II SO/Op 12/16

PostanowienieWSA w Opolu2016-04-29

Skład orzekający: Violetta Radecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawczyni, która domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika), spełnia przesłanki materialne do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, biorąc pod uwagę jej sytuację materialną i dochody?
Ratio decidendi
Referendarz sądowy uznał, że wnioskodawczyni, mimo iż domagała się prawa pomocy w zakresie całkowitym, spełnia przesłanki do przyznania pomocy w zakresie częściowym, polegającym na ustanowieniu adwokata. Ocena sytuacji materialnej wnioskodawczyni, oparta na jej dochodach z pomocy społecznej i braku majątku, wykazała, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla swojego utrzymania.
Stan faktyczny
J. M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w celu zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu dotyczącej dodatku energetycznego. Po wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, wnioskodawczyni prawidłowo wypełniła formularz, wskazując swoją niską sytuację materialną (dochód z zasiłku, małe mieszkanie, brak majątku).
Rozstrzygnięcie
Postanowiono umorzyć postępowanie w części dotyczącej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowić J. M. adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie prawa pomocy w sprawie dodatku energetycznego postanawia: 1) umorzyć postępowanie wszczęte z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2) ustanowić J. M. adwokata. J. M., wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2016 r. złożonym na urzędowym formularzu, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. Z formularza wniosku wynika, że ww. domaga się przyznania prawa pomocy w związku z zamiarem zaskarżenia do sądu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r., nr [...]. Uzasadniając żądanie wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu socjalnym o powierzchni 29 m² i utrzymuje się z zasiłku z pomocy społecznej w wysokości 520 zł miesięcznie. Oświadczyła także, że posiada ze współmałżonkiem całkowitą rozdzielność majątkową (przedmałżeńska intercyza notarialna), jak i spadkową; nie wykazała ponadto żadnych dodatkowych źródeł dochodu, ani składników majątkowych, będących w jej posiadaniu. Na skutek zarządzenia referendarza sądowego, wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia braków formalnych wniosku, przez wskazanie o co wnosi, tj. jaki jest przedmiot jej żądania. Wezwanie powyższe zostało doręczone osobiście wnioskodawczyni w dniu 25 kwietnia 2016 r., co wynika z adnotacji na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (por.: k- 16 akt sądowych). W dniu 26 kwietnia 2016 r., wpłynął do tut. Sądu kolejny wypełniony formularz wniosku, z którego wynika, że wnioskodawczyni domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, bądź adwokata. W formularzu tym wnioskodawczyni uściśliła także ponoszone wydatki miesięczne, na które składają się: czynsz mieszkaniowy – 70,61 zł (wykazano nieuiszczoną niedopłatę z tytułu zużycia wody w wysokości 105 zł), opłata z tytułu energii elektrycznej – 25 zł, opłata za użytkowanie telefonu – 39,99 zł, koszty zakupu lekarstw – 30 zł. Wnioskodawczyni podała także, że od dnia 1 kwietnia 2016 r. nie uzyskuje pomocy w formie gorącego posiłku. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa. Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu J. M. złożyła wniosek na wymaganym urzędowym formularzu, lecz nie wskazała jego zakresu, wobec czego została wezwana do uzupełnienia jego braków formalnych. Wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do żądania Sądu w terminie 7 dni, spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone w dniu 25 kwietnia 2016 r., a w dniu 26 kwietnia 2016 r. wpłynął prawidłowo wypełniony formularz wniosku. Tym samym wnioskodawczyni spełniła wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a. Celem złożonego przez J. M. wniosku jest uzyskanie pomocy w celu zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu dotyczącej świadczeń z pomocy społecznej. Wobec tego, wnioskodawczyni jest zwolniona od uiszczania kosztów sądowych w sprawie, na zasadzie art. 239 ust. 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., zgodnie z którym strona skarżąca działanie lub bezczynność organu, a także przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stąd, referendarz ograniczył się jedynie do rozpoznania wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, czyli rozważenia udzielenia pomocy w zakresie częściowym. Do rozstrzygnięcia pozostała więc kwestia czy wnioskodawczyni spełnia przesłankę materialną wynikającą z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tzn. czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć przy tym należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd (referendarz sądowy) dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej wnioskodawczyni opierając się na oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, mając na uwadze, że formularz ten uwzględnia swym zakresem, stosownie do wyżej przywołanego art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o sytuacji strony. Referendarz uznał, że wysokość miesięcznego dochodu w stosunku do kosztów miesięcznego utrzymania, a także wykazana sytuacja majątkowa wnioskodawczyni, charakteryzująca się brakiem majątku nieruchomego, oszczędności, czy cennych ruchomości, a także fakt utrzymywania się jedynie ze świadczeń z pomocy społecznej, nie dają podstaw wnioskodawczyni do wygospodarowania środków na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, jest zasadne. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło