II OZ 96/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z 23 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 47/16 w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 47/16 w sprawie ze skargi K. M. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012 r. Nr ... w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłat za brak sieci za 2006 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. uzupełnić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 47/16 w ten sposób, że dotychczasowe rozstrzygnięcie oznaczyć jako pkt 1 oraz dodać pkt 2 o treści: "oddalić wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego". Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2016 r., IV SA/Wa 47/16 odmówiono uzupełnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2016 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi K. M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012 r., nr ... w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłat za brak sieci za 2006 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowe zainicjowane skargą K. M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012 r., nr ... utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia 7 października 2011 r., nr ... określającą wysokość zobowiązania K. M. P. sp. z o.o. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 2 767 500 zł. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012 r., nr ... wznowił z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie. W postępowaniu wznowieniowym Główny Inspektor Ochrony Środowiska ponownie rozpatrzył sprawę i – na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. – wydał ostateczną decyzję z dnia 1 kwietnia 2016 r. nr ..., którą uchylił własną decyzję z dnia 21 marca 2012 r. nr ... i określił wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok oraz wysokość nadpłaty w opłacie. Umarzając postępowanie Sąd w postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2016 r. nie orzekł w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem z urzędu doręczony został m. in. pełnomocnikowi skarżącej, który – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru – potwierdził jego otrzymanie datą 30 maja 2016 r. W dniu 13 czerwca 2016 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego) profesjonalny pełnomocnik skarżącej będący adwokatem, złożył wniosek o uzupełnienie postanowienia z dnia 5 kwietnia 2016 r. przez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej Spółki kwoty 42 109 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Według twierdzeń pełnomocnika, uchylenie decyzji z dnia 21 marca 2012 r. przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nastąpiło w ramach instytucji autokontroli wyrażonej w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., w związku z czym Spółce przysługuje zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. W ocenie pełnomocnika skarżącej, brak zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie stanowiłby niczym nieuzasadnioną sankcję dla Spółki w sprawie, w której organ ostatecznie uznał za zasadną skargę na decyzję z 2012 r. Ponadto niezasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz Spółki spowodowałoby, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska – w związku ze sposobem w jaki prowadził od kilku lat przedmiotowe postępowanie – uzyskałby korzyść materialną w postaci uniknięcia obowiązku zwrotu kosztów postępowania, a w ocenie pełnomocnika takie działanie należałoby uznać za rażąco niesprawiedliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wywiódł, że tryb postępowania wynikający z art. 54 § 3 p.p.s.a. jest odmienny od trybu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnego uregulowanego przepisami art. 156-160 k.p.a., jak również odmienny od trybu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnej uregulowanego przepisami art. 145-152 k.p.a. W ocenie Sądu, uchylenie zaskarżonej decyzji przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w trybie innym niż art. 54 § 3 p.p.s.a. nie rodzi w świetle art. 201 § 1 p.p.s.a. po stronie skarżącej Spółki uprawnienia do żądania zwrotu kosztów postępowania od organu administracji. Zatem w obowiązującym stanie prawnym i przy stanie faktycznym jaki zaistniał w tej sprawie, brak było podstaw prawnych do zasądzenia od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, co w konsekwencji skutkowało odmową uwzględnienia rozpoznawanego wniosku. Z powyższych względów, na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a., odmówiono uzupełnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2016 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie K. M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uzupełnienie postanowienia o umorzeniu w zakresie zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. lub alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 201 § 1 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., poprzez odmowę uzupełnienia postanowienia o umorzeniu w zakresie zasądzenia na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania, podczas gdy w sprawie zastosowanie znajdują ww. przepisy, a tym samym zwrot kosztów postępowania jest Spółce należny W odpowiedzi na zażalenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie zażalenia. W uzasadnieniu organ podzielił stanowisko Sądu I instancji wskazując na brak podstaw do uwzględnienia zażalenia Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu, a gdy wyroku nie doręcza się stronie - od dnia ogłoszenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku. Strona może wnioskować o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Orzeczenie w przedmiocie uzupełnienia wyroku w zakresie kosztów zapada w formie postanowienia (art. 157 § 3 p.p.s.a.). Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach (art. 166 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2016 r., o którego uzupełnienie wystąpił pełnomocnik Spółki K. M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W., nie zawiera rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania. Wniosek pochodzący od pełnomocnika Spółki będącego adwokatem wymagał procesowego rozstrzygnięcia. Wskazać zatem należy, że zgodnie z powołanym w zażaleniu przepisem art. 201 § 1 p.p.s.a., zwrot kosztów postępowania sądowego przysługuje skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Artykuł 54 § 3 p.p.s.a. reguluje instytucję autokontroli. Stosownie do tego przepisu, organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Autokontrola polega na usunięciu przez organ naruszenia prawa we własnym zakresie i podzielenia równocześnie poglądu strony przeciwnej o istnieniu naruszenia, co niweczy spór pomiędzy stronami (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08). W przypadku uwzględnienia przez organ administracji wniesionej do Sądu skargi w trybie 54 § 3 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny zobowiązany jest wydać na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., postanowienie o umorzeniu postępowania sądowego z powodu jego bezprzedmiotowości, jednocześnie zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, stosownie do powołanego wyżej art. 201 § 1 p.p.s.a. Istota sprawy sprowadza się więc do rozstrzygnięcia, czy organ uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 21 marca 2012r. w trybie autokontroli uregulowanym w art. 54 § 3 p.p.s.a., jak twierdzi Spółka. Niniejsze postępowanie sądowe zainicjowane zostało skargą K. M. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniesioną na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 marca 2012r., którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 7 października 2011r. określającą wysokość zobowiązania K. M. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006r. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012r., organ wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 150 § 1 i 3 k.p.a. postępowanie w sprawie określenia skarżącej wysokości opłaty za brak sieci za 2006r. W postępowaniu wznowieniowym Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 150 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., wydał ostateczną decyzję z dnia 1 kwietnia 2016r., którą uchylił własną decyzję z dnia 24 lutego 2016r. i orzekł o uchyleniu własnej decyzji z dnia 21 marca 2012r. oraz decyzję ją poprzedzającą określając wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006r. oraz wysokość nadpłaty w tej opłacie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można podzielić stanowiska skarżącego, że decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 1 kwietnia 2016r. wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., a więc w trybie odrębnego postępowania nadzwyczajnego została wydana w ramach instytucji autokontroli wyrażonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania), bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem, w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Uchylenie decyzji z dnia 21 marca 2012r. nastąpiło w postępowaniu wznowieniowym. W związku z powyższym, skarżącej Spółce nie przysługuje roszczenie o zwrot kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 201 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie brak jest również podstaw do zwrotu z urzędu wpisu z powodu umorzenia postępowania na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ pełnomocnik skarżącej Spółki nie cofnął skargi. Uwzględniając powyższy stan faktyczny i prawny, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 157 § 1 i 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i uzupełnił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2016r., IV SA/Wa 47/16, w zakresie kosztów postępowania, w ten sposób, że zawarte w nim rozstrzygnięcie poprzedził cyfrą "1" i dodał punkt "2" o treści: "oddalić wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego". ----------------------- 1