II FZ 349/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska, , , po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Po 290/16 w zakresie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi R. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 28 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 290/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek R. w S. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi spółdzielni na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 28 grudnia 2015 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że spółdzielnia została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej tj. wyciągu z rejestru spółdzielni, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego I Wydziału z dnia 22 lutego 2016 r. została wezwana do wniesienia, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, wpisu sądowego od skargi w kwocie 400,00 zł. Niewniesienie wpisu w wyznaczonym terminie opatrzone zostało także rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania zostały odebrane w dniu 1 marca 2016 r., w związku z czym termin do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu upłynął z dniem 8 marca 2016 r. W zakreślonym terminie braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. Natomiast wpłata wpisu w kwocie 400,00 zł została dokonana już w dniu 4 marca 2016 r. Dnia 9 marca 2016 r. spółdzielnia złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych i nadesłała odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Uzasadniając wniosek prezes zarządu spółdzielni podał, że nadanie pisma w dniu 7 marca 2016 r. było niemożliwe ze względu na jego wyjazd rodzinny (urlop) od 17 lutego 2016 r. do 8 marca 2016 r. potwierdzony listą obecności za luty i marzec 2016 r. Sąd pierwszej instancji powołał się na art. 86 § 1, art. 87 § 1 i § 2 oraz § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej P.p.s.a.). Stwierdził, że spółdzielnia nie uprawdopodobniła, aby niedokonanie czynności procesowej w wyznaczonym terminie było następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Sąd zaznaczył, iż urlop nie jest okolicznością niezależną od prezesa zarządu spółdzielni, na którą nie ma wpływu. Planując urlop powinien zapewnić możliwość prawidłowego prowadzenia w pełnym zakresie korespondencji z sądem. Sąd zauważył, że korzystanie z urlopu nie przeszkodziło prezesowi zarządu spółdzielni w odebraniu korespondencji z sądu w dniu 1 marca 2016 r. i opłaceniu skargi w dniu 4 marca 2016 r. W zażaleniu spółdzielnia wniosła o zmianę postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, argumentując, że nie miała obiektywnej możliwości do usunięcia zaistniałej przeszkody. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Zatem pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że okoliczności powołane przez spółdzielnię we wniosku uprawdopodabniają brak jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym spółdzielnia nie wykazała się należytą starannością przy prowadzeniu swoich spraw. Słusznie Sąd pierwszej instancji zauważył, iż okoliczność przebywania na urlopie wypoczynkowym nie jest okolicznością wyłączającą winę w uchybieniu terminu. Rację ma Sąd pierwszej instancji, iż planując urlop prezes zarządu spółdzielni powinien zapewnić możliwość prawidłowego prowadzenia w pełnym zakresie korespondencji z sądem. Planując taki wyjazd, należało liczyć się z możliwością otrzymania korespondencji wymagającej podjęcia w związku z jej treścią, w zakreślonych terminach, środków w celu ochrony swych praw. To na prezesie zarządu spółdzielni ciąży bowiem obowiązek takiego zorganizowania pracy, by jego nieobecność nie uniemożliwiła normalnego funkcjonowania Spółdzielni. Efektu własnych zaniechań czy też zaniedbań i braku wystarczającej staranności nie można traktować jako podstawy wniosku o przywrócenie terminu, która wymaga uprawdopodobnienia nieistnienia winy strony. Odnosząc się do podnoszonych w zażaleniu zarzutów, iż prezes zarządu spółdzielni nie miał możliwości sporządzenia odpowiedniego pisma przygotowawczego i załączenia do niego brakującego odpisu z KRS-u, pomijając okoliczność, iż takie pismo przewodnie nie jest wymagane, to jak wynika z załączonego przez spółdzielnie, KRS-u w skład zarządu wchodzi czterech członków, a do reprezentacji spółdzielni uprawnieni są dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i osoba przez zarząd do tego upoważniona. Wobec czego pozostali członkowie zarządu spółdzielni mogli sporządzić owe pismo przewodnie i uzupełnić braki formalne skargi. Już sama ta okoliczność wskazuje, iż zaniedbania w tym zakresie stanowią zawinioną przyczynę uchybienia terminu. Spółdzielnia podnosi także w zażaleniu, iż uzupełnienie braku dotyczy odpisu z KRS, który sąd może uzyskać "w przeciągu zaledwie jednej minuty poprzez system informatyczny i powszechny dostęp do tego systemu". Za bezskuteczne uznać należy wskazywanie Sądowi na dostępność KRS w bazie internetowej, bowiem Sąd nie może zastępować stron i uzupełniać za nich braków formalnych składanych pism. Są to czynności procesowe stron, które nie mogą być podejmowane przez inne podmioty (organy procesowe). Zwolnienie strony z dokonania czynności, a zwłaszcza z uzupełnienia braku formalnego polegającego na niedołączeniu KRS-u i obciążenie tą czynnością sądu, np. w celu usprawnienia postępowania, nie może być domyślne, ale musiałoby mieć oparcie ustawowe (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13). Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1142 ze zm.) pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację, o których mowa w ust. 3, jeżeli posiadają cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w Rejestrze. Z treści tego przepisu wynika, że strona postępowania może przedstawić samodzielnie pobrany wydruk komputerowy z rejestru, zamiast załączać dokument wydany przez Centralną Informację lub jego kopię poświadczoną za zgodność z oryginałem. Skoro ustawodawca zrównuje moc wydruku komputerowego z rejestru przedsiębiorców z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informacje, to nic nie stało na przeszkodzie by spółdzielnia dołączyła taki wydruk. Reasumując brak było przesłanek do uznania, aby okoliczność urlopu prezesa zarządu spółdzielni powodowała wyłączenie winy strony w uchybieniu terminowi, skoro wezwanie został skutecznie doręczone, a spółdzielnia nie uprawdopodobniła, iż podjęła wszelkie możliwe i efektywne działania zmierzające do uzupełnienia braków formalnych skargi. W świetle powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił spółdzielni przywrócenia uchybionego terminu uznając, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w tym uchybieniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.