V SA/Wa 1469/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi A. F. przy udziale uczestnika postępowania M. K. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia umowy oddania w używanie kwoty indywidualnej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz A. F. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A. F. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w P. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] o odmowie zatwierdzenia umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] lutego 2014 r. skarżąca wniosła do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w P. wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej. Do wniosku dołączono umowę zbycia ww. kwoty indywidualnej w wysokości 52.632 kg zawartą w dniu [...] lutego 2014 r. pomiędzy skarżącą (zbywcą) a M. K. (nabywcą). Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. organ I instancji odmówił zatwierdzenia umowy. Uzasadniając rozstrzygnięcie o takiej treści organ wskazał, że na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżącej została przyznana kwota indywidualna z krajowej rezerwy kwoty krajowej (KI z KRKK) dla dostawcy hurtowego w wysokości 5.296 kg. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 50 ze zm.) – dalej jako "ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r.", dostawca hurtowy lub bezpośredni, który otrzymał kwotę indywidualną przyznaną z KI z KRKK, w okresie 2 lat od dnia wydania decyzji, nie może dokonać zbycia części lub całości kwoty indywidualnej (KI), chyba, że najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia zrzeknie się na piśmie praw wynikających z decyzji w sprawie przyznania KI z KRKK. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że była niedoinformowana o zasadach zrzeknięcia się na piśmie praw wynikających z przyznania kwoty mlecznej z krajowej rezerwy. Podkreśliła, iż jej uchybienie skutkujące odmową zatwierdzenia umowy przez organ I instancji miało jedynie formalny charakter. Do odwołania skarżąca dołączyła oświadczenie z dnia [...] lutego 2014 r. o zrzeczeniu się kwoty mlecznej w wysokości 5.296 kg przyznanej jej przez Agencję Rynku Rolnego z krajowej rezerwy. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Prezes ARR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że od dnia przyznania skarżącej KI z KRKK, tj. od dnia [...] grudnia 2012 r. do dnia zawarcia umowy zbycia KI dostaw, tj. do dnia [...] lutego 2014 r. nie upłynął okres 2 lat, o którym mowa w art. 15 ust. 5 ustawy. Skarżąca natomiast przed złożeniem wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej, ani w dniu jego złożenia nie zrzekła się pisemnie praw do kwoty indywidualnej przyznanej z krajowej rezerwy. Dopiero w dniu [...] marca 2014 r. w piśmie dołączonym do odwołania skarżąca oświadczyła, że zrzeka się kwoty indywidualnej otrzymanej z krajowej rezerwy. W ocenie Prezesa ARR warunek zrzeczenia się ww. kwoty powinien być spełniony najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej. Tym samym złożenie oświadczenia wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji odmawiającej zatwierdzenia umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej, nie mogło być skuteczne. W skardze na ww. decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: - art. 7, 8, 9 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżąca w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia kwoty indywidualnej nie zrzekła się kwoty indywidualnej przyznanej jej z krajowej rezerwy kwoty krajowej, - art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak umożliwienia stronom przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, - art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że brak zrzeczenia się przez skarżącą kwoty indywidualnej przyznanej jej z krajowej rezerwy przeznaczonej dla dostawców hurtowych lub dostawców bezpośrednich w dniu [...] grudnia 2012 r. uzasadniał odmowę zatwierdzenia umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej nie obejmującej kwoty indywidualnej przyznanej z krajowej rezerwy. Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. skarżaca podniosła, że organy obu instancji w sposób błędny ustaliły, że w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia kwoty indywidualnej (tj. w dniu [...] lutego 2014 r.) nie zrzekła się ona prawa do kwoty indywidualnej przyznanej jej z krajowej rezerwy kwoty krajowej. Skarżąca do odwołania przedłożyła bowiem oświadczenie o zrzeczeniu się przedmiotowej kwoty podpisane w dniu [...] lutego 2014 r. W ocenie skarżącej organ I instancji, kierując sie treścią art. 7 i 9 k.p.a. powinien zwrócić się do niej o złożenie wyjaśnień w sprawie i wskazanie, czy na dzień złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia kwoty indywidualnej zrzekła się ona prawa do KI przyznanej jej w dniu [...] grudnia 2012 r. z KRKK, jednocześnie informując, jakie znaczenia ma ta czynność. W odpowiedzi skarżąca z pewnościa przedłożyłaby oświadczenie z dnia [...] lutego 2014 r. Brak takiego działania organu I instancji sprawił, że skarżąca dopiero po wydaniu decyzji odmownej uświadomiła sobie, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia ma ww. oświadczenie. Skarżąca wskazała również, że niepoinformowanie jej o zebraniu całości materiału dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału stanowiło naruszenie art. 10 k.p.a. Następnie skarżąca zwróciła uwagę, iż uznanie, że w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy sprzedaży KI nie zrzekła się ona KI przyznanej jej z KRKK i tak nie powinna mieć żadnego wpływu na treść rozstrzygnięć organów obu instancji. Jak wynika bowiem ze wskazanego przez organ I instancji art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., producent, który otrzymał KI z KRKK, nie może jej zbyć w całości ani w części przed upływem 2 lat od daty otrzymania. Przepis ten nie zabrania jednak zbycia producentowi pozostałej KI, nie uzyskanej z KRKK. Taka sytuacja miała zaś miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ skarząca umową z dnia [...] lutego 2014 r. zbyła posiadaną przez siebie KI, z wyłączeniem jednak kwoty przyznanej jej z KRKK. W ocenie skarżącej nie doszło zatem do naruszenia wskazanego art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. W odpowiedzi na skargę Prezes ARR podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że zasługuje ona na uwzględnienie albowiem w zaskarżonej decyzji organ administracyjny dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia wskazać należy, iż przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia z dnia [...] maja 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w P. z dnia [...] marca 2014 r. odmawiającą skarżącej zatwierdzenia umowy zbycia prawa do KI. Głównym motywem podjętego przez organy ARR rozstrzygnięcia było niezłożenie przez skarżącą oświadczenia o zrzeknięciu się na piśmie praw wynikających z decyzji o przyznaniu KI z KRKK z dnia [...] grudnia 2012 r., w terminie określonym w art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. W ocenie orzekających w niniejszej sprawie organów skarżąca powinna więc złożyć ww. oświadczenie najpóźniej w dniu wystąpienia z wnioskiem o zatwierdzenie umowy zbycia lub umowy oddania w używanie części lub całości KI. W związku z powyższym wskazać należy, że warunki zbycia prawa do KI lub jej części określa art. 22 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. Przepis ten wskazuje m.in., że zbycie ww. prawa następuje w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, która dla swojej skuteczności wymaga zatwierdzenia, w drodze decyzji, przez właściwego miejscowo dla zbywcy dyrektora oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego. Producent, któremu dodatkowo (oprócz KI) przyznano również KI z KRKK dla skuteczności zbycia prawa do KI musi spełnić dodatkowy warunek wynikający z art. 15 ust. 5 powołanej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem producent, który otrzymał KI przyznaną z KRKK przeznaczonej dla dostawców hurtowych lub dostawców bezpośrednich, w okresie 2 lat od dnia wydania decyzji, o przyznaniu KI z KRKK, nie może dokonać zbycia oraz oddać w używanie części lub całości KI przeznaczonej dla dostawców hurtowych lub dostawców bezpośrednich, chyba że najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia lub umowy oddania w używanie części lub całości KI zrzeknie się na piśmie praw wynikających z decyzji, o przyznaniu KI z KRKK. Jeżeli ten dodatkowy wymóg nie zostanie spełniony wówczas zastosowanie znajduje art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego ARR odmawia, w drodze decyzji, zatwierdzenia umowy zbycia lub umowy oddania w używanie KI lub jej części, jeżeli producent, który otrzymał KI przyznaną z KRKK przeznaczonej dla dostawców hurtowych lub dla dostawców bezpośrednich, złoży wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia, albo oddania w używanie części, albo całości KI dla dostawców hurtowych, lub dostawców bezpośrednich przed upływem 2 lat od dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 15 ust. 1 (decyzji o przyznaniu KI z KRKK), chyba że zrzekł się na piśmie praw wynikających z tej decyzji. W rozpoznawanej sprawie skarżąca na mocy decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w P. z dnia [...] grudnia 2012 r. uzyskała KI z KRKK dla dostawcy hurtowego. Do skuteczności umowy zbycia KI z dnia 12 lutego 2014 r. zawartej pomiędzy skarżącą, a M. K. konieczne było zatem zrzeknięcie się przez skarżącą (zbywcę) prawa do KI z KRKK najpóźniej do dnia złożenia wniosku o zatwierdzenie tejże umowy. W związku z powyższym wskazać należy, iż wniosek skarżącej jakoby zrzeczenie się prawa do KI z KRKK nie miało w jej przypadku znaczenia do zatwierdzenia umowy zbycia KI, jest sprzeczny z treścią ww. przepisów art. 15 ust. 5 i 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. Przepis art. 23 ust. 2 pkt 2 rzeczywiście nie wyklucza zbycia praw do części lub całości KI. Jednak – jak wyjaśniono powyżej – w przypadku, gdy producentowi przyznano KI z KRKK, do zbycia prawa do KI nie jest wystarczające spełnienie warunków określonych w art. 22 powołanej ustawy, gdyż art. 15 ust. 5 wprowadza dodatkowy wymóg w postaci zrzeknięcia się prawa do KI z KRKK nabytej na podstawie odrębnej decyzji. Do oceny pozostaje jednak kwestia skuteczności zrzeczenia się przez skarżącą prawa do KI z KRKK. W ocenie organu oświadczenie takie skarżąca powinna złożyć najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia KI. Tym samym złożenie tego oświadczenia wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji pomimo, iż zostało ono opatrzone datą [...] lutego 2014 r. – czyli datą wcześniejszą niż wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia KI – było spóźnione. W ocenie Sądu ww. wniosek organu jest nieuprawniony. W powołanym przez organ przepisie art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. mowa jest jedynie o "zrzeknięciu się" na piśmie praw wynikających z decyzji o przyznaniu KI z KRKK, najpóźniej do dnia złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia całości lub części KI. Z powołanego przepisu nie wynika więc, kiedy takie oświadczenie o zrzeknięciu się powinno być do organu złożone. Należy zatem przyjąć, że określony w tym przepisie termin odnosi się wyłącznie do czynności zrzeczenia się praw do KI z KRKK, lecz już nie do czynności złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się tych praw. Tym samym nie można wykluczyć, że oświadczenie to może być skutecznie wniesione do organu również po upływie terminu wskazanego w powołanym przepisie. W konsekwencji stanowisko Prezesa ARR jakoby termin na złożenie ww. oświadczenia do organu, właściwego do zatwierdzenia umowy zbycia KI, mijał w dniu złożenia wniosku w tym zakresie, nie znajduje oparcia w przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. Istotne jest jedynie to, aby sama czynność zrzeknięcia się na piśmie prawa do KI z KRKK miała miejsce najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia KI. Warunek ten został zaś w niniejszej sprawie spełniony bowiem skarżąca zrzekła się praw do KI z KRKK w dniu [...] lutego 2014 r., podczas gdy wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia KI został przez nią złożony do organu w dniu [...] lutego 2014 r. Należy zauważyć, że termin w jakim należy złożyć oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do KI z KRKK nie został również określony w formularzach "Wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej" sporządzonych w oparciu o art. 22 i 23 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. Wśród załączników wskazanych w tych formularzach nie ma w ogóle mowy o tym, że oświadczenie takie należy złożyć najpóźniej łącznie z wnioskiem o zatwierdzenie umowy zbycia KI. Podsumowując wskazać należy, że organ dokonał nieuprawnionej rozszerzającej wykładni art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. naruszając ten przepis, jak również przepis art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do naruszenia przepisów postępowania Sąd zauważa, iż trafne jest stanowisko organu, zgodnie z którym brak stosownego "zrzeczenia się" nie może być rozpatrywany jako brak formalny podlegający uzupełnieniu. Czym innym jest jednak samo dokonanie czynności pisemnego oświadczenia o zrzeknięciu się praw do KI z KRKK, a czym innym złożenie tego oświadczenia do organu ARR właściwego do zatwierdzenia umowy zbycia KI. Z powołanych przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. nie wynika bowiem – jak przyjął Prezes ARR i organ I instancji – iż termin na zrzeknięcie się praw do KI z KRKK odnosi się również do złożenia oświadczenia w tym zakresie do właściwego organu. W ocenie Sądu nie było zatem przeszkód, aby do uzupełnienia (nadesłania) tego oświadczenia przez skarżącą wykorzystać tryb przewidziany w art. 64 § 2 k.p.a. Niewykorzystanie przez organ trybu przewidzianego w tym przepisie świadczy o jego naruszeniu, jak również o naruszeniu art. 8 i art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.