I SAB/Wa 722/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 8 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi B. M., M. M., W. M., J. M., A. B., K. J. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. "Tabela likwidacyjna wsi [...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. M., M. M., W. M., J. M., A. B., K. J. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 24 września 2014 r. B. M., M. M., W. M., J. M., A. B. i K. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...] , oznaczonej hip. " Tabela Likwidacyjna wsi [...] nr[...]". Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Już w 1981 r. T. M. - spadkobierca byłego właściciela nieruchomości S. M. - występował o zwrot lub odszkodowanie za ww. nieruchomość. Następnie spadkobiercy S. M. kolejnymi wnioskami z 15 lipca 1985 r., 9 sierpnia 1985 r. i 10 grudnia 1993 r. występowali o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zaś pismem z dnia 9 czerwca 2014 r. (data prezentaty) M. M. i K. J. wystąpili do Prezydenta [...] z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], oznaczonej hip. " Tabela Likwidacyjna wsi [...] nr [...]". Jednocześnie pismem z tej samej daty M. M. poinformował organ, że rezygnuje z ubiegania się o zwrot tej nieruchomości i wnosi o wypłacenie odszkodowania. Pismami z dnia 21 maja 2015 r. Prezydent [...] zwrócił się do: - Spółdzielni Mieszkaniowej [...] o nadesłanie informacji, kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji na części przedmiotowej nieruchomości i kiedy inwestycja została zakończona; - Urzędu [...] o nadesłanie informacji w jaki sposób Miasto włada częścią nieruchomości; - Wydziału Infrastruktury o nadesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji ulic [...] , [...] i M. K.[...]. Jednocześnie pismem z tego samego dnia poinformował pełnomocnika wnioskodawców o czynnościach podjętych w sprawie oraz o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia 30 września 2015 r. Następnie pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. organ zwrócił się do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej o nadesłanie informacji, kiedy zostały wytyczone linie rozgraniczające ulicy [...] , [...] i [...] –według obecnego przebiegu. Zaś pismem z dnia 1 września 2015 r. ponownie zwrócił się do Spółdzielni Mieszkaniowej [...] o nadesłanie informacji, kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji na części przedmiotowej nieruchomości i kiedy inwestycja została zakończona. B. M., M. M., W. M., J.[...], A. B. i K. J. w dniu 21 września 2015 r. wnieśli - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zaś trzy dni później 24 września 2015 r. - nie czekając na rozpoznanie złożonego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie - złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], oznaczonej hip. "Tabela Likwidacyjna wsi [...] nr [...]. Wnieśli w niej o zobowiązanie Prezydenta [...] w trybie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. do wydania w określonym przez Sąd terminie, nie dłuższym niż jeden miesiąc od daty uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, decyzji administracyjnej kończącej w I instancji postępowanie w sprawie z ich wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...] oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz każdego ze skarżących kosztów postępowania. Prezydent [...] pismem z dnia [...] października 2015 r. zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich o udzielenie informacji, na podstawie jakich decyzji i kiedy część przedmiotowych nieruchomości została zajęta pod budowę ulic [...], [...] i [...]. Jednocześnie pismem z tego samego dnia poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że kwestię odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy reguluje obecnie art. 215 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym, odszkodowanie może być przyznane między innymi za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz poinformował go o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia 29 lutego 2016 r. W odpowiedzi na skargę. Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Poinformował również, że pismem z dnia [...] października 2015 r. pełnomocnik skarżących został poinformowany, iż zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstawy do wydania decyzji merytorycznie kończącej postępowanie. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazano dzień 29 luty 2016 r. Do dnia 8 kwietnia 2016 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], oznaczonej hip. " Tabela Likwidacyjna wsi [...] nr [...] nie został dotychczas rozpoznawany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Prezydent [...] nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa, również nie dochował tych terminów, które sam sobie wyznaczył. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin dwumiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. W tym czasie Prezydent [...] powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.