II OSK 2569/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Tomasz Świstak Protokolant sekretarz sądowy Agata Stolarska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 238/16 w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki drewnianej wiaty oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. II SA/Bk 238/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę P. G. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] w sprawie nakazania P. G. rozbiórki drewnianej wiaty o rozmiarach 31,63 m x 3,44 m i powierzchni zabudowy około 108,81 m² znajdującej się na działce nr ew. 1/13 w miejscowości C. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P. G., zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie: - art. 3 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że konstrukcja na terenie działki o nr geod. 1/13 w C. stanowi obiekt budowlany będący wiatą w sytuacji, gdy konstrukcja ta nie jest obiektem budowlanym określonym w definicji obiektu budowlanego z ustawy- Prawo budowlane; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, mimo istnienia podstaw do uwzględnienia skargi; - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący podstaw rozstrzygnięcia i oparcie się tylko i wyłącznie na stanowisku zaprezentowanym przez organ administracyjny z całkowitym pominięciem argumentów przedstawionych przez skarżącego w skardze oraz poprzez sporządzenie opartych na błędnej wykładni ww. norm prawa materialnego motywów uzasadnienia; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że postępowanie organów administracyjnych dotknięte było istotnymi wadami, w tym z uwagi na wydanie decyzji administracyjnych z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. wobec dowolnej i wybiórczej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającej na przyjęciu, że w niniejszej sprawie przeprowadzono dostatecznie wnikliwą oraz kompleksową analizy stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na wynik przedmiotowego postępowania i doprowadziło do wydania decyzji naruszającej przepisy prawa poprzez przyjęcie, że konstrukcja na działce nr ew. 1/13 o wymiarach 31,63 m x 3,44 m i powierzchni zabudowy ok. 108,81 m² jest wiatą w sytuacji, gdy są to klatki ustawione na drewnianych podestach zadaszone arkuszami blachy, a zatem do konstrukcji tej nie mają zastosowania przepisy ustawy - Prawo budowlane, w szczególności dotyczące samowoli budowlanej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazując na definicję budynku, obiektu małej architektury oraz budowli przyjętą w ustawie – Prawo budowlane podał, że klatka na zwierzęta futerkowe, w jego ocenie, nie jest obiektem budowlanym, wobec czego ustawienie klatek nie jest objęte regulacją przepisów tej ustawy. Sporne zadaszenie zostało wykonane ze względu na charakter prowadzonej hodowli (zwierzęta muszą być chronione przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi). Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że art. 48 ustawy ma zastosowanie do obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W świetle tego, że konstrukcja umieszczona na działce skarżącego nie jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy- Prawo budowlane wszczęte wadliwie postępowanie powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Organ II instancji, wbrew twierdzeniu Sądu, nie odniósł się do ustaleń poczynionych przez organ I instancji w protokole kontroli z dnia 5 grudnia 2014 r. W szczególności, jak zauważył skarżący, w protokole tym nie wskazano, czy konstrukcja jest trwale związana z gruntem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 658), uzasadnienie sporządzanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jednocześnie zauważyć, że dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej, albowiem w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. W pierwszym rzędzie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie nie posiada wszystkich wymaganych elementów, a przy tym jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest jego kontrola instancyjna. Kontrolowane uzasadnienie wyroku oddalającego skargę na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wskazanej wadliwości jest pozbawione, gdyż zawiera wszystkie wymagane elementy i w sposób odpowiadający celowi sprawowanej przez Sąd legalności rozstrzygnięcia organu nadzoru budowlanego wskazuje, jakie argumenty stały za aprobatą stanowiska wyrażonego przez organ orzekający w sprawie. W opisie zarzutu strona skarżąca stwierdziła, że Sąd I instancji sporządził uzasadnienie wyroku, całkowicie pomijając argumenty przedstawione przez skarżącego w skardze, opierając się przy tym na błędnej wykładni norm prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny takiego poglądu jednakże nie podziela, mając na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił właściwie podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, co obejmowało także wytłumaczenie powodów uznania drewnianej wiaty, w której przetrzymywane są zwierzęta hodowlane za obiekt budowlany. To, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stanowisko prezentowane przez skarżącego odrzucił jako nie znajdujące podstaw w przepisach Prawa budowlanego nie oznacza, że argumentacja skargi została pominięta. Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje również podstaw, by Sądowi I instancji mógł zostać przypisany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (art. 151 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie bowiem uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został przez organy nadzoru budowlanego oceniony prawidłowo i uzasadniał przyjęcie ustaleń faktycznych pozwalających stwierdzić, iż wykonana przez skarżącego konstrukcja o wymiarach 31,63 m x 3,44 m jest wiatą stanowiącą rodzaj obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, której legalne wykonanie nie jest zwolnione, wbrew temu, jak uważa skarżący, z obowiązku spełnienia określonych wymagań prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w swoich dalszych rozważaniach zobowiązany jest jednocześnie pominąć te wnioski sformułowane przez wnoszącego skargę kasacyjną, które nakierowane zostały na wykazanie, że sporna wiata nie posiada cech budynku (art. 3 pkt 2 ustawy), jak również obiektu małej architektury (art. 3 pkt 4 ustawy), skoro okoliczność ta ma charakter niejako niesporny z uwagi na stwierdzenie przez Sąd I instancji, iż obiektowi temu należy przypisać kwalifikację prawną "budowli". Należy zauważyć, że katalog budowli (art. 3 pkt 3 ustawy) ma charakter otwarty, gdyż obejmuje obiekty zróżnicowane pod względem swojej wielkości, złożoności i pełnionych funkcji. Jakkolwiek w art. 3 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane ustawodawca nie wymienił wiaty jako przykładowej postaci budowli, to nie powinno budzić wątpliwości, że wiata nią jest, uwzględniając treść art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który w brzmieniu z daty popełnienia samowoli budowlanej wskazywał na objęcie reglamentacją nie tylko budynków gospodarczych, ale również "wiat i altan". Mając na uwadze reguły wykładni systemowej, ustawodawca nie pozostawił tym samym wiaty poza zakresem przedmiotowym prawa budowlanego. Skarżący wskazał, że w sprawie organy nadzoru budowlanego naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. z uwagi na dowolną i wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, którego przedmiotem miało być ustalenie konstrukcji technicznej spornego obiektu, niemniej Naczelny Sąd Administracyjny z wnioskiem tym się nie zgadza. Zawarty w uzasadnieniu wyroku jego techniczny opis w pełni bowiem koresponduje z materiałem fotograficznym sporządzonym w czasie kontroli, który nakazywał przyjąć, że na działce nr ew. 1/13 wykonana została wiata o powierzchni zabudowy ok. 108,81 m², której konstrukcja wynikająca ze sposobu połączenia elementów nośnych, pokryta zadaszeniem, cechowała się takim poziomem trwałości i stabilności, który odpowiada temu rodzajowi budowli. Według reguł znaczeniowych języka polskiego, wiata jest lekką, zadaszoną konstrukcją, częściowo lub zupełnie pozbawioną ścian. Nie jest z tego względu naruszeniem reguł dowodzenia, uznanie przez organy nadzoru budowlanego spornego obiektu za wiatę, jeżeli konstrukcja tego obiektu w żaden sposób nie wyczerpywała się w określeniu, którego skarżący używa w celu jego uogólnionego opisu, odnoszonym do wykonania przez niego wyłącznie "zadaszenia klatek". Należy zauważyć, że konstrukcja wsporcza wiaty, jak pokazuje to dokumentacja zdjęciowa, została zagłębiona w ziemię. Drewniane słupy przenoszące punktowo obciążenie mają przekroje umożliwiające utrzymanie nad ziemią nie tylko ciężaru klatek ze zwierzętami, ale całej konstrukcji oraz zalegającego na dachu ewentualnego śniegu. Poziome połączenie słupów nie tylko ma za zadanie stabilizować całą konstrukcję, ale również umożliwiać użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Bezsporne bowiem pozostaje, że metalowe klatki hodowlane zostały częściowo obudowane (odeskowane) i to nie one zostały przykryte płytami falistymi, jak wskazał skarżący w opisie wykonanych przez siebie prac, ale konstrukcja drewniana, z którą klatki te zostały zespolone. O trwałości wykonania dwuspadowego dachu świadczyło połącznie krokwi ze słupami oraz użycie łat, co biorąc pod uwagę znaczne wymiary zadaszonego obiektu wspartego na słupach, posiadającego dodatkowo częściowe osłony drewniane przy wejściach czyniło z niego wiatę w rozumieniu jakie temu rodzajowi budowli nadają przepisy Prawa budowlanego. Cel hodowlany gospodarczego wykorzystania wiaty (zapewnienie ochrony klatek przed warunkami atmosferycznymi) wpływający na swoistość konstrukcji obiektu nie miał tu istotnego znaczenia. Na kierunek rozstrzygnięcia nie mogły też mieć wpływu tezy orzeczeń sądów administracyjnych wydanych w sprawach, w których ocena prawna zmierzała do nadania właściwej kwalifikacji prawnej obiektom służącym do prowadzenia hodowli zwierząt futerkowych. Rację ma bowiem Sąd I instancji, gdy zaznaczył, że w każdej sprawie ocenie podlega konkretna konstrukcja, której szczegółowe rozwiązania mogą przemawiać bądź za traktowaniem jej za rodzaj obiektu budowlanego, bądź za obiekt, którego wykonanie nie jest objęte zakresem przedmiotowym ustawy - Prawo budowlane. Powyższe sprzeciwia się tym samym nadawaniu - na zasadzie analogii - zbliżonym rodzajowo czy nawet podobnym stanom faktycznym identycznych ocen prawnych. Z przedstawionych powodów postawiony Sądowi I instancji zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 48 ust. 1 i 4 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane) musiał zostać uznany za nieuzasadniony, skoro stan faktyczny przyjęty w sprawie decydował o tym, że w stosunku do spornego obiektu budowlanego mogło się toczyć postępowanie legalizacyjne i jedynie prawidłowe wykonanie przez skarżącego czynności nakazanych w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 2 lutego 2015 r. mogło prowadzić do odstąpienia przez organy nadzoru budowlanego od orzeczenia o nakazie rozbiórki spornej wiaty. W tych warunkach, uznając zarzuty postawione Sądowi I instancji za nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.