V SA/Wa 2789/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi F. U. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. H. U. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego; oddala skargę. Przedmiotem skargi, wniesionej przez F.U., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F.U. P.H.U.A. (dalej jako Skarżący, Podatnik) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., uchylająca w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. i umarzająca postępowanie wznowieniowe. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., po uprzednim wszczęciu z urzędu i przeprowadzeniu postępowania podatkowego, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. określił F.U. zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki B., o numerze VIN:[...], pojemność silnika 2 993 cm3, rok produkcji 2005, w kwocie 7 133,00 zł. Decyzja została doręczona Podatnikowi w dniu [...] maja 2014 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r., nadanym w tym samym dniu w Urzędzie Pocztowym W., Podatnik reprezentowany przez Pełnomocnika, wystąpił do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. o wznowienie postępowania oraz wstrzymanie wykonania wydanej decyzji z dnia [...] maja 2014 r. w związku z pojawieniem się nowych, istotnych dla sprawy dowodów jakimi są "zagraniczne faktury zakupu spornego pojazdu przez firmę D. ". Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wznowił postępowanie w sprawie, zgodnie z wnioskiem Skarżącego, później zaś decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. odmówił uchylenia w całości decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., z uwagi na brak stwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Podatnik pismem z dnia [...] stycznia 2015 r.złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na błędnej wykładni oraz uznaniu, że dowód w postaci zagranicznej faktury zakupu nie stanowi nowej istotnej okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania. Po przeprowadzeniu postępowania Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie wznowieniowe. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa przewiduje, że wznowienie postępowania może nastąpić jedynie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, natomiast w przypadku decyzji nieostatecznej w myśl art. 220 Ordynacji podatkowej, Podatnikowi przysługuje odwołanie od decyzji. Organ wskazał przy tym, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. została doręczona Podatnikowi w dniu [...] maja 2014 r., więc do dnia [...] czerwca 2014 r. Podatnik mógł od tej decyzji wnieść odwołanie. Natomiast Podatnik - reprezentowany przez Pełnomocnika - pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym w tym samym dniu), złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. Dyrektor IC stwierdził tym samym, że Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. nieprawidłowo zastosował tryb wznowienia postępowania w sytuacji, kiedy Podatnikowiprzysługiwało w tym czasie odwołanie od decyzji. Zdaniem Dyrektora IC to, że Podatnik nazwał pismo z dnia [...] czerwca 2014 r. wnioskiem o wznowienie postępowania, nie oznacza, że postępowanie wznowieniowe było możliwe. Jeżeli przedmiotowy wniosek nasuwał wątpliwości, to organ podatkowy winien wezwać Podatnika do sprecyzowania, jak należy jego wniosek interpretować, gdyż w terminie złożenia wniosku decyzja nim objęta była nieostateczna i Podatnikowi przysługiwał tryb odwoławczy. Tym samym, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w W., prowadząc postępowanie wznowieniowe zakończone skarżoną decyzją, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. naruszył postanowienia art. 240 § 1, gdyż Podatnikowi nie przysługiwało wznowienie postępowania w sytuacji, kiedy decyzja nie była ostateczna. Organ odwoławczy wskazał również, że zawarty w art. 233 Ordynacji podatkowej katalog rozstrzygnięć, które mogą zapaść w wyniku postępowania odwoławczego, jest wyczerpujący. Organ odwoławczy nie może zatem zakończyć postępowania w inny sposób, jak tylko przez wydanie jednej z decyzji, o których mowa w art. 233 Ordynacji podatkowej. Przepis ten przewiduje możliwość utrzymania w mocy decyzji organu podatkowego pierwszej instancji lub wydania orzeczenia reformatoryjnego bądź kasacyjnego. Tym samym - skoro w sprawie niewłaściwie został zastosowany tryb wznowienia postępowania - organ odwoławczy zmuszony był do wydania - zgodnie z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy Ordynacja podatkowa - decyzję, w której uchylił w całości decyzję organu podatkowego I instancji oraz umorzył postępowanie wznowieniowe, albowiem działanie tego organu winno odpowiadać obowiązującym przepisom prawa. Podatnik, reprezentowany przez Pełnomocnika, pismem z dnia [...] maja 2015 r.zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję tę w całości oraz wniósł o zasądzenie kosztów. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. naruszenie art. 155 § 1 oraz art. 222 ustawy - Ordynacja Podatkowa poprzez nie wezwanie strony do złożenia wyjaśnień i sprecyzowania rodzaju wniesionego przez nią pismaz dnia 4 czerwca 2014r. 2. naruszenie art. 121 § 1 i 2 oraz art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie rzeczywistego stanu sprawy oraz prowadzenia sprawy w sposób, który nie budzi zaufania do organów podatkowych, jak również poprzez nie udzielenie stosownych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego w związku z przedmiotem postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podnosząc argumenty wyrażane wcześniej w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Za podstawę wyroku Sąd przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Dyrektora Izby Celnej w W., zawarte w decyzjiz dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz w odpowiedzi na skargę (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając przedmiotową sprawę należy wskazać, że bezsprzecznym jest, iż organ administracji publicznej, do którego wpływa wniosek o wznowienie postępowania, musi dokonać szeregu czynności wstępnych wskazanych w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z p.zm.; dalej jako O.p.). Ugruntowany jest pogląd w orzecznictwie i piśmiennictwie, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 240 § 1 O.p. (czy w art. 145 § 1 k.p.a.) oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 241 § 2 O.p. (czy w art. 148 k.p.a.). Żeby jednak do takich ocen mogło dojść organ, do którego podanie wpłynęło, musi wcześniej podjąć szereg czynności właściwych dla każdego postępowania (poczynając od badania wymagań formalnych pisma, dalej zaś ustalających czy wniosek dotyczy w ogóle sprawy administracyjnej, jaki jest jego przedmiot, następnie zbadać właściwość rzeczową i miejscową, ustalić z urzędu, które osoby będą stronami w postępowaniu wszczynanym z urzędu lub na żądanie jednej ze stron, itd.). Wynik tych wstępnych badań daje dopiero możliwość formułowania dalszych wniosków procesowych. Jeśli zatem organ już na tym etapie, po ocenie treści żądania określonego we wniosku, dostrzega brak przedmiotu sprawy administracyjnej, winien postępowanie umorzyć (patrz: wyrok NSA z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1901/11, dostępny tamże). Skoro w przepisie art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa jest mowa, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zajdą przypadki enumeratywnie wskazane w tym przepisie, tym samym jeśli wniosek o wznowienie postępowania odnosi się do decyzji, która nie jest jeszcze decyzją ostateczną - nie ma w ogóle przedmiotu, a zatem nie ma ani podstaw, ani potrzeby odnoszenia się do tego wniosku w formie przewidzianej w art. 243 § 1 Ordynacji (czy też w art. 149 § 1 k.p.a.) – patrz cyt. wyrok NSA. Zasadnym w takim przypadku jest zastosowanie przepisu art. 165 a § 1 Ordynacji (czy też art. 61 a § 1 k.p.a.) i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Natomiast w sytuacji, gdy organ administracji wszczął postępowanie w sprawie wznowienia, wydając postanowienie o wznowieniu postępowania, mimo braku dopuszczalności wznowienia, i w toku wznowionego postępowania okazało się, iż zachodziły przesłanki niedopuszczalności wznowienia, powinien umorzyć postępowanie. Jeżeli zaś, tak jak w rozpoznawanej sprawie, organ pierwszej instancji mimo nieprawidłowego wydania postanowienia o wznowieniu postępowania wydał następnie decyzję odmawiającą uchylenia decyzji, to organ odwoławczy władny jest zastosować przepis art. 233 § 1 pkt 1 lit. a O.p. (czy – w postępowaniu toczącym się pod rządami Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) i uchylając wadliwą decyzję pierwszej instancji umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. W takim przypadku dochodzi do umorzenia postępowania wznowionego postanowieniem mimo zaistnienia przesłanek niedopuszczalności wznowienia. Umorzenie wadliwie wznowionego postępowania jako bezprzedmiotowego kończy to postępowanie. Zakończenie postępowania oznacza zaś, iż nie może być mowy o istnieniu w obrocie prawnym postanowienia o wznowieniu postępowania (podobnie patrz: wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 679/12, dostępny tamże). Z akt sprawy wynika, że Dyrektor IC stwierdził, że Naczelnik UC nieprawidłowo zastosował tryb wznowienia postępowania w sytuacji, kiedy Podatnikowi przysługiwało w tym czasie odwołanie od decyzji, czym organ I instancji naruszył postanowienia art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, co z kolei spowodowało wydanie decyzji o uchyleniu w całości decyzji Naczelnika i umorzeniu postępowania wznowieniowego. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że samo nazwanie pisma z dnia [...] czerwca 2014 r. wnioskiem o wznowienie postępowania nie oznacza, że postępowanie wznowieniowe było możliwe. Dyrektor IC stwierdził przy tym, jak najbardziej zasadnie, że jeśli wniosek ten nasuwał wątpliwości, to organ podatkowy winien wezwać Skarżącego do złożenia wyjaśnień i sprecyzowania rodzaju wniesionego przez niego pisma. Sąd stwierdza tym samym, że zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia art. 155 § 1 oraz art. 222 Ordynacji podatkowej " (...) poprzez nie wezwanie strony do złożenia wyjaśnień i sprecyzowania rodzaju wniesionego przez nią pisma z dnia [...] czerwca 2014 r. " należy uznać za oczywiście bezzasadny, gdyż Dyrektor IC wydając zaskarżoną decyzję (uchylającą decyzję organu podatkowego I instancji i umarzając postępowanie wznowieniowe), pozostawił sprawę właśnie na etapie złożonego przez Skarżącego pisma z dnia [...] czerwca 2014 r., a więc na etapie biegu terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika UC, umożliwiając tym samym organowi podatkowemu I instancji dokonanie czynności przewidzianych przepisami prawa. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że organ uwzględnił całokształt okoliczności sprawy, a to, że wyprowadził z nich wnioski odmienne, aniżeli domagał się Skarżący, nie świadczy o pominięciu i wybiórczej ich ocenie, a zatem nie stanowi naruszenia zasady prawdy obiektywnej, ani zasady swobodnej oceny dowodów oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Bezzasadne we wskazanym powyżej kontekście są tym samym zarzuty naruszenia przepisów procesowych. Ocena materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji, decyzja zawiera też podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa. Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.). Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 915/11, dostępny tamże). Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji byłoby lub mogłoby być inne. Sąd nie stwierdził również innych, wskazywanych w treści skargi, naruszeń przepisów prawa procesowego tj. ustawy Ordynacja podatkowa. Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.