II OSK 1865/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-27

Skład orzekający: Zofia Flasińska, Małgorzata Dałkowska - Szary, Janina Kosowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu naprawczym dotyczącym samowoli budowlanej, po wyeliminowaniu z obrotu prawnego pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania postanowienia ukierunkowującego dalszy tok postępowania naprawczego, a także czy ustalenie zgodności usytuowania obiektu z przepisami planistycznymi i aktualna funkcja budynku mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd I instancji prawidłowo wskazał na naruszenie przez organy nadzoru budowlanego art. 153 PPSA poprzez niewykonanie zaleceń zawartych w poprzednim prawomocnym wyroku sądu, który zobowiązywał do wydania postanowienia dowodowego. NSA podkreślił, że "odpowiednie zastosowanie" art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w przypadku robót wykonanych na podstawie wyeliminowanego pozwolenia wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, w tym przepisów obowiązujących w dacie wydania pozwolenia oraz zgody sąsiada. NSA uznał jednak za zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący nieistotności zapisów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dla oceny zgodności usytuowania obiektu z przepisami prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku warsztatowo-garażowego, który został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę, a następnie stwierdzono nieważność tego pozwolenia. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie nakazywały rozbiórkę, jednak decyzje te były uchylane przez sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na niewykonanie przez organy zaleceń poprzedniego wyroku sądu dotyczących przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydania postanowienia ukierunkowującego dalszy tok postępowania. Sąd I instancji uznał również za zasadny zarzut dotyczący nieprawidłowego oznaczenia działek. Prokurator Okręgowy wniósł skargę kasacyjną, kwestionując m.in. obowiązek wydania postanowienia dowodowego oraz znaczenie zapisów studium i aktualnej funkcji budynku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Prokuratora Okręgowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 27 czerwca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary sędzia del. NSA Janina Kosowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Radomiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 880/15 w sprawie ze skargi G. K. i Prokuratora Okręgowego w Radomiu na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 880/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. K. i Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Radomiu na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki: 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radomiu z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]; 2) zasądził od organu na rzecz skarżącej G. K. zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych kontrolowanej sprawy: Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Radomiu (dalej zwany organem I instancji), powołując art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), nakazał G. K. (dalej zwanej skarżącą) rozbiórkę budynku warsztatowo-garażowego na działce nr ewid. [...] i [...] w miejscowości J. gmina P.. Wskazana decyzja była kolejnym już rozstrzygnięciem organu I instancji wydanym w tej sprawie, która została wszczęta w 2006 r., gdyż poprzednie były uchylane przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. organ I instancji podał, że skarżąca zrealizowała rzeczony budynek na podstawie decyzji Wójta Gminy Pionki z dnia [...] marca 1998 r. udzielającej pozwolenia na budowę, jednak decyzją z dnia [...] października 2005 r. Wojewoda Mazowiecki stwierdził nieważność tego pozwolenia na budowę. Organ I instancji ustalił także, że " teren inwestycji przeznaczony był w nieobowiązującym obecnie planie zagospodarowania przestrzennego pod istniejącą zabudowę zagrodową do adaptacji i uzupełnienia, pozostałe tereny - tereny łąk i upraw polowych; nieruchomość znajduje się w strefie mieszkaniowo - usługowej o symbolu [...] - istniejąca zabudowa zagrodowa do adaptacji i uzupełnienia". Ocenił, że lokalizacja spornego obiektu narusza przepisy techniczno-budowlane określone w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem MI), bowiem sytuowanie budynku w granicy działki było niedopuszczalne. Wyjaśnił przy tym, że budynek zrealizowano dłuższą ze ścian (o długości przekraczającej 5,5 m) nie posiadającą otworów okiennych i drzwiowych przy granicy z zabudowaną działką nr [...] należącą do J. K.. Wskazał, że działka, na której został zrealizowany budynek, ma szerokość 23,50 m (czyli więcej jak 16,00 m), a na sąsiedniej działce (nr [...]) nie istnieje również inny budynek do którego przylega on całą powierzchnią swojej ściany, lub też nie zaprojektowano budynku w granicy działki, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę. Dodał, że ustalenia nieobowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, jak też ustalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Gminy Pionki nr [...] z dnia [...] września 2014 r.) nie dopuszczały realizacji budynków przy granicy z działką. Na skutek odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej zwany organem odwoławczym), powołując art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, uchylił powyższą decyzję organu I instancji w całości i nakazał skarżącej rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego zlokalizowanego na działkach o nr ewid. [...] i [...] położonych w miejscowości J. gmina P.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie wszczęto postępowanie naprawcze w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę. Stwierdził jednak, że w sprawie tej istnieje niedające się usunąć naruszenie prawa, którego nie można wyeliminować na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, gdyż lokalizacja spornego obiektu narusza przepisy § 12 rozporządzenia MI. Podał, że sporny budynek zrealizowano dłuższą ze ścian o długości przekraczającej 5,5 m, nieposiadającą otworów okiennych i drzwiowych, przy granicy z działką należącą do J. K.. Zrelacjonował, że działka, na której zlokalizowany jest ten budynek, ma szerokość 23,50 m, a na sąsiedniej nieruchomości nie istnieje inny budynek, do którego sporny obiekt przylegałby powierzchnią swojej ściany i nie zaprojektowano budynku w granicy działki, dla którego istnieje ostateczne pozwolenie na budowę. Uznał, że skoro w przepisach planistycznych nie wskazano na możliwość sytuowania obiektów budowlanych w granicy, to przyjąć należy, iż plan zakazuje takiej możliwości. Skonstatował więc, że w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na niezgodność obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi, organy nadzoru budowlanego nie miały możliwości wydania innej decyzji niż rozbiórkowej. Za nieprawidłowe uznał jednak nakazanie przez organ I instancji rozbiórki budynku warsztatowo-gospodarczego, skoro z materiału dowodowego tej sprawy, w szczególności z protokołu oględzin, wynika, że budynek ten nie jest już wykorzystywany na działalność warsztatową, przez co zmienił swoją funkcję na budynek gospodarczy. W tej sytuacji organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i nakazał rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego usytuowanego na ww. działkach. Skargi na powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli skarżąca oraz Prokurator Prokuratury Okręgowej w Radomiu (dalej zwany: Prokuratorem). Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie: art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 51 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane i § 12 rozporządzenia MI. W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Natomiast Prokurator, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 80, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na niezasadnym, pozostającym w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym, przyjęciu w zaskarżonej decyzji, że budynek, którego rozbiórkę organ nakazał w treści decyzji, zlokalizowany został na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], podczas gdy w rzeczywistości budynek ten zlokalizowano na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...]. W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o oddalenie tych skarg podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uwzględniając skargi wniesione w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na związanie sądu i organów oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku tego Sądu z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 30/11. Stwierdził, iż w postępowaniu prowadzonym po wydaniu tego wyroku organy nie wykonały zaleceń Sądu określonych tym wyrokiem. Podał, że w uzasadnieniu tego wyroku, oprócz wskazania właściwego trybu procedowania w sprawie (art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlanego), do którego organ się zastosował, określono także, że: "ustalenie czy i jakie czynności lub roboty budowlane należy wykonać winno być poprzedzone postępowaniem dowodowym, dla którego właściwym trybem jest wydanie stosownego postanowienia. Dopiero po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego organ będzie mógł podjąć właściwą decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 lub 2 Prawa budowlanego". Sąd I instancji zauważył, że organ I instancji zaniechał wydania stosownego postanowienia nakładającego na inwestora określone obowiązki. Wskazał, że wprawdzie w aktach sprawy znajduje się decyzja tego organu z dnia [...] lutego 2015 r., zobowiązująca skarżącą do złożenia dokumentów, to jednak decyzja ta została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r., i nie wydano rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym przez Sąd. Za zasadny Sąd I instancji uznał także zarzut skargi Prokuratora dotyczący nieprawidłowego oznaczenia działek, na których usytuowany jest sporny budynek. Podkreślił przy tym, że z akt sprawy wynikają rozbieżne dane w zakresie nr ew. działek, a mimo to organy określiły w decyzjach nr ew. działek bez potwierdzenia powyższego stosownym dokumentem, np. wypisu z rejestru gruntów, czy aktualnego odpisu z księgi wieczystej. Ocenił, że takie działanie organów stanowi naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wskazał, że w celu prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy organy w ponownym postępowaniu winny dokonać potwierdzenia, na jakich działkach usytuowany jest sporny budynek. Ponadto Sąd I instancji za konieczne uznał rozważenie przez organy zażądania wypisu ze studium w kontekście oceny możliwości usytuowania budynku w granicy, po ustaleniu funkcji budynku, a także rozważenie, czy ewentualnie budynek garażowy mógłby być usytuowany w granicy działki, zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami rozporządzenia MI. W zależności od poczynionych ustaleń organ zobowiązany został do wydania stosownego postanowienia, w którym ukierunkowany zostanie dalszy tok postępowania naprawczego. Jednocześnie Sąd I instancji za nieprawidłowe uznał uchylenie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu I instancji z uwagi na ustalenie w toku oględzin, że nastąpiła faktyczna zmiana sposobu użytkowania spornego budynku z warsztatowo-garażowego na gospodarczo-garażowy. Podał bowiem, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzja Wójta z dnia [...] marca 1998 r. o pozwoleniu na budowę dotyczyła budynku warsztatowo-garażowego, a w dokumentach sprawy brak jest ostatecznej decyzji dotyczącej zmiany sposobu użytkowania ww. budynku na gospodarczo-garażowy. Ocenił, że organ odwoławczy na podstawie zdjęć dołączonych do protokołu oględzin nie był uprawniony do określenia zmiany sposobu użytkowania tego budynku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prokurator. Zaskarżając ten wyrok w całości Prokurator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie: 1) prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię: - art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 tejże ustawy, polegające na wyrażeniu poglądu, że decyzja organu nadzoru budowlanego wydana w wyniku postępowania naprawczego, prowadzonego w oparciu o wyżej wskazane przepisy, w odniesieniu do obiektu budowlanego zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę, następnie wyeliminowanego z obrotu prawnego winna zostać poprzedzona wydaniem postanowienia, w którym ukierunkowany zostanie dalszy tok postępowania naprawczego, podczas gdy w toku wskazanego postępowania naprawczego organ nie jest zobligowany do wydania tego rodzaju postanowienia, a istnienie obowiązku wydania takiego postanowienia nie znajduje oparcia w wymienionych przepisach ustawy Prawo budowlane, jak również w innych uregulowaniach; - art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, § 12 ust. 2 rozporządzenia MI oraz art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, polegającą na niezasadnym przyjęciu, że istotne znaczenie dla wyniku postępowania naprawczego mają zapisy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy dla terenu, na którym wzniesiono budynek oraz aktualna funkcja budynku, podczas gdy kwestie te nie są istotne dla oceny zgodności usytuowania obiektu i wykonania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, wobec czego nie mają wpływu na treść decyzji wydanej w oparciu o przepis art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 tejże ustawy; 2) mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie prawa procesowego, a mianowicie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niezasadne przyjęcie, że w postępowaniu naprawczym winna zostać wyjaśniona treść zapisów studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w kontekście oceny możliwości usytuowania spornego budynku w granicy działki, ustalona aktualna funkcja tegoż budynku, jak również sposób jego użytkowania w związku z decyzją organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r., podczas gdy okoliczności te nie mają istotnego znaczenia w postępowaniu, a ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadnie uznał za niewyjaśnioną kwestię zgodności usytuowania budynku z zapisami rozporządzenia MI, w sytuacji gdy kwestia ta została poddana ocenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz niezasadnie przyjął, że na organie spoczywał obowiązek wydania postanowień ukierunkowujących dalszy tok postępowania naprawczego; - art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 153 tejże ustawy, poprzez niezasadne przyjęcie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. VIII SA/Wa 30/11, zawierał ocenę prawną i wskazanie zobowiązujące organ do wydania w toku postępowania postanowienia dowodowego i w konsekwencji, że organ obowiązany był wskazanie to wykonać wydając stosowne postanowienia, podczas gdy z treści uzasadnienia wymienionego wyroku obowiązku takiego nie sposób wyprowadzić; - art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jakiego rodzaju postanowienie ukierunkowujące dalszy tok postępowania naprawczego i na jakiej podstawie obowiązane były wydać organy nadzoru budowlanego, z jakich przyczyn i w jakim zakresie uznał zarzuty skarżącej za zasadne, jakich okoliczności nie wyjaśniły organy nadzoru budowlanego w toku postępowania naprawczego, przez co w konsekwencji nie wskazał i nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ani też w sposób precyzyjny i jednoznaczny nie udzielił wskazań co do dalszego postępowania. W oparciu o powyższe zarzuty Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto Prokurator, stosownie do art. 176 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, gdyż zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymieniona w art. 183 § 2 powołanej ustawy, tym samym sprawa ta może być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, które – zgodnie z art. 176 w zw. z art. 174 powołanej ustawy – tworzą, podnoszone przez strony, zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnić także należy, że w związku z oświadczeniem Prokuratora o zrzeczeniu się rozprawy, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, gdyż Sądowi I instancji zarzucono naruszenie zarówno prawa materialnego, to jest: art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, § 12 ust. 2 rozporządzenia MI oraz art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak i przepisów postępowania, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a.; art. 153 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzuty te nie mogą jednak odnieść zamierzonego skutku. W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie naprawcze w niniejszej sprawie wszczęte zostało w 2006 r., po zakończeniu w całości robót budowlanych związanych z budową budynku warsztatowo-garażowego, które prowadzone były na podstawie ostatecznej decyzji Wójta Gminy Pionki z dnia [...] marca 1998 r. o pozwoleniu na budowę tego budynku. Postępowanie naprawcze wszczęte zostało w związku ze stwierdzeniem nieważności wskazanego powyżej pozwolenia na budowę (decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2005 r.) i prowadzone było w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. W postępowaniu tym organy nadzoru budowlanego obu instancji wydały dotychczas kilkanaście rozstrzygnięć, które nie doprowadziły jednak w ramach postępowania naprawczego do legalizacji spornego budynku, wobec ich wyeliminowania z obrotu prawnego w administracyjnym toku instancji lub w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Natomiast decyzje organów nadzoru budowlanego nakazujące rozbiórkę tego budynku zostały uchylone przez Sąd I instancji mocą zaskarżonego wyroku, który na skutek skargi kasacyjnej Prokuratora, podlega aktualnie kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ilość wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć niewątpliwie dowodzi, że sprawa ta ma charakter skomplikowany. Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie stanął na stanowisku, że wydanie decyzji o nakazie rozbiórki spornego budynku na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane było przedwczesne, gdyż nie uwzględniało wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych kontrolowanej sprawy. Zauważyć przy tym należy, że na konieczność dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tej sprawie wskazywano już w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 30/11 utrzymanego w mocy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem NSA z dnia 7 marca 2013r. Sygn. akt II OSK 2125/11. W uzasadnieniu prawomocnego wyroku podano bowiem, że: "ustalenie czy i jakie czynności lub roboty budowlane należy wykonać winno być poprzedzone postępowaniem dowodowym, dla którego właściwym trybem jest wydanie stosownego postanowienia. Dopiero po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego organ będzie mógł podjąć właściwą decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 lub 2 Prawa budowlanego". W uzasadnieniu zaś wskazanego wyroku NSA podkreślono, że art. 51 Prawa budowlanego jest wprawdzie ściśle związany z regulacją zawartą w art. 50 powołanej ustawy, tym niemniej w obecnym stanie prawnym możliwe jest samodzielne jego zastosowanie bez konieczności nakazywania wstrzymania prowadzenia robót budowlanych. Przepis bowiem art.51ust.7 Prawa budowlanego umożliwia właściwemu organowi nałożenia obowiązków również w odniesieniu do robót już wykonanych. Wbrew zatem twierdzeniom Prokuratora, cytowany wyrok zawierał ocenę prawną i wskazanie zobowiązujące organ do wydania w toku postępowania postanowienia dowodowego i w konsekwencji, że organ obowiązany był wskazanie to wykonać wydając stosowne postanowienia. Tym samym Sąd I instancji, formułując ocenę o niewykonaniu przez organy zaleceń Sądu określonych tym wyrokiem, nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i art. 153 p.p.s.a. Chybiony jest więc pogląd Prokuratora o niezasadności wydania w okolicznościach niniejszej sprawy postanowienia dowodowego, który legł u podstaw sformułowania w skardze kasacyjnej zarówno zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 tejże ustawy, jak i zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. Wymaga bowiem podkreślenia, że w dacie wydania pozwolenia na budowę spornego budynku ([...] marca 1998 r.) nie obowiązywał jeszcze § 12 rozporządzenia MI z dnia 12 kwietnia 2002r., a co za tym idzie, zrealizowanie spornego budynku niezgodnie z przepisami tego rozporządzenia nie może stanowić wyłącznej podstawy do nakazania jego rozbiórki w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Trzeba mieć bowiem na względzie, że z mocy art. 51 ust. 7 tej ustawy, do robót budowlanych wykonanych w okresie obowiązywania ostatecznego pozwolenia na budowę, które następnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 znajduje jedynie odpowiednie zastosowanie. To "odpowiednie zastosowanie" wymaga zaś uwzględnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy. W niniejszej sprawie istotną okolicznością, którą należy wziąć pod uwagę w postępowaniu naprawczym, jest fakt obowiązywania w dacie wydania pozwolenia na budowę spornego budynku rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r., nr 10, poz. 46 ze zm.). Zgodnie zaś z § 12 ust. 6 tego rozporządzenia "dopuszcza się sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i uzyskana pisemna zgoda jej właściciela". Jak wynika z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, sporny budynek został usytuowany przy granicy z działką należącą do J. K., który na etapie udzielania pozwolenia na budowę tego budynku wyraził zgodę na budowę wyłącznie budynku garażowego (tak wynika m.in. z uzasadnienia decyzji Wojewody z dnia [...] października 2005 r. – k. 5 akt adm.) co potwierdza też sam J. K.. Zauważyć przy tym należy, że z oględzin spornego budynku, przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 18 grudnia 2014r. wynika, że pomimo zrealizowania go jako budynku warsztatowo-garażowego, od dłuższego czasu budynek ten nie jest już wykorzystywany na działalność warsztatową. Z notatki służbowej spisanej z tych oględzin wynika bowiem, że "podczas oględzin nie stwierdzono wykorzystania pomieszczeń na cele warsztatowe i lakiernicze. Tym samym budynek służy celom gospodarczo-garażowym. Ogólny nieład panujący w pomieszczeniach i sposób ustawienia starego sprzętu kwaterunkowego wskazują, że taki stan taki istnieje od dłuższego czasu". Mając zatem na względnie, że J. K., będący właścicielem działki, przy granicy z którą zrealizowano sporny budynek, zakwestionował skutecznie jedynie udzielenie zgody na budowę budynku warsztatowego - a w taki sposób sporny budynek nie jest już użytkowany - organy winny podjąć działania zmierzające do zalegalizowania tego budynku z uwzględnieniem aktualnego sposobu jego użytkowania. Skoro, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, w dokumentach sprawy brak jest ostatecznej decyzji dotyczącej zmiany sposobu użytkowania ww. budynku, podjęcie tych działań będzie wiązało się z koniecznością uzyskania stosownego rozstrzygnięcia. Zasadne jest też uwzględnienie przez Sąd I instancji zarzutów skargi Prokuratora dotyczących braku zbadania prawidłowej numeracji działek, na których został usytuowany sporny obiekt. Prawidłowa jest również ocena Sądu I instancji co do konieczności uwzględnienia w postępowaniu naprawczym prowadzonym w niniejszej sprawie aktualnej funkcji spornego budynku, jak również sposobu jego użytkowania. Nieuprawniony jest natomiast pogląd Sądu I instancji wskazujący na potrzebę wyjaśnienia zapisów studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w kontekście oceny możliwości usytuowania spornego budynku w granicy działki. Jak słusznie bowiem wywiódł Prokurator, kwestia ta nie jest istotna dla oceny zgodności usytuowania obiektu i wykonania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, wobec czego nie ma wpływu na treść decyzji wydawanej w oparciu o przepis art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 tejże ustawy. W tej części zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, § 12 ust. 2 rozporządzenia MI oraz art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uznać zatem należało za zasadny. Zarzut ten nie może jednak odnieść zamierzonego skutku, gdyż jak już podano, zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Chybiony jest natomiast zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Wbrew bowiem twierdzeniom Prokuratora, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji w dostateczny sposób wskazał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia tego wyroku wyraźnie wynika, że przyczyną uwzględnienia skargi było przede wszystkim niewykonanie przez organy nadzoru budowlanego zaleceń Sądu zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 30/11, a więc naruszenie art. 153 p.p.s.a. W przypadku zaś uchylenia przez Sąd decyzji z powodu naruszenia przez organ art. 153 p.p.s.a., za wystarczające (w świetle obowiązków sądu wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a.) uznać należy poprzestanie przez Sąd na zobowiązaniu organu do wykonania zaleceń sformułowanych w uprzednio wydanym wyroku. Takie zobowiązanie zawarte zostało także w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło