II OSK 2831/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-20
Skład orzekający: Tomasz Zbrojewski, Barbara Adamiak, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie decyzji administracyjnej pełnomocnikowi substytucyjnemu innego podmiotu, a nie strony postępowania, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że mimo potencjalnego uchybienia w doręczeniu decyzji administracyjnej pełnomocnikowi substytucyjnemu innego podmiotu, nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy. Strona skarżąca wniosła środek zaskarżenia w ustawowym terminie, co świadczy o tym, że dowiedziała się o decyzji i wywołała ona skutki prawne. Ponadto, sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 156 § 2 k.p.a. nie miał charakteru prawotwórczego i nie pozwalał organom na samodzielną ocenę zgodności przepisu z Konstytucją do czasu zmian legislacyjnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D. [...] sp. z o.o. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym wadliwe doręczenie decyzji SKO pełnomocnikowi substytucyjnemu innego podmiotu, oraz naruszenie prawa materialnego dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na upływ czasu i wyrok Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski /spr./ Protokolant asystent sędziego Aneta Kolarz-Kucięba po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Po 239/16 w sprawie ze skargi D. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z 9 czerwca 2016 r., sygn. II SA/Po 239/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi D. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: skarżąca kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO w [...]) z [...] lutego 2016 r., Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, oddalił skargę.
W skardze kasacyjnej skarżąca kasacyjnie reprezentowana przez r. pr. T. K. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - a więc podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. - tj. naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 151 ustawy p.p.s.a. oraz w zw. z art. 9,10 § 1 i 40 § 1 i 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i uznanie, na podstawie akt przedmiotowej sprawy, że decyzja organu administracyjnego I instancji z [...] grudnia 2015 r. została prawidłowo doręczona skarżącej i przez przyjęcie, że skarżącej zapewniono czynny udział w prowadzonym przed organami administracyjnymi postępowaniu oraz poprzez brak należytego ustosunkowania się do postawionych SKO w [...] zarzutów w tym zakresie;
2. naruszenie prawa materialnego - a więc podstawę zaskarżenia z art. 174 pkt 1 ustawy p.p.s.a. - tj. art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że znaczny upływ czasu nie jest podstawą do wyłączenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku jej wydania z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym nieuwzględnieniu przy jego interpretacji treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. o sygn. akt P 46/13, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przez WSA w Poznaniu przepisu art. 151 ustawy p.p.s.a. i oddalenia skargi;
3. naruszenie prawa materialnego - a więc podstawę zaskarżenia z art. 174 pkt 1 ustawy p.p.s.a. - tj. art. 153 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 i 158 § 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że rozpoznając przedmiotową sprawę SKO w [...] było zobowiązane do stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy.
W związku z powyższym, na podstawie przepisów art. 176 § 1 pkt 3 i 185 § 1 ustawy p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu lub ewentualnie na podstawie art. 188 ustawy p.p.s.a. - w przypadku gdyby Sąd uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie w całości. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zaskarżone rozstrzygnięcie WSA w Poznaniu należy uznać za naruszające przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszające przepisy prawa materialnego. Według skarżącej kasacyjnie, z uzasadnienia wyroku z 9 czerwca 2016 r. wynika, że Sąd ten bez wnikliwego zbadania materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, powtarza jedynie ocenę tego materiału dokonanego przez organ administracyjny II instancji. Uzasadnienie wyroku w żaden sposób nie odnosi się też do zarzutów skierowanych przez Spółkę w stosunku do oceny materiału dowodowego dokonanego przez organy administracyjne. Spółka wskazywała bowiem w skardze do WSA w Poznaniu, że bezpodstawnym i tym samym nieskutecznym było doręczenie decyzji SKO w [...] z [...] grudnia 2015 r. adw. M. S., która w ogóle nie była ustanowiona pełnomocnikiem Spółki w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed SKO. Skarżąca zwracała uwagę, iż w aktach sprawy można znaleźć jedynie pełnomocnictwo substytucyjne z dnia 10.02.2010 r. udzielone adw. M. S. przez spółkę D. [...] Sp. z o.o. (karta akt 834). Podkreślić należy, iż spółka D. [...] Sp. z o.o. (KRS nr [...]) jest innym podmiotem niż spółka D. [...] Sp. z o.o. tj. Skarżący (KRS nr [...]). Nie ma więc podstaw do twierdzenia, jak to czyni WSA w Poznaniu, iż decyzja z [...] grudnia 2015 r. została doręczona jednemu z pełnomocników Skarżącej. Decyzja ta została bowiem doręczona pełnomocnikowi substytucyjnemu innego niż Skarżąca podmiotu.
Organy administracyjne naruszyły w ten sposób art. 40 § 1 k.p.a. poprzez brak doręczenia decyzji stronie. Sąd był zobowiązany, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, do zauważenia tego błędu. Spółka już w skardze zwracała uwagę sądu na powyższy fakt, podnosząc, iż nie jest prawidłowym działaniem doręczenie decyzji wydanej przez Kolegium w I instancji osobie, która nie była i nie jest obecnie pełnomocnikiem Spółki. W związku z tym należy uznać, że decyzja Kolegium wydana w I instancji nie została skutecznie doręczona Skarżącemu, a Kolegium działające również jako organ II instancji nie naprawiło tego błędu, mimo wcześniejszych wskazań Spółki. W ocenie skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji nie tylko naruszył art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy p.p.s.a. poprzez uznanie faktu pełnomocnictwa, który nie ma uzasadnienia w aktach sprawy, ale również art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się do zarzutu postawionego w tym zakresie przez skarżącą w skardze. Te samy zarzuty według skarżącej kasacyjnie, można postawić Sądowi I instancji w stosunku do kontroli, jaką powinien objąć czynności dokonywane przez organy administracyjne. Sąd I instancji nie zbadał w sposób należyty i nie uzasadnił wystarczająco czy podczas procedowania przedmiotowej sprawy przed SKO w [...] zostały zachowane, wyrażone w art. 9 i 10 § 1 k.p.a., podstawowe zasady dotyczące postępowania administracyjnego, takie jak zasada udzielania informacji oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, oczywistym jest, że postępowanie to w głównej mierze bazowało - w związku z art. 153 p.p.s.a. na ocenie prawnej i wskazaniach wyrażonych w wyrokach sądów administracyjnych rozpatrujących skargi wniesione w związku z poprzednimi decyzjami Kolegium. Nie zmienia to jednak obowiązków organów dotyczących prowadzenia postępowania zgodnie z zasadami wyrażonymi w k.p.a. i praw stron postępowania związanych z uczestniczeniem w takim postępowaniu. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, uchybienie Sądu I instancji w tym zakresie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Sąd uznał, że powyższe zasady nie zostały zachowane i miało to wpływ na wynik sprawy, to powinien uwzględnić skargę i uchylić decyzje organów administracyjnych obu instancji.
Skarżąca kasacyjnie stoi na stanowisku, że gdyby był jej zapewniony czynny udział w postępowaniu przed organem administracyjnym I instancji, mogłaby już na tym etapie sprawy podnosić obowiązek rozważenia przez Kolegium - przy stosowaniu art. 156 § 2 k.p.a. - wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. o sygn. akt P 46/13. W ocenie skarżącej kasacyjnie, przy stosowaniu art. 156 § 2 k.p.a. należy brać pod uwagę treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. o sygn. akt P 46/13. Nie można w tym względzie zgodzić się z sądem administracyjnym i instancji, iż do czasu zmian legislacyjnych tego artykułu k.p.a. przez ustawodawcę, organ samodzielnie nie ma podstaw do oceny zgodności z Konstytucją art. 156 § 2 k.p.a., tzn. organy ani sądy nie mogą rozważać braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jeśli od jej doręczenia lub ogłoszenia nastąpił znaczny upływ czasu.
SKO w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej.
W. K. reprezentowany przez adw. C. R. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz o oddalenie skargi kasacyjnej oraz "o zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika postępowania W. K. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Ponadto w przypadku podniesienia w skardze kasacyjnej jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te pierwsze, ponieważ determinują one ocenę prawidłowego zastosowania lub właściwej wykładni przepisów prawa materialnego powołanych w tej sprawie. W skardze kasacyjnej powołano dwie podstawy kasacyjne unormowane w art. 174 p.p.s.a.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutu przedstawionego w pkt 1 skargi kasacyjnej wskazać należy, że w skardze kasacyjnej nie wykazano, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnić jednocześnie należy, że podstawą uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji nie jest jakiekolwiek uchybienie przepisom postępowania. Według art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy sąd nie stwierdzi jakichkolwiek naruszeń prawa, albo wprawdzie stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jednakże nie mającego istotnego wpływu na wynik sprawy, to nie ma podstaw do uchylenia decyzji (lub postanowienia).
Skarżąca kasacyjnie zatem, zamierzając wywiązać się z obowiązku odpowiedniego sformułowania (i uzasadnienia) zarzutu kasacyjnego winna wykazać, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie, bez konkretnie wskazanych uchybień lub zaniedbań (gdyby ich nie było), mogłoby doprowadzić do ustaleń faktycznych, w następstwie których mogło dojść do innego rozstrzygnięcia sprawy. Wywód tego rodzaju powinien stanowić element uzasadnienia skargi kasacyjnej i nie może być zastępowany poprzez wyraźne bądź dorozumiane tezy skargi kasacyjnej. Należy przeto stwierdzić, że skarżąca kasacyjnie nie wykazała, ażeby zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jej uwagi w tym zakresie mają charakter ogólnikowy i stanowią w istocie jedynie polemikę z dokonaną przez Sąd I instancji oceną przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że doręczenie decyzji SKO w [...] z [...] grudnia 2015 r. adw. M. S. nie przesądza jednak o wadliwości samego doręczenia. Prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, że fakt doręczenia decyzji adw. M. S. nie wywołał dla skarżącej negatywnych skutków prawnych – w terminach przewidzianych do wniesienia odwołania Spółka wniosła bowiem środek zaskarżenia, co przesądza, że dowiedziała się ona o decyzji i wywołała ona skutki prawne wchodząc do obrotu prawnego. W okolicznościach niniejszej sprawy faktu nieprawidłowego doręczenia, w znaczeniu doręczenia decyzji SKO w [...] z [...] grudnia 2015 r. adw. M. S., nie można utożsamiać z sytuacją, w której decyzja nie została doręczona stronie. Decyzją z [...] września 2004 r., nr [...] – ustalono warunki zabudowy na rzecz "[...]" sp. z o.o. W decyzji z [...] stycznia 2006 r., znak: [...] przeniesiono ww. decyzję na rzecz D. [...] sp. z o.o. Decyzją z [...] listopada 2010 r., znak: [...], przeniesiono decyzję z [...] września 2004 r., za zgodą D. [...] sp. z o.o. na rzecz D. [...] sp. z o.o. Wskazać jednocześnie należy, że adw. M. S. posiadała pełnomocnictwo od D. [...] sp. z o.o. do występowania w imieniu tej spółki w sprawie przeniesienia decyzji o warunkach zabudowy wydanej na spółkę D. [...] sp. z o.o. na rzecz D. [...] sp. z o.o. W aktach sprawy jest też pełnomocnictwo substytucyjne, na mocy którego adw. M. S. została pełnomocnikiem substytucyjnym adw. M. M., do reprezentowania spółki D. [...] sp. z o.o. przed wszelkimi sądami, organami administracji. Tymczasem w uzasadnieniu analizowanej skargi kasacyjnej strona skarżąca nie wykazała, jaki ewentualnie wpływ na wynik niniejszej sprawy miało lub mogło mieć zarzucane uchybienie przepisom postępowania. W szczególności należy tutaj podkreślić, że decyzja SKO w [...] została doręczona jednemu z ustanowionych przez Spółkę pełnomocników, co umożliwiało, i faktycznie tak się stało, odpowiednią reakcję procesową skarżącej. Naruszenie prawa poprzez doręczenie decyzji SKO w [...] z [...] grudnia 2015 r. adw. M. S. nie jest uchybieniem na tyle istotnym, że mogło ono mieć wpływ na wynik postępowania, ponieważ nie wpłynęło na możliwość czynnego udziału strony w postępowaniu i nie wywołało negatywnych dla strony skutków, skoro złożyła ona w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] grudnia 2015 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zarzuciła naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. poprzez brak zastosowania tego przepisu z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącej kasacyjnie, że gdyby był jej zapewniony czynny udział w postępowaniu przez organem administracyjnym I instancji, mogłaby już na tym etapie sprawy podnosić obowiązek rozważenia przez Kolegium – przy stosowaniu art. 156 § 2 k.p.a. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, który wyjaśnił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13 nie ma charakteru prawotwórczego. Nie ingeruje on w treść przepisu art. 156 § 2 k.p.a. w sposób normatywny, gdyż nie eliminuje z porządku prawnego ani nie zmienia tekstu obowiązującego przepisu w jakiejkolwiek części. Z uzasadnienia wyroku z 12 maja 2015 r. wynika jedynie, że ustawodawca w przypadku art. 156 § 2 k.p.a. pominął część przepisu i doprowadził do sytuacji w której niepełna regulacja doprowadziła do stanu niezgodności przepisu z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny orzekł zatem o niekonstytucyjności art. 156 § 2 k.p.a. wynikającej z braku kompletności regulacji. Powyższe prowadzi do wniosku, ze niezależnie od przedmiotowego zakresu rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych przez ustawodawcę, organ samodzielnie nie ma podstaw do oceny zgodności z Konstytucją art. 156 § 2 k.p.a. Sąd I instancji zasadnie wyjaśnił, że wskazane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczyło określonych zaszłości historycznych, odnosząc się do orzeczeń relatywnie odległych w czasie, których wzruszenie powoduje naruszenie art. 2 Konstytucji RP. Nie można mówić o takich zaszłościach w odniesieniu do decyzji administracyjnych z 2004 r., jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko zajęte przez Kolegium, że wyartykułowana w wyroku Trybunału Konstytucyjnego przesłanka "znacznego upływu czasu" nie może być rozumiana tak jak proponuje skarżący, czyli jako upływ 10 lat od wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Przesłanka sformułowana przez Trybunał jest bardziej elastyczna, a z uzasadnienia wyroku wynika, że chodzi o taki upływ czasu, z którym łączy się trudność w odtworzeniu dokumentów i innych materiałów, które stanowiły podstawę do wydania weryfikowanej decyzji.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. postawionego przez skarżącą kasacyjnie w skardze kasacyjnej, należy zauważyć, że zgodnie z jego treścią, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z uzasadnienia wyroku powinno jasno wynikać, z jakich powodów sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem, przy czym w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, uzasadnienie powinno zawierać wskazówki, co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego i prawnego, przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia albo ma inne wady uniemożliwiające instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Zdaniem NSA, żadna z wyżej wskazanych okoliczności w tej sprawie nie występuje. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku przedstawia stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym dla oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, a także pozwala poznać tok rozumowania, który doprowadził Sąd do wydania orzeczenia niekorzystnego dla skarżącej.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu powołanego art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie stwierdza, że nie jest trafny zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., ponieważ zarówno SKO w [...], jak i Sąd I instancji - przy ponownym rozpoznaniu sprawy - zastosowali się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania, argumentując, że decyzja o warunkach zabudowy z [...] września 2004 r. była obarczona wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności. Zarówno organ administracji publicznej, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na mocy art. 153 p.p.s.a. był związany oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 czerwca 2013 r., sygn. II SA/Po 155/13. Ma rację Sąd I instancji podnosząc, że rozpoznając przedmiotową sprawę SKO w [...] było zobowiązane do stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy. Treść normatywna art. 153 p.p.s.a. dotyczy przyszłego postępowania administracyjnego w danej sprawie. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i powoduje skutki w dwóch płaszczyznach. Organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania. Omówiony powyżej skutek związania powodował też, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wbrew temu co podnosi się w skardze kasacyjnej, nie mógł rozpatrywać sprawy w jej całokształcie, gdyż granice sprawy, o jakich mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. uległy zawężeniu do zakresu, jaki pozostawał poza wiążącą oceną prawną wypływającą z poprzednio wydanych w tej sprawie wyroków. Nie jest zatem zasadny zarzut przedstawiony w pkt 1 skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Należy równocześnie zaznaczyć, że w niniejszej sprawie nie zaistniała jakakolwiek zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która zdezaktualizowałaby wyrażoną ocenę prawną. Sąd I instancji nie naruszył również art. 133 § 1 p.p.s.a. Do naruszenia tego przepisu doszłoby wówczas, gdyby Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który jest zawarty w aktach sprawy. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie i z tego powodu zrzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie jest także zasadny zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. Przepis art. 151 p.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdy sąd, uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie, wydaje orzeczenie oddalające skargę, lub gdy sąd, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, uwzględnia ją. Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Mając na uwadze to co stwierdzono w uzasadnieniu wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło