I SA/Bk 456/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi T. [...] SA w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia podatnika kosztami ustalenia wartości budowli przez biegłego oddala skargę. 1. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wójt Gminy S., powołując się na art. 216 oraz art. 269 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako "o.p.") w związku z art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.o.l.") w związku z postępowaniem w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok, postanowił obciążyć T. [...] S.A. (dalej powoływana także jako "skarżąca Spółka") kosztami ustalenia wartości budowli przez biegłego w wysokości 8.450,00 zł. i wyznaczył termin 14 dniowy do uiszczenia tej kwoty na wskazany rachunek bankowy Urzędu Gminy S. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w sprawie został powołany biegły, celem wydania opinii czy światłowód (kabel z rurą) należący do skarżącej Spółki, położony na terenie Gminy S., stanowi budowlę w rozumieniu art. 1a ust.1 pkt 2 u.p.o.l. oraz ustalenia wartości budowli stanowiącej przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2008 rok. W wydanej opinii biegły stwierdził, że sporne budowle, na które zostały udzielone pozwolenia na budowę są budowlami podlegającymi opodatkowaniu i będącymi budowlami w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Ponadto wskazał, że w 2007 r. Spółka zadeklarowała wartość budowli na kwotę 2.995.020,00 złotych, natomiast w 2008 roku na kwotę 1.626.654,00 złotych. Wartość budowli określona w opinii jest wyższa, co najmniej o 33% od wartości określonej przez podatnika w 2008 roku, dlatego też na podstawie art. 4 ust. 7 u.p.o.l. oraz art. 269 o.p. należało kosztami opinii obciążyć skarżącą Spółkę. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie między innymi art. 4 ust. 7 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Wskazała, że co do zasady wartością stanowiącą podstawę opodatkowania od budowli jest wartość stanowiąca podstawę naliczenia amortyzacji. Zatem wartość stanowiąca podstawę opodatkowania winna być w pierwszej kolejności ustalona na podstawie posiadanych przez podatnika dokumentów. Zaś, jeżeli dokumentów takich podatnik organowi nie udostępni, to stosownie do treści art. 122 w związku z art. 286 § 1 o.p. - organ może przeprowadzić kontrolę podatkową u podatnika. Spółka wskazała również, że zapisy w ewidencji środków trwałych stanowią podstawowe źródło informacji o wartości budowli. Zapisy te pozwalają na odtworzenie stanu faktycznego, stanowiącego podstawę opodatkowania od budowli. Dlatego też, biegły może być powołany, o ile brak jest jakichkolwiek możliwości ustalenia wartości budowli w oparciu o ewidencję środków trwałych. Zdaniem Spółki organ I instancji nie podjął próby odczytania zapisów w ewidencji środków trwałych, do których nie potrzebował wiadomości specjalnych. Dlatego też, zdaniem podatnika, nie było podstaw w tej sytuacji do ustalania w drodze opinii biegłego wartości przedmiotowych budowli. 3. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazało, że z art. 267 § 1 pkt 4 o.p. w zw. z art. 4 ust. 7 u.p.o.l. wynika, że w przypadku, gdy podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5 lub wartość ustalona przez biegłego jest wyższa co najmniej o 33 % od wartości określonej przez podatnika, koszty ustalenia wartości przez biegłego ponosi podatnik. W niniejszej sprawie organ podatkowy, w sytuacji nie przyjęcia wskazanej przez skarżącą Spółkę wartości budowli na 2008 rok postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. powołał biegłego, który dokonał wyceny przedmiotowych budowli. Biegły w swojej opinii wskazał, że z przedstawionych dokumentów wartość środków przedstawiona za rok 2007 wydaje się poprawna. Natomiast wartość środków trwałych przyjętych, jako podstawa do naliczenia podatku w 2008 roku wydaje się wątpliwa, chociażby z tego powodu, iż podatnik nie prowadzi ewidencji środków trwałych objętych podatkiem w ujęciu na poszczególne gminy. Brak takiej ewidencji pozwala wątpić w rzetelność obliczeń podstawy opodatkowania. Uwzględniając tą okoliczność, biegły stwierdził, że do podstawy opodatkowania w roku 2008, należy przyjąć podstawę opodatkowania z roku 2007. Przyjmując zatem, iż wartość budowli w 2007 roku wg deklaracji podatnika opiewała na kwotę 2.995.020,00 złotych , zaś w 2008 r. Spółka zadeklarowała wartość tych budowli na kwotę 1.626.654,00 złotych, to różnica między tymi kwotami przewyższała co najmniej o 33 % wartość określoną przez podatnika za 2008 roku. Dlatego, w ocenie Kolegium, zasadnie organ podatkowy obciążył skarżącą Spółkę kosztami sporządzenia opinii biegłego, tj. kwotą 8.450,00 złotych, zgodnie z fakturą VAT nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. 4. Na powyższe postanowienie, skarżąca Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu I instancji. Skarżonym rozstrzygnięciom zarzuciła naruszenie: – art. 197 § 1 o.p. w zw. z art. 4 ust. 7 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez powołanie biegłego m.in. w celu ustalenia wartości budowli, w sytuacji, gdy organ podatkowy był w posiadaniu dowodu, tj. ewidencji środków trwałych, pozwalającego na ustalenie tej wartości, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego obciążenia Skarżącej kosztami związanymi z powołaniem tego biegłego, podczas gdy dla ustalenia podstawy opodatkowania wystarczające było przeprowadzenie dowodu z przesłanej ewidencji środków trwałych; – art. 267 § 1 pkt 4 o.p. poprzez obciążenie Skarżącą kosztami ustalenia wartości przez biegłego, w sytuacji gdy powołany biegły nie dokonał wyceny budowli, lecz porównania poszczególnych deklaracji, co nie stanowiło ustalenia wartości budowli, o którym mowa w art. 4 ust. 7 i ust. 8 u.p.o.l.; – art. 267 § 1 pkt 4 o.p. w zw. z art. 4 ust. 7 u.p.o.l. poprzez obciążenie skarżącej Spółki kosztami opinii biegłego, której przedmiotem nie było tylko ustalenie wartości budowli, lecz również ocena czy światłowód stanowi budowlę w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. 5. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Zaznaczyło, że kwestionowane postępowanie dotyczyło obciążenia podatnika kosztami ustalenia wartości budowli przez biegłego, a nie oceny zasadności jego powołania, skoro sporządzony operat był już wykorzystany jako dowód w postępowaniu. Dlatego też, zarzuty naruszenia art. 197 § 1 o.p. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 7 u.p.o.l. są bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. 6. Skarga nie jest zasadna. Zasadniczy spór w sprawie dotyczył odpowiedzi na pytanie, czy zachodziły podstawy do obciążenia skarżącej Spółki, kosztami opinii biegłego, powołanego na podstawie postanowienia Wójta Gminy S. z [...] marca 2012 r. nr [...]. W ocenie Sądu, na tak postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi twierdzącej. 7. Zgodnie z art. 264 o.p., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Zatem co do zasady kosztami postępowania obciążony jest podmiot prowadzący postępowanie, a obciążenie strony kosztami postępowania podatkowego jest odstępstwem od tej reguły. W konsekwencji strona może ponosić tylko takie koszty postępowania podatkowego, które wyraźnie przewidują odrębne przepisy. Jak słusznie wskazują organy, odstępstwem od tej zasady jest art. 267 § 1 pkt 4 o.p., zgodnie z którym stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Do takich przepisów niewątpliwie należy powołany przez organ art. 4 ust. 7 u.p.o.l., stanowiący, że jeżeli podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy powoła biegłego, z zastrzeżeniem ust. 8, który ustali tę wartość. W przypadku gdy podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub wartość ustalona przez biegłego jest wyższa co najmniej o 33 % od wartości określonej przez podatnika, koszty ustalenia wartości przez biegłego ponosi podatnik. W ocenie Sądu o tym, jakie wydatki i czy mają bezpośredni związek z rozstrzygnięciem sprawy, decyduje organ podatkowy. Bez znaczenia jest natomiast fakt, z czyjej inicjatywy koszty powstały - na wniosek czy z urzędu. Stosownie bowiem do art. 265 § 1 pkt 3 o.p., do kosztów postępowania zalicza się wynagrodzenie przysługujące biegłym i tłumaczom. 8. Nie ulega wątpliwości, że w realiach niniejszej sprawy, z uwagi na brak współpracy ze strony skarżącej Spółki, istniały podstawy do powołania biegłego na podstawie art. 4 ust. 7 u.p.o.l. Organy zakwestionowały prawidłowość złożonej przez skarżącą Spółkę deklaracji na podatek od nieruchomości za 2008 r. (w zakresie wskazania podstawy opodatkowania budowli - ich wartości), dlatego też celem ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania, powołały biegłego rzeczoznawcę. Jak wynika z treści umowy zawartej w dniu [...] kwietnia 2012 r. rzeczoznawca zobowiązał się do dokonana wyceny szacunkowej infrastruktury telekomunikacyjnej, znajdującej się na terenie gminy S., należącej do skarżącej Spółki, w terminie do 30 sierpnia 2012 r., zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami (§ 1 umowy). Jednocześnie rzeczoznawca zobowiązał się do przekazania opinii dotyczącej zaliczenia do budowli w rozumieniu przepisów ustawy, kabla światłowodowego, ułożonego w rurze osłonowej (§2 umowy). W świetle powyższego przyjąć należy, że sporna opinia w przeważającym zakresie dotyczy wyceny, a zatem określenia wartości budowli należących do skarżącej Spółki, a położonych na terenie gminy S., a nie ustalenia, czy obiekty należące Spółki, stanowią przedmiot podatku od nieruchomości. Tym samym, podnoszona w skardze okoliczność, niezasadnego obciążenia Spółki kosztami opinii, także w zakresie dotyczącym określania, czy światłowód jest przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości, należało uznać za niezasadne. Wskazać przy tym należy, że skarżąca Spółka nie kwestionowała samej wysokości kosztów sporządzonej opinii, a jedynie jej zakres przedmiotowy, jako nieznajdujący oparcia w treści art. 4 ust. 7 i 8 u.p.o.l. 9. Za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 197 § 1 o.p. w zw. z art. 4 ust. 7 i ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Owszem, zgodzić się należy, że skarżącą Spółką i przytoczonym w skardze wybranym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, że organ podatkowy, podstawę opodatkowania w pierwszej kolejności powinien ustalić na podstawie posiadanych dokumentów. Słusznie również wskazuje Spółka, że w sytuacji, gdy takich dokumentów nie posiada, organ podatkowy może, stosownie do art. 286 § 1 o.p. przeprowadzić kontrolę podatkową, celem ich uzyskania. Tym niemniej, powyższe nie oznacza, że organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzenia takiej kontroli podatkowej. Zaznaczyć należy, że postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia skarżącej Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. zostało wszczęte jeszcze w 2008 r., a zatem w 2012 r. (kiedy to powołano biegłego), nie było potrzeby wszczynania postępowania kontrolnego, skoro te same dane organ mógł uzyskać w inny, szybszy sposób - w ramach postępowania podatkowego. Dodatkowo należy zaznaczyć, że treść art. 4 ust. 7 zd. 1 u.p.o.l., wyraźnie wskazuje, że organ podatkowy jest zobowiązany do powołania biegłego, w sytuacji, gdy podatnik nie określi wartości budowli lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej. Tym samym, niewątpliwie w niniejszej sprawie, zachodziły przesłanki do powołania biegłego, celem ustalenia podstawy opodatkowania budowli należących do skarżącej Spółki. 10. Podobnie należało ocenić zarzut skarżącej Spółki, dotyczący naruszenia art. 267 § 1 pkt 4 o.p. poprzez obciążenie Skarżącą kosztami ustalenia wartości przez biegłego, w sytuacji gdy powołany biegły nie dokonał wyceny budowli, lecz porównania poszczególnych deklaracji, co nie stanowiło ustalenia wartości budowli, o którym mowa w art. 4 ust. 7 i ust. 8 u.p.o.l. W ramach postępowania dotyczącego rozliczenia kosztów postępowania podatkowego, w tym obciążenia podatnika kosztami sporządzonej opinii biegłego, nie może skutecznie podnosić zarzutów dotyczących błędów merytorycznych w sporządzonej opinii. Ta kwestia była poddana ocenie organu odwoławczego w ramach odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2008 r., (decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] marca 2013 r., Nr [...]), który to organ nie dostrzegł naruszenia prawa w powyższym zakresie. Dlatego też sposób oszacowania wartości budowli przez biegłego rzeczoznawcę, rodzaj zastosowanej metody, nie miał wpływu na zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, skoro bezspornym jest kwestia, że określona przez biegłego wartość budowli jest wyższa, co najmniej o 33 % od wartości określonej przez podatnika. 11. W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty skargi za niezasadne, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).