II FSK 400/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 września 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 509/16 w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 2 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Zaskarżonym wyrokiem z 28 września 2016 r. o sygn. akt I SA/Kr 509/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. C. (dalej: "skarżący") złożoną na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 2 marca 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. 2. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia 15 stycznia 2016 r., wydanym na podstawie art. 123 i art. 124 K.p.a. oraz art. 17, art. 18, art. 51 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012, poz. 1015 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 września 2015 r. wystawionego przez wierzyciela – Pocztę Polską S.A. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że tytuł wykonawczy obejmował zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV i nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. do umorzenia tego postępowania. Po rozpoznaniu zażalenia złożonego na to rozstrzygnięcie, Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 K.p.a. w zw. z art. 17, art. 18 oraz art. 59 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy zauważył, że A. C. nie wskazał bezpośrednio żadnej z przesłanek umorzenia, ale nawiązał do pisma w sprawie zarzutów, w którym podnosił okoliczność nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że stosownie do art. 29 ust. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada dopuszczalność egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, objętego tytułem wykonawczym. Wierzyciel pismem z dnia 9 grudnia 2015 r. potwierdził wymagalność obowiązków objętych w/w tytułem wykonawczym, wskazując, że na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm.) pobiera się opłaty abonamentowe. Obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje więc z mocy prawa, z pierwszym dniem miesiąca po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do dnia poprzedzającego formalność wyrejestrowania. Według danych zawartych w systemach informatycznych wierzyciela ustalono, że rejestracji odbiorników RTV dokonano na nazwisko A. C. Stosownie do art. 6 cyt. ustawy opłaty abonamentowe pobierane są przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529 z późn.zm.), którym jest Poczta Polska S.A. Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym. Z uwagi na nieuiszczanie opłat abonamentowych wysłano do zobowiązanego upomnienie z dnia 16 lutego 2015 r., które doręczono w dniu 19 lutego 2015 r. Skarżący nie uregulował zaległości z tytułu opłaty, nie wystąpił również o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości, w związku z tym wierzyciel Poczta Polska S.A. wystawił tytuł wykonawczy, który przekazano właściwemu organowi egzekucyjnemu, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W. Wierzyciel wskazał ponadto, że zagadnienie poboru i egzekucji opłat abonamentowych zostało rozstrzygnięte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, którym orzeczono o zgodności art. 7 ust. 1, 3, 5 i 7 ustawy o opłatach abonamentowych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego wierzyciel uznał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wymagalny. Mając na uwadze powyższe argumenty Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. 3. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. C. zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6, art. 268a K.p.a., art. 59 § 1, art. 27 i art. 33 u.p.e.a. Podniósł, że nie ustalono wobec niego żadnego zobowiązania, jego wysokość nie wynika ani z deklaracji, ani z jakiejkolwiek decyzji. Zaznaczył, że nie doręczono mu upomnienia, a tytuł wykonawczy został podpisany przez osobę nieuprawnioną. W postępowaniu dotyczącym stanowiska wierzyciela brały udział osoby upoważnione do reprezentowania Poczty Polskiej, a więc wyłączone od udziału w postępowaniu zgodnie z art. 24 K.p.a., jako reprezentanci jednej ze stron. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną. Po przytoczeniu treści art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż obowiązek nie został wykonany przed wszczęciem postępowania, nie została zatem spełniona przesłanka z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Z dokumentów nie wynika, by obowiązek nie był wymagalny, aby został umorzony, wygasł, czy też aby w ogóle nie istniał (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W nawiązaniu do zarzutów skarżącego WSA w Krakowie wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Stosownie do art. 2 ust. 3 tej ustawy obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. W myśl art. 7 ust. 3 ustawy do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników RTV powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Egzekwowanie opłaty abonamentowej nie wymaga uprzedniego wydania decyzji administracyjnej określającej jej wysokość. Sama wysokość opłaty wynika bowiem z przepisów prawa, podobnie jak obowiązek jej uiszczania, który zależny jest tylko i wyłącznie od faktu posiadania odbiornika. Zdaniem Sądu, akta sprawy nie dają podstaw do stwierdzenia, aby egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisów prawa (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Nie zachodzi także błąd co do osoby zobowiązanego lub sytuacja, gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie nie mogą mieć zastosowania przesłanki umorzenia, wymienione w art. 59 § 1 pkt 5 i pkt 6 u.p.e.a., odnoszące się do obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz do śmierci zobowiązanego. Nie ma podstaw do przyjęcia, aby egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny były niedopuszczalne, a upomnienie nie zostało skarżącemu doręczone (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) Brak było żądania wierzyciela, by postępowanie zawiesić czy umorzyć, nie zachodziły też jakiekolwiek inne przypadki umorzenia, przewidziane w ustawach (art. 59 § 1 pkt 8-10 u.p.e.a.). Wreszcie fakt skutecznego zajęcia wynagrodzenia skarżącego za pracę wykluczał umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że do skarżącego zostało wysłane upomnienie, które nie jest aktem administracyjnym. W wypadku, gdy wierzyciel nie jest organem egzekucyjnym (jak w niniejszej sprawie), upomnienie nie jest również wystawiane przez organ administracji publicznej prowadzący postępowanie egzekucyjne, ale przez stronę tegoż postępowania. Stąd też nie można w odniesieniu do upomnienia zastosować tych samych rygorów, co do władczego aktu organu administracji publicznej. Z tego też powodu za niezasadne uznano zarzuty skarżącego oparte na twierdzeniach o konieczności wyłączenia pracowników Poczty Polskiej S.A., tj. wierzyciela. 5. W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, ewentualnie uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji w całości oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Powołując przepisy art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", zarzucono wyrokowi naruszenie przepisów: - art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w zw. z art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.; dalej: "O.p.") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i niedostrzeżenie, że nastąpiło przedawnienie nieuiszczonych opłat abonamentowych oraz naliczonych odsetek ustawowych za opóźnienie w uiszczeniu tych opłat, bowiem nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz odsetki za opóźnienia w uiszczeniu tych opłat, jako zobowiązania okresowe przedawniają się z upływem trzech lat od terminu wymagalności, nie zaś jak zobowiązanie podatkowe, z upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym upływa termin zapłaty podatku, albowiem w/w przepis art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, jako przepis odrębny, stanowiący inaczej, ogranicza stosowanie w/w ustawy - Ordynacja podatkowa jedynie do przepisu art. 56 tej ustawy, tj. do wysokości naliczania odsetek za opóźnienie w uiszczeniu opłat abonamentowych, wyłączając do w/w opłat abonamentowych stosowanie Działu III Ordynacji podatkowej w pozostałym zakresie, w tym również przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczący terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych; - art. 3 § 1 i art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 157 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i art. 29 ust. 1 u.p.e.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji, w ramach kontroli legalności działalności administracji publicznej, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia organ administracji naruszył w/w przepis nie dostrzegając z urzędu, że z tytułu przedawnienia nastąpiło wygaśnięcie obowiązku zapłaty opłat abonamentowych oraz naliczonych odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie w/w opłat. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona stwierdziła, iż w sprawie zastosowanie znajdą jedynie przepisy działu III Ordynacji podatkowej w zakresie wysokości naliczonych odsetek, tj. przepis art. 56 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2%, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8%. W pozostałym zakresie do opłat abonamentowych stosuje się ogólne przepisy o przedawnieniu roszczeń, które z kolei zostały uregulowane w przepisie art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r., poz. 380), wedle którego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. W odpowiedzi na wniesiona skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Spór dotyczy obecnie jedynie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanego obowiązku. Strona skarżąca wywodzi przy tym, że termin przedawnienia określa art. 118 k.c. i wynosi on, jako że opłata jest świadczeniem płaconym okresowo, 3 lata. Zdaniem skarżącego do opłat abonamentowych nie ma zastosowania art. 70 § 1 O.p. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia wymaga zatem w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia charakteru opłat abonamentowych. Kodeks cywilny, a tym samym art. 118 tej ustawy, reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi (art.1 k.c.). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, że cechą wyróżniającą stosunki cywilnoprawne jest zasada równości (równorzędności) stron tego stosunku, co oznacza, że żadna ze stron, niezależnie od tego, czy jest osobą fizyczną, czy też osobą prawną, nie jest podporządkowana drugiej stronie. Według założeń tej metody u podstaw stosunków cywilnoprawnych znajduje się gospodarka rynkowa (towarowo-pieniężna) i obowiązująca w niej zasada (dopuszczająca oczywiście wyjątki) ekwiwalentności świadczeń. W odróżnieniu od stosunków cywilnoprawnych, w stosunkach administracyjnoprawnych albo finansowych o równości stron trudno jest z reguły mówić. Obowiązuje tutaj zasada, że jedna strona jest podporządkowana drugiej, czyli że w ramach konkretnego stosunku prawnego występuje nadrzędność jednej i podrzędność drugiej strony (tak S. Dmowski, T. Trzaskowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Księga I Część ogólna, pod red. J. Gudowskiego, LexisNexis 2014, cyt. za SIP LEX, komentarz do art. 1, por. także wyrok Sądu Najwyższego z 14 października 2009 r., sygn. akt V CSK 103/09, LEX nr 531342, z 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I CSK 220/13, LEX nr 1683587, Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2004 r., sygn. akt FSK 228/04, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust.1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226, z późn. zm.), przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji (art.1 ustawy o opłatach abonamentowych). Pobiera się je za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust 1-3- ustawy o opłatach abonamentowych). Obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej powstaje zatem z mocy prawa w odniesieniu do każdego posiadacza odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Nie wynika on ze stosunku prawnego nawiązanego między równorzędnymi podmiotami, a tym samym nie mają do niego zastosowania przepisy regulujące stosunki cywilnoprawne. W kwestii tej wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (OTK- A z 2010r., nr 3, poz. 22), uznając, że opłaty abonamentowe RTV stanowią daninę publiczną. Trybunał stwierdził we wskazanym orzeczeniu, że jednym z obowiązków ciążących z mocy art. 84 Konstytucji na “każdym" jest ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie, natomiast nakładanie danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy (art. 217). Określenie “ciężary i świadczenia publiczne" ma najszerszy zakres znaczeniowy, z kolei “daniny publiczne" są kategorią “świadczeń publicznych". Daniny te to świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych, a zaliczają się do nich podatki, rozmaite opłaty oraz cła, a także abonament RTV. Istotnie, art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych nie odsyła do art. 70 O.p., a jedynie do przepisów Ordynacji podatkowej określającej wysokość odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej i nakazuje naliczać odsetki za opóźnienie w zapłacie opłaty abonamentowej w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Z przepisu tego nie można jednakże wyprowadzić wniosku, jak czyni to strona skarżąca, że do przedawnienia opłat abonamentowych zastosowanie będzie miał art. 118 k.c. Opłaty te, jak wskazano wyżej, nie wynikają ze stosunków cywilnoprawnych i nie stanowią roszczeń cywilnoprawnych. Zauważyć ponadto należy, że z mocy art. 2 § 2 O.p. do opłat abonamentowych, wobec braku wyraźnego wyłączenia, którego wymaga powołany przepis, zastosowanie będą miały przepisy Działu III Ordynacji podatkowej (por. M. Popławski [w:] R. Dowgier, L. Etel, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2017, s. 45), w tym również przepisy o przedawnieniu zobowiązań podatkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2018 r. o sygn. akt I GSK 2271/18). Przyjęcie, że do opłat tych nie mają zastosowania przepisy Działu III Ordynacji podatkowej skutkowałoby tym, że opłaty te w ogóle nie ulegałyby przedawnieniu. Z tych względów błędne jest stanowisko skarżącego, że do opłat abonamentowych (oprócz odsetek) stosuje się ogólne przepisy o przedawnieniu roszczeń, które zostały uregulowane w przepisie art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest upływ terminu przedawnienia egzekwowanej należności. Przyczyną wygaśnięcia obowiązku jest w takiej sytuacji przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu (zob. wyrok NSA z dnia 4 września 2018 r. o sygn. akt II FSK 1173/18, LEX nr 2570217). Skoro w niniejszej sprawie opłaty abonamentowe RTV objęte tytułem wykonawczym dotyczyły okresu od stycznia 2010 r. do czerwca 2014 r., to zobowiązania te przedawniały się odpowiednio najwcześniej z końcem 2015 r. Zarówno organ egzekucyjny, jak Sąd pierwszej instancji, nie miały podstaw do uwzględnienia z urzędu przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (obowiązek wygasł ze względu na upływ terminu przedawnienia). Z tych względów niezasadnym okazały się także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 157 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i art. 29 ust. 1 u.p.e.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny nie dostrzegł z urzędu przedawnienia egzekwowanego obowiązku pieniężnego. Niezrozumiałe jest przy tym wskazanie jako naruszonego art. 157 p.p.s.a., dotyczącego uzupełnienia wyroku. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 209 p.p.s.a. w zw. art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 tej ustawy i § 14ust. 1 pkt 1 lit.c) i pkt 2 lit.a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Przyznanie stronie prawa pomocy nie zwalnia jej bowiem z obowiązku zwrotu kosztów postępowania stronie przeciwnej (art. 248 p.p.s.a.). Właściwy do rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego działającemu z urzędu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny (art. 254 § 1 p.p.s.a.).