia terminu bez swojej winy. W tym zakresie stwierdzić należy, że strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, tj. zbadać, czy strona była w stanie pokonać (usunąć) przeszkodę przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił, że uiszczenie wpisu sądowego po terminie nastąpiło bez jego winy. Argumentacja skarżącego mająca uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi sprowadzała się do stwierdzenia, że przesyłkę zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi odebrał teść – J. M. w czasie wyjazdu za granicę skarżącego. Ponadto, podnosi, że przesyłka zawierająca wezwanie nie została doręczona na prawidłowy adres. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że twierdzenie A. F. o błędnym zaadresowaniu przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego nie znajduje uzasadnienia. NSA stwierdza, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało nadane do skarżącego na adres "[...]", podany przez samego skarżącego (vide k. 51 akt sądowych). Zarzucane doręczenie przesyłki pod adresem przy ul. [...] nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Wobec tego NSA uznał, że przesyłka została nadana i odebrana pod właściwym adresem. Stosownie do treści art. 72 § 1 p.p.s.a. jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, jeżeli nie ma on sprzecznych interesów i podjął się oddania mu pisma. Powyższy sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. To na adresacie przesyłki spoczywa odpowiedzialność za ewentualne zaniedbania dorosłych domowników, którzy podjęli się odbioru i przekazania przesyłki. Dlatego też okoliczność, że przesyłkę zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego odebrał teść skarżącego i nie poinformował o tym skarżącego przebywającego za granicą, nie może być kwalifikowane jako brak winy adresata. Jak słusznie uznał WSA, o braku winy w uchybieniu terminu nie świadczy okoliczność, że skarżący w czasie wyjazdu nie wiedział o doręczeniu przesyłki, ponieważ jego teść jest osobą starszą, schorowaną i z tego powodu nie obsługuje telefonu. Skarżący, dbając należycie o swoje interesy, powinien był bowiem prowadząc postępowanie sądowoadministracyjne, upewnić się, że w czasie jego nieobecności korespondencja z sądu będzie odbierana przez osobę zdolną do ewentualnego podejmowania czynności, na przykład pełnomocnika czy pełnomocnika do doręczeń, czy też wydanie odpowiednich instrukcji dorosłemu domownikowi. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania braku winy w uchybieniu terminu, to zarzut, że Sąd I instancji nie przeprowadził na tę okoliczność postępowania dowodowego jest całkowicie niezasadny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.