I OSK 2456/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-02-03
Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Wojciech Jakimowicz, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania, jeśli konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie?Ratio decidendi
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a zakres potrzebnych ustaleń faktycznych wykracza poza możliwości uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. jest prawidłowe i nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania, która gwarantuje prawo do dwukrotnego rozpoznania sprawy.Stan faktyczny
M.T. złożyła wnioski o opłacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne ze środków publicznych. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania pomocy, nie przeprowadzając jednak wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzje organu pierwszej instancji i przekazało sprawy do ponownego rozpoznania, wskazując na brak analizy przesłanek prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi M.T., uznając decyzje organu odwoławczego za prawidłowe. M.T. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i nieprawidłowe oddalenie skargi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 3 lutego 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 336/16 w sprawie ze skarg M.T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 336/16, po rozpoznaniu spraw ze skarg M.T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie pomocy w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, oddalił skargi.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
M.T. w dniu 27 listopada 2015 r., a następnie w dniu 1 grudnia 2015 r. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Nr [...] w [...] z dwoma odrębnymi wnioskami o opłacenie ze środków publicznych składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 23 grudnia 2015 r. nr [...] (dot. wniosku z dnia 27 listopada 2015 r.) oraz decyzją z dnia 31 grudnia 2015 r. nr [...] (dot. wniosku z dnia 1 grudnia 2015 r.) odmówił M.T. przyznania pomocy w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniach decyzji podał, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków uprawniających do objęcia jej ubezpieczeniem zdrowotnym przez ośrodek pomocy społecznej i opłacania za nią składki zdrowotnej.
Na skutek wniesienia przez M.T. od powyższych decyzji odwołań sprawy rozpoznawało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, które decyzjami z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...] oraz nr [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.) w zw. z 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 54 ust. 1 i 3-4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, uchyliło zaskarżone decyzje w całości i przekazało sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniach decyzji stwierdziło, że organ pierwszej instancji w obu sprawach nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego i nie przeanalizował przesłanek wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń zdrowotnych, zawartych w art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W konsekwencji uznało, że z uwagi na niedokonanie ustaleń faktycznych i brak analizy przepisu ustawowego stanowiącego właściwą podstawę prawną decyzji nie można przyjąć, iż sprawy zostały rozstrzygnięte prawidłowo.
Powyższe decyzje stały się przedmiotem skarg M.T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, które zarejestrowano pod sygn. akt III SA/Gd 336/16 (skarga na decyzję SKO nr [...]) oraz III SA/Gd 341/16 (skarga na decyzję SKO nr [...]). W ocenie skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku niezasadnie przekazało sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia i uchyliło się od podjęcia merytorycznych decyzji. Spowodowało to przedłużanie postępowań, a także krzywdzącą dla niej sytuacji, gdyż w dalszym ciągu nie może ona korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargi wniosło o ich oddalenie i podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. połączył sprawy o sygn. akt III SA/Gd 336/16 oraz III SA/Gd 341/16 do wspólnego rozstrzygnięcia i rozpoznania.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że przepis art. 138 K.p.a. realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania, kształtuje postępowanie przed organem odwoławczym jako postępowanie merytoryczne. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną tylko w przypadku, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie podjęte przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Z akt sprawy wynika, że M.T. zwróciła się do organu z wnioskiem w którym podała, że z uwagi na stan zdrowia i trudną sytuację materialną, chciałaby móc korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej, pomimo tego, że nie jest ubezpieczona i nikt z rodziny nie chce jej pomóc w opłacaniu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Treść wniosku wskazywała, że jego podstawę prawną stanowi art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Tymczasem z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 grudnia 2015 r. nr [...] i decyzji z dnia 31 grudnia 2015 r. nr [...] wynika, że nie powołano art. 54, lecz art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organ pierwszej instancji, w obu sprawach, pomimo ciążących na nim obowiązków, nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy wniosek skarżącej spełnia kryteria wynikające z powołanej wyżej ustawy.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że organ odwoławczy nie mógł wydać innych rozstrzygnięć niż te, które zapadły w przedmiotowych sprawach, tj. w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a. Wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzji merytorycznych, w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego, w istotny sposób naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania. Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył, iż zaskarżone decyzje nie rozstrzygają, czy wnioski skarżącej o opłacanie składek mogą być uwzględnione, czy też nie. Z tego powodu są one przez skarżącą odbierane jako niekorzystne. W istocie jednak przedmiotowe decyzje chronią przysługujące skarżącej uprawnienie do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jej wniosków w oparciu o właściwą podstawę prawną i wyczerpująco zgromadzony w sprawach materiał dowodowy.
Organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawy będzie musiał przede wszystkim ustalić, czy M.T. spełnia kryterium dochodowe z art. 8 ustawy o pomocy społecznej – wcześniej ustalając, czy jest ona osobą samotnie gospodarującą, czy też jest osobą w rodzinie. Jednocześnie w sprawie powinno się ustalić, na jakim etapie znajduje się postępowanie dotyczące przyznania skarżącej świadczenia z pomocy społecznej z tytułu sprawowanej przez nią opieki nad niepełnosprawną matką.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skargi oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła M.T., reprezentowana przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła:
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 6, art. 7, art. 12 i art. 80 K.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi na decyzję, pomimo iż ta podlegała uchyleniu z uwagi na uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez organ wydający decyzję w drugiej instancji, a polegające na nieustaleniu okoliczności, które z zastosowaniem zasad logiki i doświadczenia życiowego można było wywieść ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień przedstawionych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji mówiących o tym, iż prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje dochodów oraz żaden z członków rodziny nie chce opłacać składek na ubezpieczenie zdrowotne skarżącej, a jednocześnie z uwagi na oczekiwanie rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką, skarżąca nie może poddać się aktywizacji zawodowej przez podjęcie pracy lub rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, a w konsekwencji również zaniechanie ustalenia, iż realizuje ona kryterium dochodowe w rozumieniu art. 8 ustawy o pomocy społecznej, czego na gruncie wniosku skarżącej wymaga art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 4 K.p.a., mające wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi na decyzję, pomimo iż ta podlegała uchyleniu z uwagi na uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na zaniechaniu dokonania ustaleń na podstawie faktów znanych organowi z urzędu, tj. z postępowań zakończonych decyzjami w sprawach [...], w których przeprowadzono wywiady środowiskowe dotyczące skarżącej i które to wywiady mogły zostać inkorporowane do materiału dowodowego niniejszej sprawy znosząc potrzebę uchylania decyzji organu pierwszej instancji i kierowania sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem przeprowadzenia wywiadu,
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 136 i art. 138 § 2 K.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi na decyzję, pomimo iż ta podlegała uchyleniu z uwagi na uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zaniechaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, a mające na celu ustalenie wysokości dochodów skarżącej z punktu widzenia art. 8 ustawy o pomocy społecznej, tj. realizowania przez skarżącą kryterium dochodowego określonego w tych przepisach, i w rezultacie wydanie decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, mimo iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie uzasadniał wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. i organ odwoławczy mógł w drodze własnych czynności uzupełnić materiał dowodowy w stopniu pozwalającym na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy,
Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty z uwagi na dostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów świadczenia pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Ponadto oświadczyła, iż zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podała, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przyjął, iż organ na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie mógł ustalić okoliczności mających decydujący wpływ na treść rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącej kasacyjnie, byłoby to zasadne i zgodne z zasadą szybkości oraz sprawności postępowania. Organ odwoławczy posiadał materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a także materiał dostępny z innych postępowań, których wyniki oraz podstawy rozstrzygnięć są znane z urzędu, także Sądowi, co pozwalało na stanowcze ustalenie okoliczności faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.
Z okoliczności wskazanych we wnioskach M.T. jednoznacznie wynika potrzeba uzyskania przez nią wsparcia z systemu zabezpieczeń społecznych poprzez pomoc w postaci opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Tymczasem organ odwoławczy nie tylko nie uwzględnił jej żądań, ale również nie przeprowadził postępowania uzupełniającego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, przykładowymi czynnościami, które mogło przeprowadzić Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w celu uzupełnienia postępowania dowodowego było przesłuchanie świadków – ojca skarżącej K.T. i jej matki T.T. Natomiast wywiady środowiskowe znajdują się w aktach innych postępowań, do których organ odwoławczy ma wgląd. Sąd pierwszej instancji powyższych uchybień nie dostrzegł i błędnie oddalił skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Przy czym istota podniesionych w niej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stwierdzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który podzielił stanowisko organu odwoławczego uznające konieczność zastosowania w sprawie art. 138 § 2 K.p.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku powinno wydać decyzje rozstrzygające sprawy co do istoty.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia powołanych w niej przepisów postępowania nie mogły odnieść skutku zamierzonego przez jej autora.
Na wstępie wyjaśnić należy funkcję, jaką w postępowaniu administracyjnym spełnia określona w art. 15 K.p.a. zasada dwuinstancyjności. Przepis ten stanowi, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Z zasady dwuinstancyjności wynika obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, który nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji. Postępowanie odwoławcze nie może polegać tylko na kontroli postępowania organu pierwszej instancji, lecz powinno mieć w nim miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", gdyż organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ pierwszej instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a nie wyłącznie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Zasada ta, skoro wynika z niej obowiązek dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, determinuje także obowiązek dwukrotnego rozpoznania sprawy. O znaczeniu tej zasady świadczy umieszczenie jej wśród zasad konstytucyjnych (art. 78 Konstytucji RP). Sprawa administracyjna musi zostać dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, dowodowego, a nie jedynie wydanie dwóch rozstrzygnięć dwóch organów rożnych stopni. Oznacza to, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę pomimo braku postępowania wyjaśniającego, którego przeprowadzenie jest niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, stanowiłoby rażące naruszenie przepisu art. 15 K.p.a.
Wskazać należy, iż zadanie organu odwoławczego sprowadza się do obowiązku ustalenia, w oparciu o przepis prawa materialnego, zakresu postępowania wyjaśniającego niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, oceny zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, a następnie usunięcia ewentualnie stwierdzonych naruszeń prawa materialnego i procesowego, lecz wyłącznie o tyle, o ile mogą one zostać konwalidowane bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Pamiętać jednak należy, iż że organ odwoławczy nie przeprowadza w całości własnego, odrębnego postępowania dowodowego. Jest uprawniony i równocześnie zobowiązany do samodzielnej oceny zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów może wyciągnąć odmienne wnioski, ale może także podzielić w całości stanowisko organu pierwszej instancji. Jednocześnie zauważyć należy, iż wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych daje podstawy do ustalenia, że jest spełniona przesłanka koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego nie może godzić w zasadę dwuinstancyjności. Jeżeli jego zakres wskazuje, że organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji, przyjęcie koncepcji, że organ odwoławczy jest władny wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa de facto byłaby rozstrzygana w jednej instancji, co pozbawiałoby stronę prawa do dwukrotnego rozpoznania sprawy i mogłoby być zwalczane wyłącznie w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze wyrażone w skardze kasacyjnej stanowisko M.T., która oczekując na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy znajduje się w trudnej sytuacji, ale również jej uprawnienie do odwołania się od każdej decyzji nieostatecznej uznał, że powołane przez nią okoliczności, w tym także zasada szybkości postępowania, nie mogą stać w sprzeczności z wyżej podanymi jej gwarancjami konstytucyjnymi jako strony. Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola legalności działania organu administracji. Z tego względu akceptacja poglądu autora skargi kasacyjnej, że w realiach niniejszej sprawy organ odwoławczy był uprawniony do wydania decyzji merytorycznej, nie byłaby możliwa.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku zasadnie stwierdził, że decyzja organu odwoławczego została wydana z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności. Trafnie wskazał na wytknięte przez organ odwoławczy uchybienia w zakresie podstawy prawnej i właściwej oceny wniosku M.T. oraz wydania w tym stanie rzeczy rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie szczególną uwagę należy zwrócić na konieczność przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego, które nie mogło być dokonane przez organ odwoławczy w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego. Z uzasadnień decyzji organu pierwszej instancji wynika, że nie wskazano w nich motywów podjętych rozstrzygnięć. W istocie sprowadzają się one do jednego zdania wyrażającego odmowę organu, który nie znalazł podstaw do uznania żądania strony i nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Oznacza to, że Prezydent Miasta [...] w pierwszej kolejności powinien w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości ustalić stan faktyczny sprawy i wydać decyzję w odpowiedniej formie i z odzwierciedleniem stanowiska we właściwie skonstruowanym uzasadnieniu, pozwalającym na ocenę, czy sprawa została rozpoznana w sposób wyczerpujący.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Sąd pierwszej instancji oceniając zaskarżone decyzje organu, wydane w oparciu art. 138 § 2 K.p.a., zasadnie przyjął, że zastosowanie przez organ odwoławczy tego przepisu było prawidłowe. Odniesienie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku do żądania skarżącej i przeprowadzenie postępowania dowodowego nie było możliwe. Zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego – jak już wyżej wskazano – wykracza bowiem poza ramy postępowania uzupełniającego. Organy mają obowiązek zbadania (zatem w pierwszej kolejności Prezydent Miasta [...]), czy skarżąca należy do kategorii osób, o których mowa w art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w sytuacji, gdy dokonają takiej kwalifikacji złożonego wniosku.
Jednocześnie wskazać należy, iż okoliczność, że organom z racji sytuacji skarżącej kasacyjnie są znane z urzędu niektóre fakty, które podlegałyby uwzględnieniu, jak i materiał dowodowy z innych spraw, nie może stanowić wyłącznej podstawy rozstrzygnięcia. Materiał dowodowy z innych spraw mógłby być inkorporowany do obecnego postępowania wyłącznie w sytuacji, gdyby był aktualny i adekwatny do przedmiotu prowadzonego postępowania. Niedopuszczalne byłoby bowiem rozstrzygnięcie o sytuacji skarżącej ubiegającej się o potwierdzenie uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej w oparciu o nieaktualne dane. W aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy z 2014 r., z którego wynika, że organ rozważając sytuację rodzinną M.T. miał zamiar wystąpić o wszczęcie procedury założenia "Niebieskiej karty". W postępowaniu administracyjnym okoliczność ta powinna zostać poddana ocenie, przy rozważaniu kwestii uprawnień skarżącej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy, wyjaśnić należy, iż wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 P.p.s.a.), który przyznaje je w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło