II FZ 648/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu dnia 11 października 2016 r. zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 135/16 w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2016 r. w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 2 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 135/16. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 135/16, odrzucił zażalenie R. K. na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 135/16. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2016 r. WSA w Poznaniu, po rozpoznaniu sprzeciwu, utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Pismem z dnia 30 czerwca 2016 r. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wspomnianym na wstępie orzeczeniem zażalenie to zostało odrzucone. Sąd I instancji wskazał, że uwzględniając aktualne brzmienie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016, poz. 718, dalej zwana: "p.p.s.a.") na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje zażalenie do NSA. Z uwagi na powyższe zażalenie należało odrzucić jako niedopuszczalne. Od orzeczenia wywiedzione zostało zażalenie, w którym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz wstrzymanie wykonania postanowienia. Autor zażalenia zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 179 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie zażalenia na postanowienie z dnia 12 lipca 2016 r., w sytuacji gdy Sąd I instancji powinien skierować zażalenie do NSA celem rozpoznania. W uzasadnieniu oprócz okoliczności, iż zażalenie powinno zostać przekazane do NSA, podniesiono również, że Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał swoją trudną sytuację materialną i fakt, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważa, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Należy zwrócić uwagę, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, modyfikująca – w sprawach wszczętych po tym dniu, a taką jest rozpoznawana sprawa – m.in. zasady rozpoznawania w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosków o przyznanie prawa pomocy. Znacznej zmianie uległ m.in. art. 260 p.p.s.a., przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stanowiący, że wniesienie sprzeciwu (jeśli nie jest on odrzucony) skutkuje utratą mocy przez zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został ten sprzeciw wniesiony, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie sądu wydane w tym trybie przysługiwało zażalenie (por. art. 260 p.p.s.a. in fine, w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r.). Obecnie jak słusznie zauważył Sąd I instancji w świetle art. 260 p.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzeń lub postanowień referendarza, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy, orzekając jako Sąd II instancji i stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym nie wskazuje na zaskarżalność postanowienia wydanego na jego podstawie. W konsekwencji postanowienie z dnia 9 czerwca 2016 r. stało się prawomocne. Tym samym WSA w Poznaniu prawidłowo postanowił o odrzuceniu zażalenia. Jednocześnie należy zauważyć, że podniesiona w aktualnie rozpoznawanym środku odwoławczym argumentacja nie mogła zostać uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny. Postanowienie z dnia 12 lipca 2016 r. wydane zostało w przedmiocie odrzucenia zażalenia i tylko w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do kontroli tego rozstrzygnięcia. Okoliczności dotyczące spełnienia czy też nie przesłanek prawa pomocy pozostają poza kontrolą NSA. Na oddalenie zasługiwał również wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia z dnia 12 lipca 2016 r. Autor tego wniosku wskazał, że postanowienie to spowoduje naliczenie opłaty od skargi, na którą nie stać Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zgodnie z art. 196 p.p.s.a. wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia mogą być kierowane wyłącznie do wojewódzkich sądów administracyjnych, a nie do Naczelnego Sadu Administracyjnego. Ponadto regulacja ta przewiduje możliwość wstrzymywania postanowień, lecz jedynie takich, które nadają się do wykonania. Postanowienie WSA w Poznaniu odrzucające zażalenie na postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie nadaje się do wykonania. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z 197 § 2 p.p.s.a., a wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia na podstawie art. 196 p.p.s.a.