I OZ 759/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 4 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 207/16 odrzucające zażalenie T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 207/16 odrzucające zażalenie T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 207/16 utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 207/16 oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 6 lutego 2018 r. , II SA/Kr 207/16, odrzucił zażalenie T. L. na postanowienie tego Sądu z 5 października 2017 r. odrzucające jego zażalenie na postanowienie z 18 lipca 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 29 maja 2017 r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie z [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżący przesłał do Sądu pocztą elektroniczną wiadomość z 17 listopada 2017 r. zawierając w niej sformułowanie "zażalenie na postanowienie z 16.10.2017" oraz, że upoważnia pracowników sekretariatu do podpisywania jego pism przesyłanych drogą elektroniczną ze względu na znaczną odległość zamieszkania. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 30 listopada 2017 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia z 17 listopada 2017 r., w terminie 7 dni, przez sprecyzowanie czy przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie WSA w Krakowie z 5 października 2017 r. czy też z 6 października 2017 r., a także przez własnoręczne podpisanie pisma, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Przesyłka pocztowa zawierająca powyższe wezwanie została doręczona skarżącemu 18 grudnia 2017 r. Skarżący przesłał do Sądu, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego i platformy ePuap, pismo w dniu 25 grudnia 2017 r., w którym podniósł, że skarży oba postanowienia, zażalenia były podpisane, a niniejszym są ponownie podpisane. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 194 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: "p.p.s.a."), zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W przepisach p.p.s.a., jak również w innych przepisach prawa pozytywnego, brak jest legalnej definicji pojęcia "podpis". W znaczeniu językowym, powszechnie używanym, podpis stanowi napisany lub uwierzytelniony znak ręczny. Podpis musi być własnoręczny. Ustawa p.p.s.a. nie posługuje się również pojęciem "podpis elektroniczny". Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2017 r., poz. 570), przepisów tej ustawy nie stosuje się m.in. do sądów administracyjnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sądy administracyjne nie są zatem obowiązane do posługiwania się w korespondencji elektronicznej certyfikatami, o których mowa w ustawie z 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1579). Zatem dla skuteczności pisma wnoszonego drogą elektroniczną, konieczne jest jego późniejsze opatrzenie własnoręcznym podpisem. Zmiany w powyższym zakresie – które wejdą w życie dopiero 15 maja 2018 r. – wprowadza ustawa z 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz. 183 ze zm.). W aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na jednoznaczną treść art. 46 p.p.s.a. – nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. z 2013 r. poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 12 maja 2014 r., I OPS 10/13). Strona może upoważnić do podpisywania osobę trzecią, jednakże tylko z powodu nieusuwalnej lub długotrwałej przyczyny, co w sprawie nie zostało wykazane. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że zażalenie T. L. z 17 listopada 2017 r. nie mogło otrzymać prawidłowego biegu wskutek nieuzupełnienia, mimo stosownego wezwania, braku podpisu. Z tego powodu Sąd odrzucił zażalenie, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie T. L. wywiódł zażalenie z 12 marca 2018 r., wskazując że jest ono "oparte na błędzie i wymaga uchylenia". Podniósł, że pisma można wnosić w sposób dowolny, w tym telefonicznie, faxem, mailem albo ustnie do protokołu, a podpis może mieć dowolną formę, również w postaci odcisku palca lub podpisu elektronicznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpis powinien być własnoręczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 ustawy, które w tej sprawie nie występują. Podpisem zaś jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu. Podpis nie może być kopią. W sytuacji braku własnoręcznego podpisu, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braku formalnego pisma przez jego podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 177a w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.) – por. postanowienie NSA z 16 września 2014 r., II OZ 922/14. Zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny (art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że będące przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie zażalenie T. L.z 12 marca 2018 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 lutego 2018 r. w chwili wpływu do Sądu nie było własnoręcznie podpisane przez skarżącego. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału II WSA w Krakowie powinien był wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przez jego własnoręczne podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia, czego jednak w niniejszym przypadku nie uczyniono. Niemniej jednak, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zapisku urzędowego sporządzonego 10 kwietnia 2018 r., skarżący stawił się tego dnia osobiście w siedzibie Sądu celem podpisania wymienionych w nim pism (k. 307 akt sąd.), w tym także przedmiotowego zażalenia z 12 marca 2018 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że złożone w niniejszej sprawie zażalenie, pomimo istnienia w chwili wniesienia do Sądu I instancji braku formalnego w postaci brak własnoręcznego podpisu i braku wezwania przez Przewodniczącego do jego uzupełnienia, zostało jednak podpisane przez skarżącego w dniu 10 kwietnia 2018 r. Przechodząc zaś do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego zażalenia wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z 6 lutego 2018 r. Skarżący został prawidłowo wezwany do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z 17 listopada 2017 r., jak również pouczony o siedmiodniowym terminie do uzupełnienia braków. Skoro jednak w zakreślonym terminie nie został dopełniony nałożony na skarżącego obowiązek procesowy to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie mógł w takiej sytuacji postąpić inaczej, jak tylko odrzucić zażalenie, tym bardziej, że strona została pouczona o konsekwencjach ich niedopełnienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.