II GSK 3907/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Szymon Widłak Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Izby Notarialnej w A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3289/15 w sprawie ze skargi Izby Notarialnej w A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Izby Notarialnej w A. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 19 kwietnia 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 3289/15, oddalił skargę Izby Notarialnej w A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie powołania A. A. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii. Sąd I instancji orzekał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu [...] maja 2015 r. A. A. złożyła wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w B.. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. Minister Sprawiedliwości wystąpił do Rady Izby Notarialnej w A. o wydanie opinii o kandydatce na podstawie art. 10 § 1 i 2 w związku z art. 35 pkt 1 ustawy z 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 164 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2291 ze zm.; dalej: prawo o notariacie). Uchwałą z dnia [...] lutego 2015 r. Rada Izby Notarialnej w A. (dalej: skarżąca) pozytywnie zaopiniowała wniosek o powołanie na stanowisko notariusza co do kandydatki, natomiast negatywnie co do siedziby kancelarii notarialnej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 10 § 1 i art. 11 prawa o notariacie w związku z art. 33 ust. 2 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. z 2013 r., poz. 829) oraz art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., obecny tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; w skrócie: k.p.a.), powołał A. A. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej zgodnie z wnioskiem kandydatki. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 i art. 11 prawa o notariacie, organ nie jest w żaden sposób związany treścią opinii, która stanowi część materiału dowodowego w sprawie i podlega, na równi z innymi dowodami, swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Powołanie i wyznaczenie siedziby kancelarii następuje po zasięgnięciu opinii, a nie po uzyskaniu zgody właściwej izby notarialnej. W ocenie Ministra Sprawiedliwości kandydatka spełniła wszystkie przesłanki warunkujące powołanie jej na stanowisko notariusza, co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżąca wniosła skargę, w której domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecny tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; w skrócie: p.p.s.a.), oddalił skargę. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że opinia Rady Izby Notarialnej w A. negatywnie opiniująca wniosek kandydatki w części dotyczącej wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w B. stanowiła jedynie dowód w sprawie i nie była wiążąca dla organu. Okoliczność, że rozpoznając sprawę Minister Sprawiedliwości poczynił odmienne ustalenia faktyczne co do celowości wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w B., nie oznacza, że opinia nie była brana pod uwagę. Zdaniem Sądu organ trafnie uznał, że pomimo szczególnego statusu zawodu notariusza i odrębności związanych z jego wykonywaniem, zagwarantowana konstytucyjnie (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP) wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy dotyczy także notariusza. Wszelkie ograniczenia wolności wykonywania zawodu i wyboru miejsca pracy muszą spełniać wymogi określone w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który wyznacza ogólne granice ingerencji organów władzy publicznej w sferę praw konstytucyjnych. WSA stwierdził, że ograniczeniem zasady wolności wyboru miejsca pracy nie może zatem być okoliczność, że w danej miejscowości istnieje już odpowiednia ilość kancelarii notarialnych. Odmienne stanowisko upoważniałoby do stwierdzenia, że w postępowaniu administracyjnym naruszona została zasada ochrony słusznego interesu strony, wyrażona w art. 7 k.p.a. W ocenie WSA, dostęp do wykonywania zawodu notariusza powinien być ograniczony przede wszystkim ze względu na bezpieczeństwo odbiorców usług, jak i ze względu na charakter zawodu zaufania publicznego. Nie można wobec tego przyjąć, aby zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie ograniczeń liczbowych przy powoływaniu notariuszy i ustalaniu siedzib ich kancelarii notarialnych. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 10 § 3 prawa o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 - 13 prawa o notariacie, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Skoro zatem kandydatka spełniała wszystkie przesłanki z art. 11 ustawy, a jej dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego, Minister Sprawiedliwości nie mógł odmówić powołania jej na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w B., zwłaszcza gdy, jak w rozpatrywanej sprawie, nie sprzeciwia się temu żaden inny interes chroniony prawnie. Jednocześnie Minister Sprawiedliwości trafnie, w ocenie Sądu, podniósł, że zakres swobody przyznanej organowi na mocy art. 10 § 1 prawa o notariacie ograniczają wyłącznie postanowienia art. 10 § 3 i art. 11 - 13 ustawy. Obowiązkiem Ministra Sprawiedliwości jest zaś zabezpieczenie obywatelom swobodnego dostępu do czynności notarialnych i umożliwienie mieszkańcom wyboru kancelarii notarialnej. Sąd podzielił również stanowisko organu dotyczące zarzutu braku planu siedzib kancelarii notarialnych. Zarówno z przepisów prawa o notariacie, jak i treści § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. z 1991 r. Nr 42 poz. 188; dalej: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 30 kwietnia 1991 r.), nie wynika, aby plan ten miał w sprawie powołania notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej charakter bezwzględnie wiążący. WSA nie dopatrzył się również naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności zarzucanego naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia Rada Izby Notarialnej w A. domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia i sporządzenie uzasadnienia niezawierającego dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie oddalenia zarzutów podniesionych w skardze, przez co zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej; 2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. art. 10 § 1 prawa o notariacie w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 kwietnia 1991 r. poprzez uznanie, iż kwestia zapotrzebowania na usługi notarialne na danym terenie nie stanowi przesłanki uzasadniającej wybór miejsca wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł m.in., że z uwagi na szczególny charakter zawodu notariusza, jako zawodu zaufania publicznego, który dodatkowo w zakresie wykonywanych czynności notarialnych traktowany jest jako funkcjonariusz publiczny, kluczowego znaczenia nabierają także uwarunkowania związane z miejscem wykonywania przez notariusza zawodu. Okoliczności te zostały wyeksponowane w toku postępowania przez skarżącą, jednakże Minister w swojej decyzji wymijająco powołał się na zasadę wolności wykonywania zawodu wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji, pomijając podnoszone przez skarżącą ustrojowe aspekty statusu prawnego notariusza, które eliminują możliwość zastosowania tej zasady w stosunku do notariuszy. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi natomiast do wniosku, że Sąd I instancji w pełni podziela stanowisko organu administracji traktując kwestię wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej jako zagadnienie uboczne w stosunku do powołania na notariusza, deprecjonując jego wagę. Minister Sprawiedliwości nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Kwestionując wyrok Sądu I instancji, skarżąca kasacyjnie upatruje wadliwości orzeczenia zarówno w naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art.145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., jak i w naruszeniu prawa materialnego tj. art. 10 § 1 prawa o notariacie w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 kwietnia 1991 r. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania zauważyć należy, że zarzucając Sądowi I instancji sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób naruszający ustawowy wzorzec skarżąca, powołując stanowisko judykatury odnoszące się do art. 141 § 4 p.p.s.a., podniosła, że uzasadnienie wyroku "z uwagi na brak wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia oraz nieustosunkowanie się do większości zarzutów uniemożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku". Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu skarżącej, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia. Taka sytuacja wystąpiłaby wówczas, gdyby uzasadnienie orzeczenia nie pozwalało jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie. Tymczasem w tej sprawie uzasadnienie wyroku zawierające wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. pozwala na jednoznaczne określenie przyczyn, dla których Sąd I instancji przyjmując prawidłowe wzorce kontroli zgodności kontrolowanej decyzji z prawem uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Za nieskuteczne należy uznać także podważanie skargą kasacyjną prawidłowości uzasadnienia rozstrzygnięcia z powodu "nieustosunkowania się do większości zarzutów skarżącej". W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że sama okoliczność, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przesądzające o skuteczności skargi kasacyjnej tylko w takiej sytuacji, gdyby taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia. Uprawdopodobnienie, że taka sytuacja miała miejsce ciąży na wnoszącym skargę kasacyjną, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przepis art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W myśl natomiast art. 174 pkt 2 skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sprawie skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów dla wykazania, że "nieustosunkowanie się do większości zarzutów" (nie wskazując tych zarzutów) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych powodów za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.. Niezasadny jest także sformułowany na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzut błędnej subsumcji art. 10 § 1 prawa o notariacie w związku z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 kwietnia 1991 r. Pierwszy z powołanych przepisów przewiduje, że notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Natomiast zgodnie z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 kwietnia 1991 r. w Ministerstwie Sprawiedliwości czynności z zakresu nadzoru nad notariatem w szczególności polegają na ustaleniu planu siedzib kancelarii notarialnych. Niewłaściwe zastosowanie zacytowanych przepisów w ocenie skarżącej polegało na "uznaniu, że kwestia zapotrzebowania na usługi notarialne na danym terenie nie stanowi przesłanki uzasadniającej wybór miejsca wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej". Będąc związany granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w tej sprawie nie jest sporne, że żadna z przesłanek odmowy powołania na stanowisko notariusza nie wystąpiła, lecz sporne jest zagadnienie "wyznaczenia siedziby kancelarii", o którym mowa w art. 10 § 1 prawa o notariacie. Powodem kwestionowania legalności decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanej na podstawie art. 10 § 1 prawa o notariacie najpierw w postępowaniu administracyjnym, a następnie w sądowoadministracyjnym, była właśnie kwestia wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. Na żadnym etapie postępowania organy samorządu notarialnego nie formułowały zarzutów w odniesieniu do prawidłowości powołania uczestniczki postępowania na notariusza. Przepis art. 10 § 1 prawa o notariacie określa organ uprawniony do powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii, elementy składowe decyzji pozytywnej, wnioskowy charakter postępowania oraz tryb postępowania. Przepis ten określa zatem elementy osnowy decyzji pozytywnej. Z kolei art. 10 § 3 prawa o notariacie określa przesłanki odmowy powołania na stanowisko notariusza przewidując, że Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1 tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 – 13 ustawy, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Powołany przepis, w którym ustawodawca posłużył się zwrotem "tylko wtedy", określa zatem zamknięty katalog przesłanek decyzji o odmowie powołania. Wśród tych - enumeratywnie wymienionych - przesłanek odmowy powołania na stanowisko notariusza, żadna nie wiąże się z siedzibą kancelarii. Analiza przepisów ustawy prawo o notariacie zawartych w rozdziale 2 "Powołanie i odwoływanie notariuszy" wskazuje, że jedynie w art. 13 tej ustawy mowa jest o lokalizacji kancelarii. W myśl tego przepisu wniosek, o którym mowa w art. 10 § 1, powinien zawierać dane o kwalifikacjach osoby zainteresowanej, wymienionej w art. 11 lub art. 12 § 1 ustawy, oraz wskazywać lokal przewidywany do prowadzenia kancelarii i termin jej uruchomienia. Do wniosku osoba zainteresowana jest obowiązana dołączyć - w przypadku osoby urodzonej przed 1 sierpnia 1972 r. - oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2186 ze zm.) albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy. Przepis art. 13 prawa o notariacie określa zatem dodatkowe, w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a., wymagania wniosku inicjującego postępowanie w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza. Wśród tych wymagań jest wskazanie lokalu przewidzianego do prowadzenia kancelarii. Cytowany powyżej przepis art. 10 § 1 prawa o notariacie przewiduje, w zakresie istotnym dla dalszych rozważań, że postępowanie w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza wszczynane jest na wniosek osoby zainteresowanej. We wniosku tym zainteresowany zobligowany jest do wskazania lokalu przewidzianego do prowadzenia kancelarii, przy czym przepisy ustawy prawo o notariacie nie określają ani wymagań co do lokalu przyszłej kancelarii notarialnej, ani też kryteriów jego lokalizacji. Jedynym ograniczeniem ustanowionym w prawie o notariacie jest zakaz prowadzenia więcej niż jednej kancelarii (art. 4 tej ustawy). W analizowanej ustawie nie zawarto – o czym była mowa powyżej - regulacji stanowiącej podstawę do odmowy powołania na stanowisko notariusza z przyczyn odnoszących się do lokalizacji kancelarii. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Sprawiedliwości nie może także w decyzji o powołaniu notariusza wskazać innej lokalizacji kancelarii niż ta, którą osoba zainteresowana podała we wniosku złożonym w trybie art. 13 prawa o notariacie. Minister Sprawiedliwości powołując notariusza i wyznaczając siedzibę jego kancelarii w oparciu o przepis art. 10 § 1 prawa o notariacie związany jest bowiem wskazaniem przez osobę zainteresowaną lokalu przewidzianego do prowadzenia kancelarii we wniosku złożonym na podstawie art.13 tej ustawy. Poglądu tego nie zmienia treść powołanego w skardze kasacyjnej przepisu § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 kwietnia 1991. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 42 § 2 prawa o notariacie i stosownie do tego przepisu określa szczegółowo tryb wykonywania nadzoru, o którym mowa § 1. Zgodnie natomiast z art. 42 § 1 omawianej ustawy, nadzór nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego sprawuje Minister Sprawiedliwości osobiście, za pośrednictwem prezesów sądów apelacyjnych lub sądów wojewódzkich albo przez wyznaczone osoby. Z zestawienia treści powołanych przepisów z treścią § 11 cyt. rozporządzenia zawierającego otwarty katalog czynności z zakresu nadzoru nad notariatem, jakie mogą być podejmowane w Ministerstwie Sprawiedliwości, nie sposób wywieść podstawy do odmowy powołania na notariusza z uwagi na wskazaną we wniosku o powołanie siedzibę lokalu do prowadzenia kancelarii, czy też wyznaczenia w decyzji, o której mowa w art. 10 § 1 prawa o notariacie, innej siedziby niż wskazana we wniosku złożonym na podstawie art. 13 tej ustawy. Z przedstawionych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznał zarzut naruszenia art. 10 § 1 prawa o notariacie w związku z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 kwietnia 1991 r., podzielając pogląd wyrażany w analogicznych sprawach przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. m.in. wyroki NSA z dnia 27 września 2018r., sygn. akt II GSK 2772/16 oraz II GSK 3447/16). Nie jest też zasadny wyrażony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument, że uznanie "iż organ administracji wydając decyzję w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby nie jest zobowiązany do zbadania przesłanek uzasadniających wyznaczenie siedziby notarialnej na danym terenie" sprawi, że "opinia wydana w trybie art. 10 § 1 prawa notariacie stanie się dokumentem o iluzorycznej wartości dowodowej, a samorząd zawodowy pozbawiony zostanie przewidzianej w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP kompetencji do sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu notariusza w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony". Należy podkreślić, że przedmiotem pieczy, o której mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, jest należyte wykonywanie zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Przypisanie samorządom korporacyjnym "sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu" dotyczy "wykonywania zawodu", w tym wypadku notariusza. Nie budzi wątpliwości, że przepisy prawa o notariacie zawierają wiele regulacji zapewniających samorządowi notarialnemu sprawowanie "pieczy" nad należytym wykonywaniem zawodu notariusza. W zakresie istotnym dla rozważanego zagadnienie ustawodawca przesądził, że powołanie notariusza następuje po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opinia ta, stosownie to zakresu przedmiotowego "pieczy", może i powinna odnosić się do osoby ubiegającej się o powołanie na notariusza. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, że "piecza nad należytym wykonywaniem zawodu" obejmuje również miejsce pracy. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się bowiem, że "W art. 65 ust. 1 ustrojodawca wyraźnie wyodrębnia wolność wyboru oraz wolność wykonywania zawodu. "Sprawowanie pieczy", o którym traktuje art. 17 ust. 1 Konstytucji, dotyczy jedynie należytego wykonywania zawodów. Wzmiankowana "piecza" dotyczyć może - zgodnie z literalnym brzmieniem - "wykonywania zawodów" zaufania publicznego i stanowić upoważnioną, funkcjami samorządu tych zawodów, ingerencję w swobodę (wolność) ich wykonywania. W sytuacji, gdy art. 65 ust. 1 Konstytucji mieści konstytucyjne zagwarantowanie trzech odrębnych wolności: wyboru zawodu, wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, tylko druga z nich (tj. wolność wykonywania zawodu), pozostając w leksykalnym związku z ujęciem art. 17 ust. 1 Konstytucji, może doznawać - na podstawie tego przepisu - ograniczeń wskutek "pieczy" samorządu korporacji zawodowej "nad należytym wykonywaniem zawodu". Brak przesłanek, by uznać, że "piecza nad należytym wykonywaniem zawodu" stanowiła - per se - przesłankę prawną dla każdej ingerencji w swobodę wyboru zawodu czy też w sferę konstytucyjnie gwarantowanej swobody wyboru miejsca pracy. Ingerencja taka jest bowiem dopuszczalna na warunkach przewidywanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, tj. w drodze ustawy i ze względu na wartości enumeratywnie tam wyliczone, nadto w zakresie proporcjonalnym (tj. niezbędnym dla ochrony tych wartości)." (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej, na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c/ w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu z tytułu udziału w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który nie występował na etapie postępowania przed WSA.