I OZ 692/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2188/16 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z.P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 8 czerwca 2015 r. nr [..] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) przywrócić termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2188/15, odmówił Z.P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 8 czerwca 2015 r. nr [..] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, jak tego wymaga art. 87 § 2 P.p.s.a. Podał, że skarżąca zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 8 czerwca 2015 r. odebrała w dniu 10 czerwca 2015 r. z prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie jej zaskarżenia. Termin na wniesienie skargi do Sądu upłynął w dniu 10 lipca 2015 r. Z załączonej do przedmiotowego wniosku dokumentacji medycznej wynika, że w okresie pomiędzy odebraniem decyzji, a ostatnim dniem terminu na jej zaskarżenie skarżąca stawiła się na Oddziale Onkologii Klinicznej Szpitala [..] w celu kontynuacji zaleconych jej cyklów chemioterapii, tj. w dniu 16 czerwca 2015 r. i 7 lipca 2015 r., a więc łącznie dwa dni. Następne cykle odbywały się podczas kolejnych, również jednodniowych, wizyt (tj. [..] r.). Sąd I instancji stwierdził, że okoliczności powołane we wniosku (proces leczenia) wskazują na chorobę trwającą od dawna, co najmniej od października 2014 r. W grudniu 2014 r. i na przełomie kwietnia i maja 2015 r. skarżąca przeszła zabiegi operacyjne. Następnie rozpoczęła chemioterapię w cyklach jednodniowego pobytu w szpitalu ww. okresach. Dotyczy to także pobytu w dniach 16 czerwca i 7 lipca 2015 r. W terminie otwartym na złożenie skargi skarżąca przebywała w szpitalu łącznie dwa dni. Miała więc możliwość złożenia skargi w pozostałe dni. Z załączonych dokumentów medycznych nie wynika, aby w okresie od 10 czerwca do 10 lipca 2015 r. (poza dniami jednodniowej hospitalizacji, tj. 16 czerwca i 7 lipca 2015 r.) nastąpiły zdarzenia, które czyniłby niemożliwym złożenie skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Z.P., zaskarżając je w całości zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreślić należy, że trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych. Przy stosowaniu przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu należy mieć na uwadze ich funkcję ochronną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu okoliczności stanowią – wbrew stanowisku Sądu I instancji – uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stan zdrowia skarżącej, niewątpliwie miał wpływ na możliwość podejmowania przez nią czynności zmierzających do dochowania terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Skarżąca na potwierdzenie swoich twierdzeń przedłożyła stosowne dokumenty, z których jednoznacznie wynika, iż cierpi ona na chorobę nowotworową, natomiast w okresie otwartym do wniesienia skargi skarżąca przez 2 dni uczestniczyła w cyklach chemioterapii. Natomiast w ocenie Sądu I instancji okoliczność, iż w czasie, w którym nie upłynął jeszcze termin do złożenia skargi Z.P. przebywała w domu jest wystarczająca do uznania, ze w/wym uchybiła terminowi z własnej winy. Z argumentacją taką nie można się zgodzić, gdyż nie uwzględnia ona innych równie istotnych okoliczności, które organ winien wziąć pod uwagę rozpoznając sprawę. Dotyczą one charakteru choroby, która dotknęła skarżącą oraz skutków z nią związanych, które niewątpliwie nie ustępują z momentem opuszczenia szpitala po zastosowanym leczeniu onkologicznym. Choroba onkologiczna oraz środki stosowane do jej zwalczenia negatywnie wpływają na cały organizm człowieka. Negatywnie oddziałują na stan zdrowia fizycznego i psychicznego. Chory nie ma wpływu na przebieg choroby oraz skutki jakie wywołuje. Mając na uwadze charakter choroby nie można wykluczyć (czego Sąd I instancji nie wyjaśnił), iż objawy choroby skarżącej, bądź jej przebieg, były zdarzeniem , które mogły uniemożliwić jej złożenie skargi w ustawowym terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, już nawet samo pozostawanie w świadomości borykania się z chorobą zagrażającą życiu, może spowodować u chorego stan emocjonalny wyłączający możliwość racjonalnej oceny sytuacji i świadomego działania. Skarżąca wskazywała, iż w okresie do wniesienia skargi pozostawała na leczeniu onkologicznym, przyjmowała tzw. "chemię". Okoliczność ta mogła mieć wpływ na zdolność skarżącej do pokierowania własnymi sprawami. W ocenie Sądu II instancji stan zdrowia skarżącej mógł uniemożliwiać jej złożenie skargi w ustawowym terminie. Sąd I instancji nie rozważył jednak dostatecznie wszystkich tych okoliczności, nie zauważył iż skarżąca także po opuszczeniu szpitala była osobą poważnie chorą , co mogło rzutować na jej zachowanie. Immanentną cechą chorób nowotworowych, oprócz ich przewlekłości, jest ich czasowe nasilenie lub remisja. U skarżącej mogło dojść do zaostrzenia objawów choroby w okresie, w którym przebywała w domu. Jednocześnie sąd nie posiadający wiedzy specjalistycznej (medycznej) nie jest w stanie określić, iż w okresie trwania choroby istniały remisje, w czasie których stan zdrowia skarżącej nie był zaburzony. Analizując główną, merytoryczną przesłankę przywrócenia terminu - brak winy skarżącej, Sąd uznał, że przesłanka ta została w realiach badanej sprawy spełniona. Norma zawarta w art. 87 § 2 P.p.s.a. wskazuje na obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, a nie na ich udowodnieniu. Wystarczy zatem wykazanie wysokiego stopnia prawdopodobieństwa. Sąd miał na uwadze, że choć instytucja przywrócenia terminu jest wyjątkiem od zasady przestrzegania terminów, nadmierny formalizm w jej stosowaniu byłby sprzeczny z konstytucyjnymi gwarancjami zapewnienia realnego dostępu do Sądu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.