II SA/Rz 145/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.D. i K.D. na pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w sprawie skargi na działalność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] - postanawia - I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącym uiszczony w sprawie wpis sądowy w kwocie 100, 00 zł (słownie sto złotych). W dniu 16 lutego 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga K.D. i A.D. na pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na działalność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] Z nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę dokumentów wynika, że skarżący wnioskiem z dnia 2 grudnia 2015 r. zwrócili się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o przesłanie im urzędowo poświadczonych wydruków z systemu informatycznego SAWA zawierających adresy do doręczeń dla K.D. i A. D. wraz z historią ich zmian w sprawach, w których byli stronami postępowań sądowych. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Prezes Sądu Okręgowego w [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uprzednio wystosowanym do skarżących piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...]. W piśmie tym wskazał, że sprawa udostępnienia wnioskodawcom akt sprawy zawisłej przed Sądem Rejonowym w [...] sygn. akt [...] była już przedmiotem skargi i została rozpatrzona oraz wyjaśnił, że strona może uzyskiwać informacje o prowadzonym postępowaniu i dokumenty z akt sądowych oraz przeglądać akta sprawy na zasadach przewidzianych w rozdziale 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 czerwca 2015 r. - Regulaminu urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 925), za wyjątkiem danych z urządzeń ewidencyjnych prowadzonych przez sekretariaty sądów przy wykorzystaniu systemów informatycznych, które zastępują tradycyjne urządzenia ewidencyjne. W dniu 11 stycznia 2016 r. do Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] wpłynęło pismo K.D. i A.D. z dnia [...] stycznia 2016 r., nazwane "odwołaniem od decyzji administracyjnej" Prezesa Sądu Okręgowego w [...], jaką w ocenie odwołujących stanowią wystosowane do nich pisma z dnia 4 i 22 grudnia 2015 r. Zaskarżonym w niniejszej sprawie pismem opisanym na wstępie Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] wyjaśnił odwołującym, że kwestionowane pismo Prezesa Sądu Okręgowego w [...] nie stanowi decyzji administracyjnej, a jest odpowiedzią na kolejną skargę skarżących sporządzoną w trybie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 17 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 133 ze zm., dalej "u.s.p."). Informując, że stronom przysługuje uprawnienie do uzyskiwania informacji o prowadzonych postępowaniach wskazał, że stanowisko prezesa Sądu Okręgowego w [...] wyrażone w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. dotyczące zasad uzyskiwania przez strony informacji o sprawach z domyślnym wnioskiem braku podstaw do domagania się przez strony wydruków z systemy SAWA w żądanym zakresie, jest w pełni prawidłowe. Uznawszy, że opisane wyżej pismo stanowi decyzję administracyjną skarżący wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ze skargą wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji lub stwierdzenie ich nieważności z uwagi na fakt, że rażąco naruszają prawo. Nie zgodzili się ze stanowiskiem wyrażonym przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] wyjaśniając, że zaskarżone pismo stanowi decyzję administracyjną. O takim charakterze pisma przesądza bowiem nie jego forma, a treść. Ponieważ rozstrzyga ono konkretną sprawę odmawiając skarżącym dostępu do żądanych informacji o działalności organów władzy publicznej (a takimi są sądy powszechne) wynikające z art. 61 Konstytucji, dlatego jako decyzja administracyjna podlega zaskarżeniu. W ocenie skarżących wobec nieprawidłowej pracy pracowników Sądu Rejonowego i Okręgowego w R., którzy kierowali korespondencję sądową adresowaną do skarżących na niewłaściwy adres, nieudzielenie żądanych informacji stanowi zagrożenie dla porządku publicznego. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego wniósł o jej odrzucenie wskazując, że zaskarżone pismo nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu k.p.a., stanowi natomiast odpowiedź na skargę dotyczącą działalności Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o jakiej mowa w art. 41 b § 3 u.s.p., stąd brak jest właściwości sądu do jej rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie skutkowałoby bowiem nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 P.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Po myśli zaś art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Oceniwszy charakter zaskarżonego pisma w kontekście prawnych form działania administracji publicznej podlegających kognicji sądów administracyjnych Sąd stwierdza, że pisemne stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nie należy do żadnej z kategorii spraw objętych kontrolą sądowoadministracyjną. Wyjaśniając wyrażone stanowisko należy przypomnieć, że w dniu 28 marca 2012 r. weszła w życie nowelizacja ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 203, poz. 1192; dalej "nowelizacja"), która wprowadziła wiele zmian w zakresie organizacji wymiaru sprawiedliwości. W przepisach art. 41 a – 41 e uregulowała tryb postępowania w sprawach rozpatrywania skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych. Celem tej regulacji było stworzenie osobom niezadowolonym z działalności sądu możliwości wystąpienia ze skargą lub wnioskiem na warunkach ściśle określonych w nowelizacji. Ocena charakteru postępowania prowadzonego przed właściwymi organami sądowymi rozpatrującymi owe skargi i wnioski prowadzi do wniosku, że procedura ta nie ma charakteru jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Stanowisko wyrażone w trybie art. 41 b § 3 u.s.p. w zw. z art. 238 i art. 240 k.p.a. przez właściwy organ nie stanowi decyzji administracyjnej ani innego aktu objętego kognicją sądów administracyjnych. Postępowanie to ma charakter uproszczony i finalnie nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, a podjęciem niezaskarżalnej czynności materialno- technicznej. Zwrócić należy jeszcze uwagę na kolejny aspekt oceny dopuszczalności skargi w rozpatrywanej sprawie. Otóż z jednoznacznego brzmienia przytoczonej wyżej regulacji art. 3 § 2 P.p.s.a. wynika, że kontrolą sądową sprawowaną przez sądy administracyjne objęte są prawne formy działania organów administracji publicznej. Prezes Sądu Apelacyjnego nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, należy bowiem do organów władzy sądowniczej. Z racji tego jednak, że pełni pewne funkcje administracyjne, w przypadkach wskazanych w obowiązujących przepisach może działać w formach przewidzianych dla "ustrojowych" organów administracyjnych i wówczas będzie takim organem w znaczeniu funkcjonalnym, z racji wykonywanych przez siebie funkcji. Zgodnie z treścią art. 5 § 2 k.p.a., Prezes Sądu Apelacyjnego mógłby być uznany za organ administracji publicznej, gdyż jest innym niż organ administracji publicznej organem państwowym tylko wtedy, gdyby był powołany do załatwienia spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Takich kompetencji mu nie powierzono, a materia objęta zaskarżonym pismem nie podlega przepisom k.p.a. (por. postanowienie NSA z dnia 8 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1945/15, dostępne na stornie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się stanowiska skarżących, wedle których pismo zaskarżone w niniejszej sprawie stanowi decyzję administracyjną, wyjaśnić trzeba, że stosownie do art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Nie wszystkie jednak składniki decyzji, o których mowa w art. 107 § 1 k.p.a., mają jednakowe znaczenie dla bytu prawnego decyzji. Jako minimum elementów traktuje się cztery składniki: określenie autora, określenie adresata, rozstrzygnięcie oraz podpis osoby reprezentującej organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 1981 r., SA 1163/81, OSPiKA 1982, nr 9-10, poz. 169 oraz J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, str. 507 i nast.). Niezbędnym elementem prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej jest więc przede wszystkim jej rozstrzygnięcie, a więc władcze ukształtowanie określonego stosunku administracyjnoprawnego, stanowiące "rdzeń" decyzji w postępowaniu administracyjnym. Jest to jeden z tych elementów składowych decyzji, bez którego decyzja nie może istnieć. Treść rozstrzygnięcia jest zawsze związana z przedmiotem postępowania i stanowi swoistą odpowiedź organu administracyjnego na postawione w podaniu żądanie strony. Zawiera ono uprawnienie lub obowiązek, wyrażany najczęściej w postaci formuły: przyznaję, ustalam, określam, zezwalam, wymierzam, udzielam, itp. Oznacza to, że rozstrzygnięcie administracyjne nakłada na stronę postępowania administracyjnego określony obowiązek lub przyznaje uprawnienie, które to elementy powinny być wyrażone precyzyjnie, bez możliwości różnej interpretacji. Zaskarżone pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] nie zawiera rozstrzygnięcia, a zatem nie stanowi decyzji administracyjnej. Jest stanowiskiem organu sądowego, który w trybie art. w art. 41 b § 3 u.s.p., poinformował skarżącego o braku podstaw do pozytywnego rozpatrzenia skargi na działalność Prezesa Sądu Okręgowego w [...], wobec prawidłowości jego działań. Zaskarżone pismo nie mieści się także w katalogu prawnych form działania administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a - innych niż decyzja czy postanowienie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ze względu na użyte w ustawie kryteria ta kategoria działań administracji jest trudna do scharakteryzowania. Z całą pewnością można jednak powiedzieć, że są to akty lub czynności, które: mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a.; są podejmowane w sprawach indywidualnych, ponieważ akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a.; muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli i muszą dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Ponieważ objęte skargą pismo nie spełnia łącznie wszystkich powyższych wymogów - nie stanowi bowiem władczej konkretyzacji przepisu prawa materialnego, polegającej na przyznaniu określonego uprawnienia bądź nałożenia obowiązku, oznacza to, iż nie mieści się ono w wymienionej wyżej kategorii prawnych form działania administracji publicznej, podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej. Mając na względzie przytoczone okoliczności oraz treść art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., Sąd skargę odrzucił jako niedopuszczalną. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącym uiszczony w sprawie wpis sądowy.