I FZ 40/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. [...] sp. z o.o. w likwidacji w B. [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wr 120/16 odrzucającego skargę kasacyjną A. [...] sp. z o.o. w likwidacji w B. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 120/16 oddalającego skargę A. [...] sp. z o.o. w likwidacji w B. [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień i grudzień 2011 r. postanawia: 1) odrzucić zażalenie; 2) zwrócić A. [...] sp. z o.o. w likwidacji w B. [...] ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. 1. A. sp. z o.o. w likwidacji w B. (dalej: Skarżąca lub Spółka) pismem z dnia 10 lutego 2017 r. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 120/16. Do skargi kasacyjnej, którą sporządził adwokat działający w imieniu Spółki, załączone zostało pełnomocnictwo z dnia 8 grudnia 2016 r. dla tegoż adwokata podpisane przez M.L. jako likwidatora Spółki. Wraz z pełnomocnictwem przedłożono następujące dokumenty: rezygnacja B.C. z pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki (z dnia 12 października 2016 r.), oświadczenie M.L. o wyrażeniu zgody na powołanie jej do zarządu i powierzenie powyższej funkcji (z dnia 26 października 2016 r.), uchwała nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z dnia 27 października 2016 r. o powołaniu M.L. na stanowisko prezesa zarządu Spółki oraz kopia wniosku z dnia 2 listopada 2016 r. o wprowadzenie zmian w danych Spółki ujmowanych w Rejestrze Przedsiębiorców KRS, który wpłynął do właściwego sądu rejestrowego w dniu 18 listopada 2016 r. (według umieszczonej na wniosku daty prezentaty). 2. W piśmie procesowym z dnia 1 marca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu podniósł, że w sprawie może zachodzić przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). Spółka znajduje się bowiem w likwidacji i nie posiada organu - likwidatora, gdyż ten został wykreślony wpisem nr 30 z dnia 12 listopada 2020 r. 3. W wyniku wstępnego badania skargi kasacyjnej w dniu 30 sierpnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że okoliczności, które występowały w sprawie uzasadniały zastosowanie art. 180 P.p.s.a. W ocenie tego Sądu nie było jasne, czy skarga kasacyjna została w ogóle skutecznie wniesiona. Zachodziła wątpliwość odnośnie do istnienia należytego umocowania pełnomocnika w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a., który sporządził i wniósł skargę kasacyjną. Do skargi kasacyjnej załączono bowiem pełnomocnictwo z dnia 8 grudnia 2016 r. udzielone pełnomocnikowi przez M.L., działającą jako likwidator Spółki (upoważniające adwokata A.S. do prowadzenia konkretnej sprawy Spółki na etapie postępowania kasacyjnego). Tymczasem, jak wynikało z Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców, M.L. - ani przed udzieleniem tego pełnomocnictwa, ani w dacie jego udzielenia, ani do dnia badania skargi kasacyjnej - nie pełniła funkcji likwidatora w Spółce. Osoba ta nie mogła zatem udzielić pełnomocnictwa działając w takim charakterze. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FSK 812/17, zwrócił skargę kasacyjną Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Jednocześnie zaznaczył, że nie były to braki, na które powoływał się organ w piśmie z dnia 1 marca 2021 r., gdyż te miały charakter następczy. 4. W związku z wydaniem powołanego postanowienia Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie pełnomocnictwa udzielonego przez osoby umocowane do reprezentacji Spółki będącej w likwidacji na dzień wniesienia tego środka zaskarżenia. 5. W wyznaczonym terminie pełnomocnik przesłał pełnomocnictwo datowane na dzień 25 października 2021 r., podpisane przez B.C. z zaznaczeniem, że działającą jako likwidator "w dacie złożenia skargi kasacyjnej z dnia 10 lutego 2017 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego". 6. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 120/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną Spółki na podstawie art. 178 P.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że: - kompetencje zarządu w spółce będącej w likwidacji przejmują i prowadzą likwidatorzy; - jeśli nawet przyjąć, iż na podstawie art. 276 § 1 k.s.h. likwidatorami są członkowie zarządu (chyba że umowa spółki lub uchwała wspólników stanowi inaczej), to: po pierwsze, zgodnie z zapisami w KRS w dacie udzielenia pełnomocnictwa (z dnia 8 grudnia 2016 r.) Spółka w likwidacji nie miała prezesa zarządu; po drugie, M.L. nigdy nie została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców KRS ani jako prezes zarządu, ani jako likwidator; - w takim stanie rzeczy pełnomocnictwa udzielonego w dniu 8 grudnia 2016 r. przez M.L. jako prezesa zarządu i złożonego wraz ze skargą kasacyjną nie można było uznać za skuteczne; - również pełnomocnictwo z dnia 25 października 2021 r., udzielone przez B. C. powołującą się na funkcję likwidatora w dacie wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 10 lutego 2017 r., złożone na wezwanie Sądu z dnia 6 października 2021 r., nie dawało umocowania działającemu w niniejszej sprawie adwokatowi do zastępowania Spółki w postępowaniu kasacyjnym i z pewnością nie sanowało czynności wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia; - B.C. według zapisów w Rejestrze Przedsiębiorców KRS pełniła funkcję likwidatora Skarżącej w okresie od 4 kwietnia 2016 r. do 16 listopada 2018 r., a więc była wówczas upoważniona do działania w imieniu Spółki, w tym do udzielenia pełnomocnictwa w niniejszej sprawie; - pełnomocnictwo udzielone zaś w dacie 25 października 2021 r. było wadliwe i nie mogło wywołać skutków prawnych. 7. Od postanowienia z dnia 15 listopada 2021 r. wniesiono zażalenie. Sporządził je wspomniany wcześniej adwokat wskazując na działanie w imieniu Spółki. W zażaleniu zarzucono Sądowi naruszenie art. 178 P.p.s.a. przez bezzasadne odrzucenie skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy uzupełniono brak formalny tej skargi przez przedłożenie pełnomocnictwa udzielonego przez osobę, która w dacie złożenia skargi kasacyjnej, tj. w dniu 10 lutego 2017 r., działała jako podmiot upoważniony do działania w imieniu Skarżącej. Zażalenie zostało opłacone (wpis w wysokości 100 zł wpłynął na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 3 grudnia 2021 r.). 8. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: 8.1. Zażalenie podlegało odrzuceniu, albowiem środek zaskarżenia został wniesiony w imieniu Spółki, która w dacie dokonywania tej czynności nie posiadała organu (likwidatora) uprawnionego do jej reprezentacji. Zachodziła zatem sytuacja, w której Spółka nie mogła wyrażać tego rodzaju woli działania. 8.2. W świetle art. 58 § 1 pkt 5 w związku z art. 197 § 2 i art. 193 ab inito P.p.s.a. Sąd odrzuca zażalenie jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyjaśniano, że "na gruncie P.p.s.a. w przypadku braków w składzie organów osoby prawnej będącej stroną skarżącą, braki te mogą powodować różne skutki w zależności od momentu ich ujawnienia, tj. zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego lub odrzucenie skargi. Podkreślić jednak należy, że braki w tym zakresie, istniejące w chwili wnoszenia skargi [odpowiednio zażalenia - uzup. NSA] skutkują odrzuceniem skargi [odpowiednio zażalenia - uzup. NSA], a nie zawieszeniem postępowania (zob. np. postanowienie NSA z dnia 20 września 2021 r., sygn. akt II FZ 74/21). 8.3. W realiach sprawy pismo z dnia 3 grudnia 2021 r., które było zażaleniem Spółki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2021 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, zostało sporządzone i wniesione przez adwokata A.S. Pełnomocnik ten zażalenie złożył w imieniu Skarżącej. Jednoznacznie oznaczył w nim stronę postępowania jako A. sp. z o.o. w likwidacji, stwierdzając w treści pisma, że "działa imieniem" tej właśnie Spółki. Tymczasem z zapisów ujawnionych w informacji z rejestru przedsiębiorców Spółki (nr KRS 0000242698) wynika, że nie posiadała ona w dacie wnoszenia zażalenia oraz aktualnie organów (likwidatora) uprawnionych do jej reprezentacji (ostatnia z osób pełniąca funkcję likwidatora została wykreślona z dniem 12 listopada 2020 r.). Powyższa okoliczność znajduje potwierdzenie także w treści zażalenia, w którym adwokat kwestionując postanowienie z dnia 15 listopada 2021 r., wskazał, co następuje: "fakt, że w chwili obecnej spółka nie ma organu upoważnionego do reprezentacji (co również wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia) potwierdza zasadne działanie strony, że na dzień uzupełnienia braku formalnego, żadna inna osoba nie jest w stanie potwierdzić lub udzielić takiego pełnomocnictwa, albowiem podmiot taki na chwilę obecną nie istnieje". Wymieniony pełnomocnik nie podał jakichkolwiek innych okoliczności świadczących o funkcjonowaniu/istnieniu osoby uprawnionej do reprezentacji Spółki, będącej przecież w świetle zapisu w KRS z dnia 16 kwietnia 2015 r. w stanie likwidacji. Nadto, wraz ze środkiem zaskarżenia nie przedstawił dokumentu pełnomocnictwa, a wśród wymienionych jako załączniki do zażalenia znalazły się: "odpis zażalenia x 2", "dowód uiszczenia wpisu od zażalenia" - co w sposób oczywisty nie może podważać ustalenia o braku właściwych osób uprawnionych do działania w imieniu Spółki, zwłaszcza, że odpowiedniego dokumentu pełnomocnictwa do złożenia zażalenia adwokat nie przedłożył. 8.4. W opisanych okolicznościach zażalenie podlegało więc odrzuceniu. Jak bowiem już wywiedziono, zostało wniesione w imieniu Spółki, która nie posiadała organu (likwidatora) uprawnionego do jej reprezentacji. Jako takie nie mogło zatem skutecznie zainicjować postępowania zażaleniowego. 8.5. Nie zachodziły jednocześnie przesłanki do zastosowania w niniejszej sprawie regulacji prawnej, wedle której możliwe i konieczne byłoby wdrożenie procedury naprawczej, a mianowicie: - z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony (art. 58 § 2 P.p.s.a.); - jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin (art. 31 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a.). Mimo, że w niniejszej sprawie adwokat podjął czynności powołując się na działanie w imieniu Spółki (sporządził zażalenie oraz nadał je drogą pocztową, umieszczając w kopercie, na której odciśnięto pieczątkę adresową jego kancelarii), to nie mógł tego uczynić w sposób prawnie skuteczny. Faktycznie bowiem nie było osoby, która w imieniu Spółki mogłaby udzielić pełnomocnikowi legitymacji do działań przed sądem w sprawie wniesienia zażalenia w jej interesie. W związku zaś z brakiem takiej osoby brak było możliwości skierowania wezwania sądowego celem uzupełnienia braku w zakresie zdolności procesowej. 8.6. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w związku z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 193 ab inito w związku z art. 180 ab inito P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. 8.7. O zwrocie całego wpisu uiszczonego od zażalenia orzeczono z urzędu zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ----------------------- 1