VIII SA/Wa 681/15
WyrokWSA w Warszawie2016-05-06
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa, nakładając karę pieniężną za naruszenia związane z urządzeniem rejestrującym (tachografem) w transporcie drogowym, w szczególności czy rozważyły możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy na podstawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, w tym zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7, 77 k.p.a.). Organy nie rozważyły wystarczająco okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy na podstawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym, nie ustaliły wpływu skarżącego na powstanie naruszenia ani kiedy nastąpiła awaria tachografu, a także nie umożliwiły stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę D. S. za wykonywanie krajowego transportu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące (tachograf), które nie rejestrowało wszystkich wymaganych elementów oraz bez wymaganego sprawdzenia okresowego. Organ I instancji nałożył karę, a Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak starannego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa, a także odmowę zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego; zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. S. zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi D. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]; 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją znak: [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.; dalej: "u.t.d."), lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d., rozdział I załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985) orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "organ I instancji", "WITD") z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] nadkładającej na D. S. (dalej: "skarżący") karę pieniężną w wysokości [...] złotych.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] lutego 2014 r. w W. na ulicy Ż. funkcjonariusz Wydziału Ruchu Drogowego Komendy [...] Policji poddał kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował T. K., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu przedsiębiorcy D. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] D. S. W toku czynności kontrolnych kontrolujący funkcjonariusz stwierdził naruszenia z załącznika nr 3 do u.t.d. - wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. Powyższe udokumentowano protokołem kontroli nr [...].
Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Komenda [...] Policji przekazała WITD w R. protokół kontroli wraz ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją, celem przeprowadzenia postępowania administracyjnego.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. organ I instancji działając na podstawie art. 92a ust. 1 i 2 w związku z art. 93 ust. 4-5 u.t.d. oraz na podstawie lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżący odwołał się od wskazanego rozstrzygnięcia organu I instancji, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa tj.:
1) art. 8, art. 77 oraz art 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku starannego
i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej;
2) art. 7 k.p.a. - w zakresie, w jakim organ I instancji przyjął za udowodnione -
w sposób dowolny - istotne dla sprawy okoliczności;
3) art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym
i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego i niewystarczającego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uchylanie się organu I instancji od ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych, dotyczących możliwej innej oceny spornego napisu na pojeździe;
4) art. 7 i art. 77 k.p.a. bowiem zasadnicza w tej sprawie kwestia spełnienia przesłanek ustawowych prowadzących do ukarania z Ip. 5.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. nie została zbadana wystarczająco wnikliwie;
5) art. 8 i art. 11 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez sporządzenie ogólnikowego
i dowolnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie przedstawiającego w sposób dostateczny zasadniczych powodów rozstrzygnięcia;
6) norm kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
7) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, jak również niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
w szczególności przyjęciu, że skarżący nie dochował należytej staranności w celu uniknięcia sytuacji, w której naruszone zostały przepisy;
8) art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów Państwa poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, poprzez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień, bez oceny okoliczności branych pod uwagę podczas analizy przesłanek, w szczególności
z odmową możliwego zastosowania art. 92b i 92c u.t.d.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję WITD. Uzasadniając GITD przytoczył brzmienie art. 92 a ust. 1, 2, 6 u.t.d. Organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające
z przepisów ustawy oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21) oraz rozporządzenia nr 561/2006.
Odnośnie zaś naruszenia Ip. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d., GITD przytoczył brzmienie art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 oraz art. 34 rozporządzenia 165/2014, wskazując, iż konsekwencją powyższych przepisów jest treść lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji.
Organ odwoławczy zauważył, iż zapis na wykresówce okazanej do kontroli wskazywał na awarię tachografu i w konsekwencji na fakt, że urządzenie rejestrujące
w pojeździe, którym był wykonywany przewóz, nie rejestrowało żadnej aktywności na wykresówce. Biorąc pod uwagę powyższe, kara pieniężna za wyżej opisany stan faktyczny w wysokości [...] złotych została nałożona słusznie i zgodnie z przepisami prawa.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, GITD wskazał, iż nie można się zgodzić
z twierdzeniami strony, że miała ona 7 dni na naprawę tachografu. Wyjaśnił, iż co do zasady naprawy tachografu należy dokonać niezwłocznie i uszkodzony pojazd sprowadzić do siedziby przedsiębiorstwa. Tylko w sytuacji, w której na skutek szczególnych okoliczności nie jest to możliwe termin na naprawę urządzenia może być wydłużony do 7 dni. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż kontroli drogowej dokonano
w miejscowości R., a siedziba przedsiębiorcy znajdowała się w miejscowości O. znajdującej się w tym samym województwie. Przedsiębiorca miał więc możliwość sprowadzenia pojazdu do siedziby przedsiębiorstwa w celu jego naprawy.
Organ odwoławczy nie zgodził się także z zarzutem braku czytelności protokołu kontroli. Wskazał, iż protokół kontroli został sporządzony zgodnie z przepisami prawa
i co ważniejsze podpisany przez kierowcę, co świadczy o tym, że kierowca zrozumiał jego treść. Przedsiębiorca został w sposób prawidłowy zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak również pouczony o przysługujących mu prawach, w tym o prawie do wglądu do akt postępowania, prawie do zgłaszania dowodów
i wniosków dowodowych oraz prawie do składania wyjaśnień. Przedsiębiorca został również w sposób prawidłowy zawiadomiony o zakończeniu postępowania administracyjnego. Nadto organ I Instancji wskazał do jakiego naruszenia doszło i jakie były przyczyny jego powstania.
GITD uznał, że brak jest podstaw do zastosowania art. 92b i 92c u.t.d., bowiem skarżący nie wykazał żadnych okoliczności, których nie mógł przewidzieć lub na które nie miał wpływu.
Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nie zgodził się skarżący. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie występując o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. :
- art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów stanowiącej
o obowiązku dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego,
a w następstwie tego dokonanie błędnego przypisania przedsiębiorcy materialnoprawnej podstawy odpowiedzialności, podczas gdy ocena materiału dowodowego dokonana przez organ I instancji, w oparciu, o który wydano decyzję, wskazywała na wątpliwości dotyczące prawidłowości sporządzenia protokołu kontroli i zasadności nałożenia kary pieniężnej;
- art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem zasadnicza w tej sprawie kwestia spełnienia przesłanek ustawowych prowadzących do ukarania z Ip. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d. nie została zbadana wystarczająco wnikliwie;
- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez brak staranności organu
w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego
i słusznego interesu obywateli;
- art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem zasadnicza w tej sprawie kwestia spełnienia przesłanek faktycznych prowadzących do ukarania przedsiębiorcy z załącznika nr 3 do u.t.d. została zbadana wadliwie, a odmowa zastosowania art. 92 c u.t.d. zawiera wątpliwe i niewystarczające przesłanki;
- art. 7 k.p.a. - w zakresie, w jakim organ I instancji przyjął za udowodnione -
w sposób dowolny - istotne dla sprawy okoliczności naruszenia przepisu przez przedsiębiorcę;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy
i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego wątpliwości strony, a także wadliwą jego analizę, skutkujące w konsekwencji przyjęciem, iż zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ skarżącego na powstanie awarii tachografu;
- art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów Państwa poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, poprzez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień, bez oceny okoliczności branych pod uwagę podczas analizy przesłanek, w szczególności
z odmową możliwego zastosowania art. 92c u.t.d. podczas, gdy materiał dowodowy wskazywał na możliwość zastosowania względem skarżącego wymienionego powyżej przepisu.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., iż nie zgadza się ze stwierdzonym naruszeniem z Ip. 6.1.2 - wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów - ponieważ w oparciu o stan faktyczny przedmiotowej kontroli, nie ustalono tak naprawdę, na czym miało polegać naruszenie popełnione przez przedsiębiorcę. Zdaniem skarżącego, wszczęcie postępowania przeciwko przedsiębiorcy na podstawie nieprawidłowo sporządzonego protokołu i ustalonych podczas kontroli drogowej okolicznościach nie znajdowało uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Skarżący podniósł, iż sposób wnioskowania organu i przyjęte założenia świadczą o tym, że wybór argumentacji i motywów realizuje przede wszystkim cel fiskalny
i represyjny. Zarzucił brak ustalenia stanu prawnego nałożonej sankcji, jego znaczenia w okolicznościach tej sprawy (niedokładne procedury i ustalenia kontrolne oraz gwarantowany przepisami czas na naprawę urządzenia) i brak ustalenia dla skarżącego, jako przedsiębiorcy odpowiedzialności. W ocenie organu odwoławczego
w sprawie nie zaistniały okoliczności wymienione w art. 92 c u.t.d.
Skarżący wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 rozporządzenia 3821/85, który w zdaniu pierwszym nakazuje naprawę - jak tylko okoliczności na to pozwolą, zaś w zdaniu drugim ustanawia maksymalny tygodniowy termin naprawy urządzenia rejestrującego, licząc od dnia uszkodzenia lub wykrycia wadliwego działania. Zauważył, iż o awarii tachografu dowiedział się w wyniku kontroli drogowej, czego organ nie wziął pod uwagę. Bez takiej oceny stanowisko organu wyrażone w decyzji jest dowolne
i godzi w kodeksową zasadę dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej. Organ odwoławczy napisał w decyzji, że kontroli drogowej dokonano w miejscowości R., a siedziba przedsiębiorcy znajduje się w miejscowości O. znajdującego się w tym samym województwie i była możliwość sprowadzenia pojazdu do siedziby przedsiębiorstwa w celu jego naprawy. Skarżący ponownie zwrócił uwagę na fakt, iż kierowca nie zgłosił mu awarii, o której również dowiedział się w trakcie kontroli drogowej. Po czym pojazd został sprowadzony w celu naprawy tachografu.
Skarżący zauważył, iż z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego (podobnie jak z poprzedzającej ją decyzji) wynika, że przyjęto bezwzględną odpowiedzialność przedsiębiorcy, albowiem organ stwierdził, że w niniejszej sprawie strona nie wykazała okoliczności, których nie można przewidzieć lub na które nie miała wpływu. Zwrócił uwagę na uzasadnienie odmowy zastosowania przepisu 92 c u.t.d., z którego wynika zachowanie kierowcy, a w tym przypadku mamy do czynienia z awarią urządzenia, na co przedsiębiorca nie ma wpływu i nie może takiej okoliczności przewidzieć. Takiej okoliczności również nie ma jak wykazać. Zdaniem skarżącego, z powyższego wynika, iż w przedmiotowej sprawie organ kontrolny naruszył zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym konstytucyjną zasadę lojalności państwa wobec obywatela,
a także zasadę zaufania obywateli do tworzonego prawa, zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasadę wnikliwego działania. Działania organów naruszyły podstawowe normy postępowania administracyjnego, a decyzje administracyjne będące wynikiem postępowań administracyjnych, które pozostawiają wątpliwości, co do ich prawidłowego przeprowadzenia, powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż podjął
w ramach postępowania wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i na podstawie całego zebranego materiału dowodowego wydał rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że zarówno ona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu
I instancji dotknięte są uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Decyzje organów obu instancji naruszają bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. skutkuje ich uchyleniem.
Zdaniem Sądu należy na wstępie stanowczo podkreślić, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego wydając zaskarżoną decyzję administracyjną związany był rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy.
Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że
w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ administracji jest ponadto obowiązany
w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych
w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Warto w tym miejscu przypomnieć treść zasad ogólnych rządzących postępowaniem administracyjnym.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony
i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać
i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 k.p.a.).
Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Zgodnie z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania, poprzez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Pamiętać przy tym należy, iż w kompetencjach sądu administracyjnego nie leży czynienie jakichkolwiek ustaleń, czy też uzupełnianie uzasadnienia zaskarżonej decyzji własną oceną przedmiotu sprawy.
Odnosząc przedstawione wyżej rozważania natury ogólnej do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że w przedmiotowym postępowaniu na przedsiębiorcę wykonującego przewóz drogowy nałożona została kara w związku ze stwierdzeniem nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 ustawy nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń
i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji – [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w decyzji z [...] sierpnia 2014 r. o nałożeniu kary pieniężnej powołał jedynie okoliczności faktyczne i przepisy stanowiące podstawę wymierzenia przedmiotowej kary, w żadnym zakresie nie rozważał wynikających z przytoczonego powyżej przepisu okoliczności ekskulpujących stronę postępowania. Organ I instancji wyjaśnił jedynie, że kierujący podczas kontroli poinformował, że wykonuje przejazd
z R. do K. oraz że wie on o błędnym działaniu tachografu. Stwierdził zatem, że "nie doszukał się okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony za przedmiotowe naruszenie".
Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, Główny Inspektor Transportu Drogowego po otrzymaniu akt wraz z odwołaniem wydał decyzję z [...] czerwca 2015 r. Decyzja ta nie została poprzedzona jakimikolwiek czynnościami organu II instancji, który wydając ją nie informował strony o okolicznościach faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również przed wydaniem decyzji nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W szczególności organ odwoławczy nie wyjaśnił wpływu skarżącego na powstanie naruszenia tj. nierejestrowanie aktywności na wykresówce, do którego doprowadziła awaria tachografu, jak i nie ustalił, kiedy ona nastąpiła. Tymczasem
z wyjaśnień skarżącego zawartych w skardze wynika, że o awarii tachografu dowiedział się w wyniku kontroli drogowej, bowiem kierowca nie zgłosił mu przedmiotowej awarii. Organ odwoławczy nie ustalił także, w jakich okolicznościach organ I instancji powziął informację, że "kierowca wie o błędnych działaniu tachografu", skoro z protokołu przesłuchania świadka z dnia [...] lutego 2014 r. wynika, iż kierowca odmówił składania zeznań. Wskazane powyżej okoliczności mają istotne znaczenie w świetle regulacji zawartej w art. 16 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U. UE.L.1985.370.8). Regulacja ta wprowadza bowiem obowiązek niezwłocznego, nie później jednak niż w terminie 7 dni, naprawienia tachografu przez uprawnionego instalatora lub warsztat, w przypadku uszkodzenia lub wadliwego działania tachografu. W ocenie Sądu powyższe uzasadnia zatem stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony prawidłowo.
Sąd zauważa także, iż w wydanej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że
w przedmiotowym postępowaniu nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92 b i 92c ustawy o transporcie drogowym, bowiem strona nie wykazała żadnych okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Główny Inspektor Transportu Drogowego ograniczył się jedynie do teoretycznych rozważań bez odniesienia do okoliczności faktycznych w sprawie.
Z powyższych względów należało przyjąć, że organy ustalając stan faktyczny sprawy nie dokonały tego z zachowaniem standardów prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wynikającym z przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2
i art. 80 k.p.a. W świetle tych przepisów organ administracji stojąc na straży praworządności obowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nadto winien swoje ustalenia wyczerpująco przedstawić w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając przy tym sposób ich subsumcji pod zastosowaną normę prawa (por. również treść art. 107 § 3 k.p.a. na temat zawartości uzasadnienia decyzji administracyjnej – faktycznego i prawnego). Sąd nie może zastąpić organu administracyjnego w wykonaniu tego obowiązku, a to w myśl zasady, że nie czyni własnych ustaleń w sprawie, tylko ocenia zaskarżony akt pod względem zgodności
z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka ocena możliwa jest jednak tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych i odniesienia się do wszystkich kwestii materialnoprawnych istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa wymienionych w decyzji jako podstawa prawna podjętego rozstrzygnięcia.
Dlatego też Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku (pkt 1 wyroku). O kosztach postępowania orzekł na mocy art. 200 i 205 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło