II SA/Po 98/16

WyrokWSA w Poznaniu2016-04-22

Skład orzekający: Izabela Paluszyńska, Elwira Brychcy, Edyta Podrazik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane wykonane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, które mogły być wadliwe (np. z powodu pominięcia strony postępowania), mogą być uznane za samowolę budowlaną, a tym samym stanowić podstawę do wszczęcia postępowania naprawczego?
Ratio decidendi
Roboty budowlane wykonane na podstawie ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli te decyzje mogły być wadliwe (np. z powodu pominięcia strony), nie mogą być uznane za samowolę budowlaną. Samowola budowlana oznacza realizację obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę. W przypadku stwierdzenia wadliwości decyzji administracyjnych, właściwe organy nadzoru budowlanego powinny zwrócić się do organów administracji architektoniczno-budowlanej z wnioskiem o wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności decyzji, a nie samodzielnie ingerować w te akty.
Stan faktyczny
Skarżąca M. G. wniosła o zbadanie legalności robót budowlanych (rozbudowa wentylatorni i klatki schodowej) na nieruchomości sąsiadującej z jej posesją, należącej do Teatru im. A. F. Organy obu instancji umorzyły postępowanie, uznając, że roboty zostały wykonane na podstawie ważnych pozwoleń na budowę z lat 1990 i 1991 i nie stanowią samowoli budowlanej. Skarżąca zarzucała wadliwość pozwoleń, pominięcie jej jako strony, a także naruszenie przepisów dotyczących dróg pożarowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") umorzył w całości postępowania w sprawie samowoli budowlanej na terenie nieruchomości należącej do Teatru im. A. F., położonej przy ul. A. M. w G. (dalej: "Teatr"). W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z inicjatywy M. G., której nieruchomość sąsiaduje z gruntem należącym do Teatru. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. przeprowadził kontrolę na wspomnianej nieruchomości oraz sprawdził, czy wydane zostały pozwolenia na budowę w zakresie, w jakim skarżąca zarzuca Teatrowi samowolę budowlaną. Podczas kontroli z dnia [...] maja 2015 r. sprawdzono wykonanie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] czerwca 1991 r., nr [...], o pozwoleniu na rozbudowę wentylatorni, oraz decyzji z dnia [...] września 1990 r., nr [...], o pozwoleniu na budowę klatki schodowej. W rezultacie tych czynności stwierdzono, że roboty budowlane zostały wykonane na podstawie wymienionych decyzji i są z nimi zgodne. Jednocześnie organ I instancji ustalił, że odległość wentylatorni w najbliższym punkcie w stosunku do granicy działki skarżącej wynosi 7,33 m. M. G. wywodziła w trakcie postępowania, że pominięcie jej jako strony postępowań zakończonych wydaniem wskazanych pozwoleń na budowę powinno przemawiać za uznaniem rozważanych konstrukcji za samowolę budowlaną. Okoliczność ta nie stanowi jednak w ocenie organu I instancji podstawy faktycznej do prowadzenia postępowania naprawczego w zakresie samowolnej realizacji robót budowlanych. Ponadto skarżąca zakwestionowała dysponowanie przez Teatr odpowiednią drogą przeciwpożarową. Niemniej ze stanowiska Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2015 r. wynika, że wymogi te są zachowane w odniesieniu do gruntów należących do Teatru. Wobec tego zasadne było umorzenie postępowania. Pismem z dnia [...] października 2015 r. M. G. odwołała się od powyższej decyzji z dnia [...] października 2015 r., zarzucając organowi I instancji naruszenie: (1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozważanie materiału dowodowego i brak uzasadnienia faktycznego i prawnego,(2) art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm., dalej: "pr. bud.") w zw. z art. 84a ust. 2 pr. bud. w zw. z art. 84b pr. bud. przez wadliwe uznanie, że organ I instancji nie ma obowiązku weryfikowania ostatecznych decyzji wydanych przez organy administracji architektoniczno-budowlanej i postępowań poprzedzających wydanie tych decyzji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ I instancji nie zebrał materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i tym samym nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności. Wadliwe przyjęto bowiem, że wymieniona wcześniej decyzja z dnia [...] czerwca 1991 r. dotyczyła rozbudowy wentylatorni. Rozstrzygnięcie to odnosiło się bowiem jedynie do "tymczasowej wentylatorni", której okres użytkowania został ograniczony "do czasu wykonania stałej rozbudowy Teatru". Organ I instancji nie zbadał zatem, w jakim okresie tymczasowa wentylatornia mogła być użytkowana i czy obecnie jest ona użytkowana zgodnie z prawem. Skarżąca wskazała także, że jej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o drodze pożarowej odnosiły się do jej nieruchomości, a nie do nieruchomości należącej do Teatru. Przejazd, jaki znajdował się za budynkiem Teatru, został bowiem zablokowany przez dobudowanie dodatkowych pomieszczeń, tj. wentylatorni i klatki schodowej. Takie rozwiązanie stanowi poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego. Taka konkluzja znajduje swoje potwierdzenie w § 207 ust. 2 i § 330 rozporządzenia ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Podobny wymóg był także przewidziany w § 31 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62 z późn. zm.). Okoliczność ta nie została jednak zbadana przez organ I instancji. Skarżąca zaznaczyła również, że organ nadzoru budowlanego ma obowiązek kontrolować prawidłowość decyzji wydanych przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Te ostatnie okazały się natomiast wadliwe w rozpatrywanej sprawie, lecz mimo to uwzględniono je jako prawidłowe. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, podzielając w pełni ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił następnie, że wymieniona wcześniej decyzja z dnia [...] września 1990 r. i decyzja z dnia [...] czerwca 1991 r. pozostają nadal w obrocie prawnym. Tym samym należy również uznać, że roboty budowlane w zakresie wentylatorni i klatki schodowej zostały wykonane zgodnie z prawem. Nie można ich zakwalifikować jako samowoli budowlanej. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że postępowania administracyjne wznowione przez skarżącą zostały umorzone. Organy nadzoru budowlanego nie mogą natomiast bezpośrednio ingerować w decyzje wydawane przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Jednocześnie z protokołu kontroli z dnia [...] maja 2015 r. wynika, że rozbudowa Teatru została wykonana zgodnie z pozwoleniem na budowę, a zatem brak jest podstaw do inicjowania postępowania naprawczego. Ponadto Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w G. w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], uznał, że na terenie nieruchomości należącej do Teatru nie dochodzi do naruszenia przepisów regulujących drogi pożarowe. W księgach wieczystych nie ma z kolei wzmianki o obciążeniu nieruchomości Teatru służebnością drogi koniecznej lub przechodu na rzecz skarżącej. Tym samym organ I instancji zasadnie umorzył postępowanie administracyjne. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. M. G. zaskarżyła powyższą decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi II instancji naruszenie: (1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozważenie materiału dowodowego oraz brak uzasadnienia faktycznego i prawnego kwestionowanej decyzji, w zakresie ustalenia (a) przez jaki czas tymczasowa wentylatornia mogła być użytkowana i czy obecnie nie stwarza zagrożenia dla ludzi, (b) czy wybudowanie wentylatorni i klatki schodowej doprowadziło do zablokowania jedynego przejazdu spełniającego wymogi dla drogi pożarowej, (2) art. 105 § 1 k.p.a. przez umorzenie postępowania, mimo niewyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na ocenę legalności rozważanej inwestycji, (3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji, która powinna być uchylona, (4) art. 84 ust. 1 pr. bud. w zw. z art. 84a ust. 2 pr. bud. w zw. z art. 84b pr. bud. przez zaniechanie zweryfikowania ostatecznych decyzji wydanych przez organy administracji architektoniczno-budowlanej i postępowań poprzedzających wydanie tych decyzji. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła swoją wcześniejszą argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] października 2015 r. W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika przy tym wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jednak art. 57a p.p.s.a. Na wstępie należy zauważyć, że w piśmie z dnia [...] maja 2015 r. M. G. zwróciła się do Prezydenta Miasta G. o zbadanie legalności robót budowlanych wykonanych na nieruchomości należącej do Teatru im. A. F. w G. (dalej: "Teatr") (k. 3-6 akt adm. organu I instancji). Zakwestionowane przez skarżącą roboty dotyczy klatki schodowej oraz wentylatorni. W dniu [...] maja 2015 r. Prezydent Miasta G. przekazał pismo skarżącej z dnia [...] maja 2015 r. według właściwości Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w G. (k. 7 akt adm. organu I instancji). Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm., dalej: "pr. bud. z 1994 r.") oraz ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 z późn. zm., dalej: "pr. bud. z 1974 r."). Zgodnie z art. 103 ust. 2 pr. bud. z 1994 r., przepisu art. 48 pr. bud. z 1994 r., regulującego postępowanie w razie wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życia tej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r., lub w stosunku do których przed tym dniem wszczęte zostało postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy cytowanej ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a w szczególności z protokołu kontroli z dnia [...] maja 2015 r. (k. 32-33 akt adm. organu I instancji), wynika, że rozbudowa Teatru, polegająca na budowie przedmiotowej wentylatorni i klatki schodowej, została zakończona ok. 1993 r. Fakt ten nie był także kwestionowany przez skarżącą, a zatem należy uznać go za bezsporny. Tym samym na mocy art. 103 ust. 2 pr. bud. z 1994 r. ewentualne postępowanie naprawcze w analizowanym przypadku powinno toczyć się na podstawie przepisów powołanej ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 pr. bud. z 1974 r., roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Jak wynika przy tym z art. 37 ust. 1 pr. bud. z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ administracji publicznej stwierdzeni, że obiektu budowlany lub jego część: (1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub (2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Tym samym kluczową przesłanką inicjującą postępowanie naprawcze z art. 37 ust. 1 pr. bud. z 1974 r. jest nielegalne wybudowanie obiektu budowlanego, rozumiane w świetle art. 28 ust. 1 pr. bud. z 1974 r. jako realizacja obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Analizując materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy należy stwierdzić, że powyższa przesłanka nie została spełniona. Organy administracji publicznej pozyskały bowiem (1) decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] września 1990 r., nr [...], o zatwierdzeniu planu realizacyjnego i udzieleniu pozwolenia na budowę w zakresie ewakuacyjnej klatki schodowej (k. 16 akt adm. organu I instancji) oraz (2) decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] czerwca 1991 r., nr [...] i [...], o zatwierdzeniu planu realizacyjnego i udzieleniu pozwolenia na budowę wentylatorni (k. 9-10 akt adm. organu I instancji). Fakt wydania tych decyzji oraz pozostawania wymienionych aktów administracyjnych w obrocie prawnym nie był również kwestionowany przez skarżącą, która nie zgadza się jedynie z prawidłowością wspomnianych rozstrzygnięć. Ponadto w trakcie kontroli w dniu [...] maja 2015 r. stwierdzono wykonanie kwestionowanych przez skarżącą obiektów budowlanych zgodnie z wymienionymi wyżej decyzjami o pozwoleniu na budowę. Tym samym należy więc zgodzić się z wnioskiem organów nadzoru budowlanego, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane na podstawie ważnych decyzji administracyjnych i w zgodzie z nimi. Konsekwentnie zatem prace te nie miały charakter samowolnego. Jeżeli zatem wentylatornia i klatka schodowa zostały zrealizowane legalnie, to brak jest także podstawowej przesłanki uzasadniającej prowadzenie postępowania naprawczego z art. 37 ust. 1 pr. bud. z 1974 r. Organy administracji publicznej zobowiązane były wobec tego umorzyć postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia [...] maja 2015 r. Jak wynika bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza natomiast stan, w którym organ administracji publicznej nie może wydać merytorycznego rozstrzygnięcia. Taki przypadek zaistniał w niniejszej sprawie, gdyż nie można prowadzić postępowania naprawczego, a w szczególności orzec nakaz rozbiórki, w odniesieniu do obiektu budowlanego wybudowanego zgodnie z prawem. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącą, Sąd nie zgodził się z jej stanowiskiem, że organy administracji publicznej nie zebrały materiału dowodowego wystarczającego do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie rozważyły go jako całości. Należy najpierw zgodzić się ze skarżącą, że w powołanej wcześniej decyzji z dnia [...] czerwca 1991 r. o pozwoleniu na budowę wymienia się "tymczasową wentylatornię". W rozstrzygnięciu tym dodaje się zarazem, że "czasokres użytkowania tymczasowej wentylatorni ustala się do czasu wykonania stałej rozbudowy Teatru". Trzeba przy tym zauważyć, że w świetle § 20 ust. 2 i § 43 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. nr 8, poz. 48 z późn. zm.) pozwolenie na budowę mogło m.in. ustalać terminy, do których będą mogły istnieć tymczasowe obiekty budowlane, oraz warunki likwidacji przejściowego zagospodarowania terenu. Należy jednak podkreślić, że terminem jest wyłącznie zdarzenie przyszłe i pewne, takie jak data lub okoliczność, która na pewno się wydarzy. Analiza opisanego wyżej zastrzeżenia zawartego w decyzji z dnia [...] czerwca 1991 r. prowadzi natomiast do wniosku, że nie stanowi ono zastrzeżenia terminu. Zastrzeżenie to odnosi się bowiem do zdarzenia przyszłego, ale niepewnego ("wykonanie stałej rozbudowy Teatru"). Takie zastrzeżenie można by ewentualnie zakwalifikować jako warunek. Nie zmienia to jednak faktu, że pod rządami wymienionych przepisów organy administracji publicznej nie były uprawnione do wprowadzania tego typu dodatkowych zastrzeżeń do pozwolenia na budowę. Dlatego też omawiane zastrzeżenie należy uznać za nieuczynione jako pozbawione podstawy prawnej. Konsekwentnie, wbrew twierdzeniom skarżącej, decyzja z dnia [...] czerwca 1991 r. mogła więc stanowić podstawę do zrealizowania rozważanej wentylatorni i do jej użytkowania bez ograniczeń czasowych. Nietrafne okazały się także zarzuty dotyczące braku drogi pożarowej. Z pisma Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], wynika bowiem jednoznacznie, że nieruchomość należąca do Teatru ma zapewnioną właściwą drogę pożarową (k. 46 akt adm. organu I instancji). Okoliczność ta nie była zresztą kwestionowana także przez skarżącą, która jedynie wywodziła, że wentylatornia i klatka schodowa Teatru uniemożliwiają zachowanie wymogów przeciwpożarowych dla jej posesji. Argument ten nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 z późn. zm., dalej: "k.c."), w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie z społeczno-gospodarczy przeznaczaniem swego prawa. Tym samym nie można domagać się likwidacji obiektów budowlanych znajdujących się na gruncie sąsiednim tylko w tym celu, by powstała odpowiednia droga pożarowa dla własnej posesji. Takie żądanie stanowiłoby zbyt daleko idącą ingerencję w sferę prawa własności. Poza tym należy zaznaczyć, że na nieruchomości znajdującej się we władaniu Teatru nie była ustanowiona służebność drogi koniecznej lub przechodu na rzecz nieruchomości skarżącej. Nie dysponuje ona zatem żądnym prawem do gruntu należącego do Teatru. Sąd nie podzielił także argumentów skarżącej, w świetle których samowolny charakter rozważanej inwestycji miał wynikać z pominięcia M. G. jako strony w postępowaniach zakończonych wydaniem decyzji z dnia [...] września 1990 r. i decyzji z dnia [...] czerwca 1991 r. Samowola budowlana oznacza bowiem nielegalną realizację obiektu budowlanego. Brak zgodności z prawem takiego przedsięwzięcia przejawia się przede wszystkim w braku wymaganego pozwolenia na budowę, a nie w potencjalnej nieprawidłowości tej decyzji administracyjnej. Konkluzja ta nie zmienia faktu, że ewentualne pominięcie skarżącej jako strony stanowi wadę pozwolenia na budowę. Kwestia ta może jednak co najwyżej uzasadniać wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji bez udziału skarżącej. Nie powoduje ona natomiast przypisania danej inwestycji statusu samowoli budowlanej. Warto w tym miejscu jeszcze zauważyć, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], umarzające postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 1991 r. (k. 72-75 akt adm. organu I instancji). Ponadto decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wymienioną wcześniej decyzją z dnia [...] września 1990 r. (k. 64-67 akt adm. organu I instancji). Na aprobatę nie zasługuje także zarzut, iż organy administracji publicznej powinny były w niniejszej sprawie dokonać samodzielnie zbadania prawidłowości decyzji z dnia [...] września 1990 r. i decyzji z dnia [...] czerwca 1991 r. Przede wszystkim należy zauważyć, że w myśl art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Uszczegółowieniem tej ogólnej zasady jest art. 19 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się natomiast w świetle art. 20 k.p.a. według przepisów o zakresie jego działania. Z tej perspektywy należy zaznaczyć, że ustawodawca wyraźnie odróżnia organy administracji architektoniczno-budowlanej, wymienionej w art. 80 ust. 1 pr. bud. z 1994 r., i organy nadzoru budowlanego, wskazane w art. 80 ust. 2 pr. bud. z 1994 r. Rozróżnienie to uwidacznia się zwłaszcza na płaszczyźnie kompetencji, jakimi dysponują te podmioty. Jak wynika bowiem z art. 82 ust. 1 pr. bud. z 1994 r., do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej należą sprawy określone w ustawie i niezastrzeżone do właściwości innych organów. Natomiast do właściwości organów nadzoru budowlanego należy jedynie te zadania, które zostały enumeratywnie wyliczone w art. 83 i art. 84 ust. 1 pr. bud. z 1994 r. Tym samym organ nadzoru budowlanego nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do właściwości organu administracji architektoniczno-budowlanego. Naruszenie tej zasady stanowiłoby bowiem podstawę do stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Konkluzji tej nie zmienia powoływany przez skarżącą art. 84 ust. 1 pkt 1 i 2 pr. bud. z 1994 r., zgodnie z którym do zadań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania oraz stosowania przepisów prawa budowlanego oraz kontrola działania organów administracji architektoniczno-budowlanej. Jak wynika przy tym z art. 84a ust. 2 pkt 1 pr. bud. z 1994 r. organy nadzoru budowlanego, kontrolując stosowanie przepisów prawa budowlanego, badają prawidłowość postępowania przed organami administracji architektoniczno-budowlanej i wydawanych w jego toku decyzji i postanowień. Ustawodawca wskazuje przy tym w art. 84b ust. 1 pr. bud. z 1994 r., że kontrolę działalności organów administracji architektoniczno-budowlanej wykonują Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego i wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego, który wykonuje tę kontrolę w stosunku do starosty. Ponadto w art. 84b ust. 2 pr. bud. z 1994 r. wskazuje się, że w przypadku ustalenia przez organy nadzoru budowlanego, że zachodzą okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania albo stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej wznawia lub wszczyna z urzędu postępowanie. Z tej perspektywy należy zatem najpierw wskazać, że organ I instancji, wbrew sugestiom skarżącej, nie jest w ogóle adresatem normy prawnej z art. 84b ust. 1 pr. bud. z 1994 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. nie mógł wobec tego w żaden sposób kontrolować decyzji z dnia [...] września 1990 r. i decyzji z dnia [...] czerwca 1991 r. Ponadto należy podkreślić, że ustawodawca posługuje się w powołanych przepisach pojęciem kontroli, a zatem działania, które ma na celu jedynie zbadanie poprawności czynności podejmowanych przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Możliwość merytorycznej ingerencji w akty tych ostatnich organów administracji publicznej wymagałaby natomiast przyznania uprawnień nadzorczych lub rewizyjnych organom z art. 84b ust. 1 pr. bud. z 1994 r., co nie zostało uczynione. Konsekwentnie zatem w razie stwierdzenia nieprawidłowości w decyzjach lub postanowieniach organów administracji architektoniczno-budowlanej organy nadzoru budowlanego mogą zwrócić się do tych pierwszych organów z wnioskiem o zainicjowanie postępowania w sprawie wznowienia postępowania albo postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności danego rozstrzygnięcia. Nie mogą one natomiast same modyfikować wadliwych w ich ocenie aktów administracyjnych. Takie stanowisko pozostaje w zgodzie z odesłaniem zawartym w art. 84b ust. 3 pr. bud. z 1994 r. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, bowiem zaskarżone decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu i instancji odpowiadaja prawu. W kosekwencji skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło