II OZ 220/17

Dnia 7 marca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3875/15 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J.W. i M. W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3875/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu zarządzenia sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 8 grudnia 2011 r. referendarz sądowy przyznał D. W. i M. W. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i odmówił zwolnienia wyżej wymienionych od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r. Sąd oddalił skargę w niniejszej sprawie. Pełnomocnik z urzędu wystąpił w dniu 21 kwietnia 2016 r. w imieniu D. W. i M. W. z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej. W związku z powyższym pełnomocnikowi D. W. i M. W. został przesłany formularz PPF celem wypełnienia i przekazania do sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Przesyłka zawierająca urzędowy formularz PPF została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 16 czerwca 2016 r. Termin do uzupełnienia braków wniosku upłynął w dniu 23 czerwca 2016 r. Zarządzeniem z dnia 5 października 2016 r. starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: "Ppsa"), w związku z tym, że w zakreślonym w wezwaniu terminie strona nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Pełnomocnik M. W. w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od ww. zarządzenia, podnosząc, że w związku z tym, iż urzędowy formularz został przesłany do profesjonalnego pełnomocnika, zmuszony on był przesłać formularz stronie. Powyższe czynności trwają dłużej niż 7 dni, więc nie jest możliwe uzupełnienie przez stronę wniosku w terminie 7 dni. Dodatkowo pełnomocnik stwierdził, że wniosek M. W., mimo że niezłożony na urzędowym formularzu - zawierał jednak wszystkie niezbędne informacje wymagane do udzielenia prawa pomocy. Wskazując na powyższe sąd I instancji w opisanym na wstępie postanowieniu stwierdził, że wniosek M. W. nie zawierał żadnych informacji dotyczących stanu rodzinnego, majątku i dochodów wnioskodawców. Nie został też w wymaganym 7-dniowym terminie (tj. do dnia 23 czerwca 2016 r.) uzupełniony poprzez sporządzenie go na urzędowym formularzu PPF, ani żadnym innym pismem. Zatem brak było podstaw do twierdzenia, że zawierał informacje wymagane do udzielenia prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik M. W., który zaskarżył je w całości i wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Jednocześnie wniósł o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając że nie zostało ona opłacona w całości lub części. Pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu podtrzymał argumentację podniesioną w sprzeciwie od zarządzenia z dnia 5 października 2016 r. starszego referendarza sądowego WSA w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 252 § 1 Ppsa stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek taki musi zostać złożony na urzędowym formularzu (§ 2 art. 252 Ppsa). Konsekwencje niespełnienia wymogów wskazanych w art. 252 Ppsa określa przepis art. 257 Ppsa, który stanowi że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego pomimo wezwania do uzupełnienia braku wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu w zakreślonym terminie nie uzupełnił wskazanego braku formalnego. Postępowanie sądowe, w tym również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. Zarówno jego treść, jak i czas przeznaczony na jego wypełnienie, są w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego dostosowane do możliwości każdej strony. Przy czym złożenie wniosku o prawo pomocy nie jest obligatoryjne, a składa go strona domagająca się skorzystania z nadzwyczajnej instytucji procesowej, która winna poddać się stosownym rygorom. W świetle powyższego uznać należy, że sąd I instancji zasadnie przyjął, że nieuzupełnienie, na wezwanie sądu, braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu, skutkować musiało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego - radcy prawnemu - wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i 210 Ppsa mają zastosowanie tylko do rozliczenia kosztów postępowania między stronami. W niniejszej sprawie strona nie poniosła żadnych kosztów postępowania, podlegających uwzględnieniu na podstawie art. 203 i 204 Ppsa. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 Ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 Ppsa. W związku z tym, że przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu powinno nastąpić w odrębnym postępowaniu przed WSA. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.