I SAB/Wa 23/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz B. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 12 listopada 2015 r. B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania złożonego przez nią wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774), odszkodowania z utraconą nieruchomość warszawską, położoną przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]“, stanowiącą byłą własność P. K. – poprzednika prawnego skarżącej. Postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wszczęte zostało wnioskiem z [...] maja 2012 r., który wpłynął do organu [...] maja 2012 r. W dacie złożenia powyższego wniosku powadzone było przed Prezydentem W. postępowania o ustanowienie w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) prawa użytkowania wieczystego do gruntu obejmującego przedmiotową nieruchomość. W tym stanie rzeczy postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] Prezydent W. zawiesił prowadzone przed nim postępowanie odszkodowawcze, do czasu zakończenia postępowania dekretowego. To ostatnie zakończone zostało dwoma decyzjami z [...] kwietnia 2014 r. i [...] stycznia 2015 r. W związku z powyższym postanowieniem z [...] lipca 2015 r. nr Nr [...] Prezydent W. podjął zawieszone postępowanie. Wobec braku rozstrzygnięcia sprawy odszkodowawczej B. K. pismem z [...] listopada 2015 r. wniosła do Wojewody [...] zażalenie na jej nieterminowe załatwienie, a następnie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wyznaczenia Prezydentowi W. dwumiesięcznego terminu na rozpoznanie jej wniosku, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenia na jej rzecz od organu sumy pieniężnej. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania i sposób procedowania sprawy podnosiła, że działania Prezydenta W. pozostają w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 8 i 12 k.p.a. oraz naruszają art. 35 § 1 -3 i § 5 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że do zakończenia postepowania i wydania w sprawie merytorycznej decyzji niezbędne jest zlecenie wykonania przez rzeczoznawcę operatu szacunkowego stanowiącego podstawę. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest zasadna, gdyż Prezydent W. przy rozpoznawaniu wniosku B.K. o ustalenie odszkodowania za utraconą nieruchomość warszawską pozostaje w stanie bezczynności. Ta bowiem ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. Poza sporem bowiem pozostaje okoliczność, że złożony przez skarżącą wniosek z dnia 11 maja 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nie został dotychczas rozpoznany, choć zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. postępowanie nim wywołane winno co do zasady ulec zakończeniu w lipcu 2012 r. Wprawdzie w okresie pomiędzy 1 sierpnia 2013 r. a 21 lipca 2015 r. postępowanie było zawieszone, co oznacza, że w okresie tym wstrzymaniu uległ bieg terminów określonych w kodeksie (por. art. 103 k.p.a.) - a samo zawieszenie uzasadnione było koniecznością uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy dekretowej - nie sposób nie dostrzec, że do owego zawieszenia doszło dopiero po ponad roku od wszczęcia postępowania odszkodowawczego, choć przyczyna to uzasadniająca istniała już w dacie składania wniosku. Po podjęciu postępowania natomiast, mimo upływu 9 miesięcy, sprawa nadal pozostaje nierozpoznana. Nie została także podjęta w tym czasie jakakolwiek czynność ukierunkowana na jej załatwienie. Wbrew ustanowionemu w art. 36 § 1 k.p.a. obowiązkowi organ nie informował również strony o przyczynach zwłoki, ani dodatkowym terminie zakończenia postępowania. Powyższe prowadzi do wniosku, że Prezydent W. pozostaje bez wątpienia w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Niezakończenie postępowania w sprawie, mimo tak długiego jej procedowania, w połączniu z brakiem podejmowania w tym czasie realnych działań ukierunkowanych na jej merytoryczne załatwienie pozostaje – jak trafnie wytknęła skarżąca - w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania. To z kolei prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a., a także art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny jest również zachowanie organu po ustaniu przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania. Godzi się bowiem zauważyć, że mimo rozstrzygnięcia sprawy dekretowej w dniu [...] stycznia 2015 r., jeszcze przez pół roku Prezydent W. zwlekał z podjęciem zawieszonego postępowania i to mimo formułowania w tym względzie przez skarżącą stosownego wniosku, a w dalszej kolejności zażalenia na jego nierozpoznawanie. Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosków skarżącej o wymierzenie organowi z tytułu zaistniałej zwłoki grzywny oraz zasądzenie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w określonej przez Sąd wysokości i w tym zakresie skargę oddalił. Wymierzenie grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy. A więc przede wszystkim tego rodzaju sytuacjach, gdzie mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód organ mogąc zawisłą przed nim sprawę administracyjną załatwić tego nie czyni, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) będzie postępował tak nadal i w dalszym ciągu będzie lekceważył obowiązki wynikające z ustanowionych w kodeksie postępowania administracyjnego zasad. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie obecnie nie zachodzi. Organ wprawdzie nie respektował w toku postępowania zasady szybkości postępowania i działał opieszale, jednakże nie sposób nie dostrzec, że podstawowym czynnikiem determinującym jego czteroletnią zwłokę w załatwieniu sprawy wywołanej wnioskiem B. K. nie było intencjonalne unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, ale niemal dwuletnie oczekiwanie na zakończenie postępowania dekretowego. To zaś, jak już wyżej wspominano, miało pierwszeństwo przed postępowaniem odszkodowawczym prowadzonym w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyznaczając, stosowanie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., dwumiesięczny termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpoczynał się będzie, stosownie do art. 286 § 2 p.p.s.a., od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem) Sąd ocenił, że przy odpowiedniej koncentracji przez organ czynności dowodowych, jest on realnym terminem w jakim postępowanie to może ulec zakończeniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w pkt 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.