I OSK 2186/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-19

Skład orzekający: Irena Kamińska, Elżbieta Kremer, Marek Stojanowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, spowodowany nieobecnością strony i brakiem możliwości nawiązania z nią kontaktu, stanowi podstawę do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały z powodu braku współdziałania z organem pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, przejawiający się w uniemożliwieniu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, stanowi uzasadnioną podstawę do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej. Osoba korzystająca z pomocy społecznej ma obowiązek aktywnie współdziałać z organami w przezwyciężaniu trudności życiowych, a brak takiej aktywności, w tym nieodbieranie korespondencji i niepodawanie aktualnego miejsca pobytu, może skutkować negatywnymi konsekwencjami w postaci utraty świadczenia.
Stan faktyczny
Wójt Gminy przyznał W. B. zasiłek stały. W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, organ wszczął postępowanie administracyjne. Strona nie przebywała w miejscu zamieszkania, nie zgłosiła się do szpitala, a także nie powróciła do zakładu karnego po przerwie. Wójt uchylił decyzję przyznającą zasiłek, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ją w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 716/15 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 716/15 oddalił skargę W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku stałego. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] Wójt Gminy Kłodzko przyznał W. B. zasiłek stały od dnia 24 września 2014 r. (za niepełny miesiąc) w kwocie 123,43 zł, a od października 2014 r. w kwocie 529 zł wraz z objęciem ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie pobierania świadczenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego 542 zł, gdyż nie uzyskuje dochodów. W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego niezbędnego do kontynuacji wypłaty świadczenia, Wójt Gminy Kłodzko – pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. – wszczął z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące dalszego uprawnienia do pobierania przez stronę zasiłku stałego przyznanego decyzją z dnia [...] października 2014 r. Jednocześnie organ zawiadomił wnioskodawcę o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy oraz wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] Wójt Gminy Kłodzko, działając na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.p.s.", uchylił decyzję z dnia [...] października 2014 r. W uzasadnieniu organ – powołując się na zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy – wskazał, że wnioskodawca od 23 września 2014 r. odbywał półroczną przerwę w wykonaniu kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Kłodzku w związku z planowanym zabiegiem medycznym w Szpitalu [...] w T. Pismem z dnia 10 marca 2015 r. wnioskodawca został poinformowany o mającej się odbyć w dniu 18 marca 2015 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego. Przybyły na miejsce pracownik socjalny nie zastał go jednak w miejscu zamieszkania. Matka wnioskodawcy oświadczyła, że syn udał się do szpitala w celu wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego. Z informacji pozyskanych ze szpitala wynikało, że strona nie zgłosiła się do placówki medycznej w tym dniu i nie miała również wyznaczonego terminu wizyty w marcu 2015 r. Z kolei Zakład Karny w Kłodzku poinformował ośrodek pomocy społecznej, że strona nie powróciła do jednostki penitencjarnej po przerwie w odbywaniu kary pozbawienia wolności, a termin powrotu upłynął z dniem 11 marca 2015 r. Sporządzone zostało więc zawiadomienie o niezgłoszeniu się do jednostki. Próby skontaktowania się ze stroną w celu ustalenia nowego terminu wywiadu środowiskowego okazały się bezskuteczne. W świetle powyższych okoliczności organ I instancji uznał, że brak możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego skutkował zmianą sytuacji osobistej wnioskodawcy. O każdej zmianie sytuacji osobistej i majątkowej, wiążącej się z podstawą przyznania świadczenia oraz z koniecznością przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego wnioskodawca powinien powiadomić organ pomocy społecznej. Podwójnie awizowana korespondencja zawierająca powyższą decyzję została pozostawiona w aktach sprawy. Pismem z dnia 11 sierpnia 2015 r. strona wystąpiła o wypłatę zaległych świadczeń z tytułu zasiłku stałego, jednocześnie informując, że od 7 sierpnia 2015 r. przebywa w Areszcie Śledczym w Warszawie. Pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r., doręczonym w dniu 3 września 2015 r., wnioskodawca został zawiadomiony o przebiegu dotychczasowego postępowania oraz o treści wydanego w jego sprawie rozstrzygnięcia. Wnioskodawca nie zgadzając się z decyzją z dnia [...] maja 2015 r. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu. Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy o pomocy społecznej zobowiązują stronę do współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Przejawem tego obowiązku jest także informowanie organu o zmianie sytuacji osobistej w tym o zmianie miejsca pobytu oraz sytuacji finansowej. Strona winna ponadto umożliwić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a także wziąć w nim aktywny udział. Organ zwrócił przy tym uwagę na rolę wywiadu środowiskowego w toku postępowania z zakresu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie sposób postępowania wnioskodawcy – w ocenie Kolegium – uniemożliwił w istocie przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, co należy potraktować jako odmowę współdziałania z pracownikiem socjalnym, będącą na mocy art. 11 ust. 2 u.p.s., jedną z przesłanek do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia z pomocy społecznej. Kolegium nie zaaprobowało argumentacji zawartej w odwołaniu. Twierdzenie, że strona przeprowadziła rozmowę telefoniczną z pracownikiem socjalnym dniu 10 marca 2015 r. w sprawie wszczętego postępowania, nie mogło zostać uznane za wiarygodne w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie zostało wszczęte dopiero w dniu 16 kwietnia 2015 r. i było wynikiem braku możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Również stwierdzenie, że w trakcie rozmowy wnioskodawca poinformował pracownika o planowanym pobycie w szpitalu, nie może być uznane za okoliczność potwierdzającą przeprowadzenie takiej rozmowy, gdyż – jak wynika z ustaleń organu – nie zgłosił się on do szpitala w miesiącu marcu 2015 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący podniósł, że w toku postępowania odwoławczego zaskarżył decyzję organu I instancji w takim zakresie, w jakim uchylono prawo do zasiłku stałego tj. z powodu zmiany sytuacji osobistej oraz braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Rozstrzygnięcie zaś Kolegium wskazuje, że istniały inne przyczyny uchylenia prawa do świadczenia, jednakże przesłanek tych organ odwoławczy już nie podaje. W ocenie strony w takiej sytuacji Kolegium powinno było uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę wskazał, że przedstawione przez organ okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo i znajdują podstawę w aktach sprawy. Sąd nie podzielił w tym zakresie zastrzeżeń skarżącego i zaprezentowanej przez niego wersji zdarzeń. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można bowiem dać wiary stwierdzeniu skarżącego, że w dniu 10 marca 2015 r. skontaktował się telefonicznie z pracownikiem socjalnym w sprawie wszczętego postępowania i dowiedziawszy się o dacie aktualizacji wywiadu środowiskowego, zaproponował jej zmianę na dzień 11 marca 2015 r. z uwagi na planowany pobyt w szpitalu. Zdarzenie takie nie zostało w żaden sposób utrwalone w aktach sprawy i kłóci się z innymi okolicznościami faktycznymi. W dniu 10 marca 2015 r. nie zostało bowiem jeszcze wszczęte postępowanie administracyjnego, zaś w marcu 2015 r. strona nie miała zaplanowanej wizyty w szpitalu. Potwierdzeniem przedstawionej przez stronę wersji wydarzeń nie może być również oświadczenia matki skarżącego, które nie zostało należycie sporządzone (brak podpisu pod oświadczeniem) oraz zawiera jedynie wzmiankę o stanie wiedzy na temat domniemanej rozmowy telefonicznej jaką miał przeprowadzić skarżący w dniu 10 marca 2015 r. Niewskazanie jednak źródła tej wiedzy może upoważniać do stwierdzenia, że informacja ta nie została zaczerpnięta z własnej obserwacji, lecz pochodzi od skarżącego, który zainteresowany jest przedstawieniem okoliczności sprawy w sposób dla siebie korzystny. Zdaniem Sądu powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że działania strony doprowadziły do sytuacji, w której niemożliwym okazało się przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Strona bowiem nie przebywała w miejscu zamieszkania podanym w ośrodku pomocy społecznej i wszelkie próby skontaktowania się z nią zakończyły się niepowodzeniem. Zdaniem Sądu w tym zakresie nie można przyjąć, jak czyni to skarżący, że możliwość skontaktowania się z nim istniała za pośrednictwem matki, która z pewnością przekazałaby mu informację o kolejnym terminie wywiadu. Pewności jednakże takiej mieć nie można, skoro matka skarżącego nie poinformowała go o wizycie pracowników socjalnych w dniu 18 marca 2015 r., bądź on sam mając taka wiadomość, zaniechał skontaktowania się z ośrodkiem pomocy społecznej we własnej inicjatywie. Sąd podkreślił, że nie można także powoływać jako dowodu na współpracę z ośrodkiem pomocy społecznej, przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w innych postępowaniach w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Każde bowiem postępowanie stanowi odrębny od siebie przedmiot zainteresowania organów, a każdy wywiad środowiskowy przeprowadzany jest dla innego celu. I choć może oczywiście się zdarzyć, że dane pozyskane w trakcie wywiadu środowiskowego będą tożsame, to nie zmienia to jednak faktu, że organ winien przeprowadzić rozeznanie sytuacji wnioskodawcy oddzielnie w każdej z zainicjowanych przez niego spraw. W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie powołał się w podstawie prawnej decyzji na art. 11 ust. 2 u.p.s. stanowiący m.in., że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Tak też należy zakwalifikować postępowanie skarżącego, który uniemożliwił organowi pomocy społecznej skuteczne zrealizowanie obligatoryjnej czynności w ramach obowiązków organu. Zdaniem Sądu, stwierdzenie, że organ I instancji w sposób odmienny zinterpretował okoliczności faktyczne sprawy, wydając przy tym zasadną decyzję, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Choć organ pomocy społecznej wskazuje na zmianę sytuacji osobistej skarżącego to jednakże jej źródła upatruje w tej samej co Kolegium okoliczności tj. braku możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Zatem stanowiska organów zbieżne są co do podstawy faktycznej, różniąc się jedynie w jej interpretacji. Różnice te nie są jednakże znaczne jeśli przyjmie się, że pod pojęciem zmiany sytuacji osobistej strony weźmie się pod uwagę zmianę miejsca zamieszkania, względnie jej przebywania. Sytuacja taka bowiem tym bardziej wymusza konieczność dokonania aktualizacji wywiadu środowiskowego. Nawet więc gdyby zakwalifikować powyższą uwagę Kolegium jako naruszenie przepisów postępowania to i tak należałoby uznać, że nie miała ona istotnego wpływu na wynik sprawy. Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdził, że zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy niewątpliwie wykazał, że skarżący swoim działaniem uniemożliwił przeprowadzenie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, co z kolei wynikało z braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu jego sytuacji życiowej. W takiej zaś sytuacji istniały uzasadnione przesłanki do uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały, mając za podstawę art. 106 ust. 5 w zw. z art. 11 ust. 2 u.p.s. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. B., zarzucając: I) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie: 1) art. 3 § 1 P.p.s.a. (w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 4, art. 80, art. 81, art. 85, art. 107 i art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. - wyrażające się finalnie w oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, pomimo że: a) zbieranie, rozpatrywanie i ocena materiału dowodowego sprawy przez organy obu instancji było nieprawidłowe, niewyczerpujące, doprowadzając w efekcie do błędnego przyjęcia, że w przypadku skarżącego doszło do zmiany jego sytuacji wymagającej zgłoszenia organowi oraz że to z winy skarżącego nie została przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego; b) w rozpatrywanej sprawie organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji dokonując jednocześnie decydującej zmiany podstawy prawnej rozstrzygnięcia bez przedstawienia odpowiedniego uzasadnienia tejże zmiany; c) stronie nie zapewniono czynnego udziału w stadium postępowania odwoławczego (przed organem II instancji), a to poprzez brak zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów; 2) art. 141 § 4 zd. pierwsze P.p.s.a. - wyrażające się w przyjęciu przez Sąd takiego stanu faktycznego sprawy, który organy administracji obu instancji ustaliły z naruszeniem powołanych wyżej: art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 4, art. 80, art. 81 i art. 85 w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; Jednocześnie, na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a., oświadczył, że zrzeka się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 P.p.s.a. mają jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Przepisy te zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonego postanowienia z prawem. W związku z przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy orzekające nie dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny i jego ocena wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla uchylenia prawa do zasiłku stałego. Organy pomocy społecznej podjęły działania zmierzające do aktualizacji wywiadu środowiskowego, w związku przerwą skarżącego kasacyjnie w wykonaniu kary pozbawienia wolności, co znalazło odzwierciedlenie w aktach sprawy. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) m.in. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Natomiast art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek ten stanowi następstwo zasady subsydiarności wyrażonej w art. 2 ust. 1 tej ustawy, gdzie wskazano, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Konstrukcja tej zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu problemów życiowych. Brak aktywności ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się udzielenia świadczenia. Ponadto, art. 107 ust. 4 u.p.s. wskazuje, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. W świetle przytoczonego przepisu, obowiązek cyklicznej aktualizacji wywiadu środowiskowego ciąży na organie. Z uwagi na powyższe należy uznać, że obligatoryjna czynność, jaką jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, z uwagi na swą istotę, stanowi formę współpracy potencjalnego beneficjenta z organem, której brak może przynieść dla niego negatywne skutki. Przeprowadzenie jej ma bowiem fundamentalne znaczenie dla wydanego w takim przedmiocie rozstrzygnięcia, gdyż stanowi podstawę ustalenia sytuacji materialno-bytowej osoby ubiegającej się do taką pomoc. W istocie zatem znaczenie dla wydanych w sprawie decyzji miały nie tyle przyczyny niesporządzenia ww. wywiadu, ale fakt, że taka czynność, pomimo starań pracowników socjalnych organu, nie została dokonana. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż pomimo uzyskanych przez organ informacji, że W. B. odbywa przerwę w wykonaniu kary pozbawienia wolności, a także, że nie zgłosił się do Szpitala [...] w T. w związku z planowanym zabiegiem medycznym, strona nie odbierała korespondencji i nie podawała aktualnego miejsca swojego pobytu. Powyższe uniemożliwiło przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zachowanie to, jak zasadnie przyjęto, wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej. Mogło zatem stanowić przyczynę odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń, tym bardziej że stosownie do art. 107 ust. 4a u.p.s. niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący kasacyjnie nie wykazał woli współdziałania, mimo przychylnej postawy organu. W tej sytuacji zasadnie uchylono prawo do zasiłku stałego przyznaną decyzją z dnia [...] października 2014 r. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej skarżący był informowany o konieczności przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w celu ustalenia sytuacji materialnej, jak również o wyznaczeniu stronie terminu zapoznania się z całością akt sprawy oraz do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Okoliczność, że skarżący nie odbierał kierowanej do niego korespondencji nie może świadczyć, że organy administracji publicznej naruszyły art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wobec powyższego skarżący nie może skutecznie powoływać się na zarzut niezapewnienia mu udziału w czynnościach postępowania dowodowego oraz wypowiedzenia się co do całości materiału dowodowego, skoro sam nie wskazując organowi rzeczywistego miejsca swego pobytu czynił niemożliwym podjęcie przez organ wymaganych czynności. Brak jest zatem podstaw do uznania, że Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 4, art. 80, art. 81, art. 85, art. 107 i art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. Za niezasadny uznać również należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić skuteczny zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, jeżeli jest ono sporządzone w taki sposób, że uniemożliwiona jest instancyjna kontrola sądowa. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. gdyż Sąd I instancji wyjaśnił w należyty sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia i ocenił zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu. Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył stan sprawy, jak również stanowiska obu, biorących udział w postępowaniu stron, zawarte w skardze, jak i w odpowiedzi na skargę. Sąd ocenił w sposób właściwy, dlaczego zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a w konsekwencji dlaczego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Tym samym możliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a ta okoliczność nie pozwala na przyjęcie jako uzasadnionego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło