I FZ 425/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3487/15 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 września 2015 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 3487/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. C. (dalej: "skarżąca") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji powołując art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") wyjaśnił, że wstrzymanie wykonania może dotyczyć wyłącznie tych aktów administracyjnych, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Natomiast decyzja kasatoryjna, na mocy której uchylono decyzję organu pierwszej instancji, a tego rodzaju decyzja została zaskarżona przez skarżącą w sprawie i objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania, nie wymaga wykonania i nie nadaje się do wykonania. W wyniku bowiem wydania przez DIS decyzji, która jest ostateczna w toku instancji na stronie nie ciąży żaden obowiązek nadający się do dobrowolnego wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżyła je w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przesłanki jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., a mianowicie: po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie uznał, że zaskarżone postanowienie jest aktem niepodlegającym wykonaniu, co tym samym przesądza o niemożliwości pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącego o wstrzymanie jego wykonania. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy więc akt administracyjny nadaje się do tak rozumianego wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. W rzeczywistości więc problem wykonania aktu administracji dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki (por. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, str. 295). Mając na uwadze charakter opisywanej instytucji procesowej (wstrzymanie wykonania), przyjąć należy, że zaskarżona decyzja uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia nie należy do aktów kwalifikujących się do wykonania w znaczeniu tu omawianym. Kasacyjny charakter rozstrzygnięcia oznacza, że decyzja administracyjna nie przyznaje uprawnień ani nie nakłada obowiązków na adresata tego rodzaju decyzji, albowiem obowiązki prawne, jakie są związane z powyższym aktem, dotyczą jedynie organu administracji publicznej, a nie strony postępowania. Nie doszło zatem w sprawie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, a decyzja organu odwoławczego wywołuje jedynie skutki procesowe polegające na ukształtowaniu toku postępowania poprzez zwrócenie sprawy do organu niższej instancji. Nie ma zatem możliwości wstrzymania wykonania decyzji kasacyjnej. Z uwagi na niemożność stwierdzenia zaistnienia w zaskarżonym akcie materialnoprawnego elementu wykonalności, który mógłby podlegać wstrzymaniu, brak jest podstaw by możliwe było rozważenie przez Sąd powstania w sprawie następstw, jakie mogłoby wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji w postaci zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Należy również podkreślić, iż celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny, a nie ocena legalności tego aktu, czy dokonywanie ustaleń faktycznych. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.