V SA/Wa 3636/15
WyrokWSA w Warszawie2016-06-10
Skład orzekający: Beata Krajewska, Dorota Mydłowska, Ewa Wrzesińska-Jóźków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, zamiast merytorycznie rozpoznać odwołanie, zwłaszcza w sytuacji, gdy część decyzji organu I instancji nie została zaskarżona?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, uchylając decyzję organu I instancji w części, która nie została zaskarżona odwołaniem, co narusza art. 16 KPA i art. 156 § 1 pkt 3 KPA. Ponadto, organ odwoławczy nie wykazał w sposób przekonujący przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 KPA, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 KPA. Sąd uznał, że organ odwoławczy powinien był sam przeprowadzić postępowanie uzupełniające zgodnie z art. 136 KPA, zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji. Organ I instancji przyznał część pomocy, a w części odmówił. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania. WSA w Warszawie stwierdził nieważność decyzji organu II instancji w części dotyczącej uchylenia decyzji organu I instancji w zakresie przyznanej pomocy, a w pozostałym zakresie uchylił decyzję organu II instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes ARiMR wydał decyzję, w której przyznał część pomocy, a w części odmówił. Skarżąca wniosła skargę na tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, a organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Krajewska (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Mydłowska NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi Ś. O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Ś. O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 11.100 (jedenaście tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z [...] marca 2013 r. Wstępnie uznana grupa producentów owoców i warzyw "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwróciła się do Dyrektor [...] Oddziału ARiMR o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzenia działalności administracyjnej oraz przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., tj. za II półrocze 4 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania.
Dyrektor Oddziału ARiMR przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie kosztów dotyczących inwestycji Skarżącej. W wyniku weryfikacji przedłożonych przez Skarżącą kosztorysów kosztorysant wskazał, że kosztorys powykonawczy na budowę budynku przechowalni jest zawyżony i należało go sporządzić ponownie. W kosztorysie dotyczącym robót budowlano-montażowych w budynku przechowalni, po wyjaśnieniach Skarżącej, kosztorysant stwierdził zawyżoną stawkę roboczogodziny.
W związku z powyższym Skarżąca złożyła wyjaśnienia wraz ze zmienionym kosztorysem, które to dokumenty zostały przekazane do ponownej weryfikacji, po której stwierdzono, iż wartość wykonanych robót ziemnych jest zawyżona o ok. [...] zł. Kosztorysant zakwestionował zasadność wykonania wykopu o głębokości 4 m pod fundamenty budynku i wywozu ziemi z wykopu na odległość 10 km, a następnie dokonania zasypania ziemią ponownie wykopu. W uwagach do kosztorysu przedłożonego przez Stronę został zakwestionowany także protokół obmiaru robót budowlanych.
Odpowiadając na te zarzuty Skarżąca wskazała na konieczność wymiany gruntu pod budynkiem przechowalni owoców spowodowaną wylewami rzeki usytuowanej w odległości 40 m od budynku oraz występowaniem wielu cieków wodnych. Spółka ponadto zapewniła, że materiał użyty do zasypu wykopu jest skalkulowany w jego wykonaniu i nie jest to grunt wcześniej wykopany. Strona wnioskowała także o zmianę kosztorysanta.
W prowadzonej korespondencji kosztorysant poinformował Spółkę o kolejnych nieprawidłowościach w przedkładanych przez nią kosztorysach. Rozbieżności dotyczyły zawyżenia obmiaru w zakresie powadzonych robót ziemnych. Przedłożone kosztorysy różniły się rodzajem wykonanych stop fundamentowych. W pierwszej wersji kosztorysu stopy fundamentowe wylewane były na placu budowy natomiast w ostatniej wersji kosztorysu stopy fundamentowe żelbetonowe prefabrykowane przywiezione zostały na plac budowy.
W dniu [...] sierpnia 2013 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie realizacji inwestycji tj. budynku przechowalni. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono między innymi, że zostały użyte fundamenty prefabrykowane. Ponadto, z załączonej opinii geotechnicznej w projekcie budowlanym wynikało, że budynek przechowalni owoców posadowiony jest w prostych warunkach gruntowych (warstwy gruntu jednorodne genetycznie i litologicznie równoległe do powierzchni terenu, poziom wód gruntowych poniżej poziomu posadowienia fundamentów, brak występowania niekorzystnych zjawisk geologicznych).
W piśmie z [...] sierpnia 2013r. Skarżąca złożyła kolejne wyjaśnienia oraz załączyła dwa kosztorysy "ofertowy" i "powykonawczy".
Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], Dyrektor Oddziału ARiMR przyznał pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., w łącznej wysokości [...] zł oraz odmówił pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi [...] zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że za wiarygodną przyjął ocenę kosztorysanta, dlatego też zakwalifikowane do objęcia pomocą finansową koszty inwestycji polegającej na budowie budynków oraz budowli przeznaczonych do przechowywania, magazynowania lub przygotowania owoców do sprzedaży w wysokości [...] zł netto należało pomniejszyć o kwotę [...] zł. W związku z tym organ I instancji odmówił przyznania pomocy w wysokości [...] (75% z kwoty [...] zł).
Organ uznał, że Skarżąca wykazała, iż nie jest odpowiedzialna za włączenie do wniosku kwot pomocy finansowej w części niekwalifikowanej i nie zastosował kary.
W odwołaniu z dnia [...] września 2013 r. Skarżąca wskazała, że organ I instancji nie rozpoznał sprawy w zakresie wnioskowanej kwoty pomocy finansowej oraz naruszył przepisy art. 7, 77 § 1, 80, 75 oraz 107 k.p.a.
Jej zdaniem organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego ani nie dokonał rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ponadto bezpodstawnie podważył dowód w postaci kosztorysu powykonawczego dostarczonego przez Stronę.
Spółka stanęła na stanowisku, że Dyrektor Oddziału ARiMR nie wyjaśnił powodów nieuznania za wiarygodny przedłożonego kosztorysu powykonawczego i nie ustosunkował się do faktu sporządzenia powyższego kosztorysu na bazie cennika Intercenbud, a także organ nie uznał za wiarygodne i nie poddał ocenie kolejnych dostarczanych przez nią kosztorysów. W podobny sposób organ nie dokonał oceny przedstawionego przez Skarżącą protokołu z obmiarów wykonanych prac.
Strona wniosła o zmianę decyzji poprzez przyznanie pomocy finansowej we wnioskowanej wysokości lub ewentualnie uchylenie decyzji w zakresie odmowy przyznania pomocy w wysokości [...] zł i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania.
Po rozpoznaniu odwołania Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] listopada 2013 r., nr [...], uchylił w całości decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2013 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I Instancji.
Organ II instancji wskazał, że Dyrektor Oddziału ARiMR rozpatrując niniejszą sprawę naruszył art. 7 oraz 77 § 1, 80 k.p.a., poprzez nie rozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych do rozpatrzenia sprawy oraz naruszył oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niesporządzenie uzasadnienia zgodnie z wymogami zawartymi ww. przepisie.
Organ odwoławczy odnosząc się do pierwszego z naruszeń wskazał, że organ I instancji nie dokonał analizy przedstawionych przez Stronę wyjaśnień i dokumentów odnoszących się do sporządzonej przez biegłego opinii dotyczącej kosztorysu podwykonawczego przedstawionego przez Grupę. Nie wyjaśnił również kwestii podstaw świadczących o braku odpowiedzialności Skarżącej za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy.
Prezes ARiMR zaznaczył, że sam fakt złożenia przez Stronę oświadczenia o nieponoszeniu odpowiedzialności nie zwalnia w żaden sposób organu od oceny takiego dowodu w kontekście całości zebranego materiału dowodowego, a przeprowadzenie takiej analizy winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Odnosząc się do drugiego zarzutu organ II instancji wskazał, że Dyrektor Oddziału ARiMR nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie może uznać za wiarygodne wyjaśnień oraz dowodów przedstawionych przez Spółkę. Nie wyjaśnił też dlaczego przedstawione przez nią stawki oraz określone części robót budowlanych nie mogą być przyjęte jako kwalifikowane. Nie przedstawił żadnego uzasadnienia dla przedstawionych przez siebie stawek. Nie wykazał, z jakich powodów uznał, że Strona nie ponosi odpowiedzialności za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy.
Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2013 r., zarzucając jej:
1. zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i nie zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 albo 2 k.p.a. w ramach przyjęcia, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania w postaci art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a.;
2. nie zastosowanie art. 136 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu swojej decyzji przez organ II instancji do treści wymienionego przepisu, który należy zastosować, jeżeli nie zachodzą przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a., a zachodzi podstawa do uzupełnienia materiału dowodowego;
3. błędnego zastosowania art. 15 w zw. z art. 127 k.p.a. poprzez:
a) zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., pomimo że nie istnieją podstawy do jego zastosowania, a organ winien przeprowadzić własne postępowanie wyjaśniające i orzec co do istoty sprawy;
b) przyjęcie, że organ I instancji nie wyjaśnił kwestii podstaw świadczących o braku odpowiedzialności Skarżącej za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy, pomimo że to do tego organu należy samodzielna ocena, czy Skarżąca wykazała istnienie podstaw braku odpowiedzialności za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy;
c) przyjęcie, że Skarżąca nie wykazała braku odpowiedzialności za włączenie niekwalifikującej się kwoty pomocy i w konsekwencji błędnego zastosowania i wykładni art. 117 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007, w odniesieniu do sektora owoców i warzyw, pomimo że Skarżąca nie miała obowiązku udowodnienia, a jedynie ciąży na niej obowiązek wykazania braku tej odpowiedzialności, co nie należy utożsamiać z udowodnieniem danej okoliczności, jak również pomimo że, to do organu I instancji należy ocena złożonych przez stronę wyjaśnień w ramach postępowania administracyjnego, a narzucanie tej oceny przez organ II instancji w wytycznych co do prowadzenia ponownego postępowania jest zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, rażącym naruszeniem zasady samodzielnego orzekania przez organ I instancji;
d) przyjęcie, że Skarżąca ponosi odpowiedzialność za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy, pomimo że organ I instancji dokonał innej oceny stanu faktycznego, co organ II instancji mógł zakwestionować i poddać ponownej ocenie orzekając co do istoty sprawy, natomiast wskazywanie organowi I instancji w uzasadnieniu decyzji uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozstrzygnięcia własnej oceny stanu faktycznego i de facto narzucenia wyniku rozstrzygnięcia stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Pismem procesowym z dnia 6 czerwca 2014 r. Skarżąca zmieniła wnioski zawarte w skardze i wniosła m.in. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji co do pkt - tiret 1 i 2 jej sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.; uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt – tiret 3 jej sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W uzupełniniu skargi spółka zarzuciła naruszenie:
1. art. 16 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu, poprzez zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i uchylenie przez organ II instancji w całości decyzji organu I instancji z [...] września 2013 r., a więc także w części nieobjętej zakresem odwołania (punkt - tiret - nr 1 i 2) - przyznającej Skarżącej pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w łącznej kwocie [...] zł pomimo że decyzja organu I instancji w części, tj. tiret - nr 1 i 2, w której nie została zaskarżona stała się ostateczna;
2. art. 8 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu, poprzez zastosowanie przez organ II instancji art. 138 § 2 k.p.a. z jednoczesnym narzuceniem organowi I instancji w uzasadnieniu decyzji, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy finansowej i nakazaniem obniżki tej pomocy przez nałożenie sankcji wynikającej z art. 117 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. w ramach wytycznych co do dalszego prowadzenia sprawy, pomimo że organ I instancji ma pełną swobodę w orzekaniu, a w ramach postępowania w pierwszej instancji dokonał oceny powyższych okoliczności i uznał, że strona wykazała, że nie jest odpowiedzialna za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy, jak również pomimo że, organ administracji publicznej powinien działać celem pogłębienia zaufania obywateli do władzy publicznej, a nie w celu doprowadzenia do niekorzystnego rozstrzygnięcia dla strony;
3. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niewyjaśnieniu w sposób wystarczający dlaczego organ odwoławczy z uwzględnieniem realiów niniejszej sprawy skorzystał ze stanowiącej wyjątek możliwości wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., pomimo że organ odwoławczy powinien wyczerpująco oraz w sposób przekonujący dla strony wyjaśnić dlaczego nie dokonał merytorycznego rozpoznania sprawy, a uchylił decyzję organu I instancji i przekazał do ponownego rozpatrzenia;
4. art. 12 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że zachodzą podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jak również nie zachodzą ewentualne podstawy do zastosowania art. 136 k.p.a., pomimo że organ odwoławczy powinien przeciwdziałać przewlekłości postępowania i stosować możliwie najprostsze środki zmierzające do załatwienia sprawy, a uchylanie decyzji i przekazywanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w przypadku zachodzenia podstaw do dalszego prowadzenia postępowania odwoławczego, stanowi rażące naruszenie zasady szybkości oraz zbędnego formalizmu postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. V SA/Wa 292/14:
1. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym uchylenia decyzji organu I instancji w częściach przyznających pomoc finansową;
2. uchylił zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie;
3. zasądził od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz [...] Sp. z o.o. zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie organ odwoławczy wydał decyzję kasatoryjną, czy też możliwe było uzupełnienie postępowania przez ten organ i wydanie w wyniku uzupełnienia stosownej decyzji merytorycznej przez ten organ. Dodatkowo spór dotyczył możliwości uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy w zakresie nie zaskarżonym odwołaniem.
Sąd stwierdził, że brak było podstawy prawnej do zastosowania w części niezaskarżonej art. 138 § 2 k.p.a. Miało to zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Sąd wskazał, że w wypadku niezłożenia odwołania od decyzji organu I instancji w zakresie pkt 1 i 2 tej decyzji, decyzja w tej części stała się ostateczna. Nie mógł zatem organ II instancji poddać kontroli niezaskarżoną część decyzji organu I instancji i ponownie rozpatrzyć sprawę w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia. Organ odwoławczy w tym zakresie działał z urzędu, bez wniesionego w tej części odwołania a uchylenie w tym zakresie decyzji organu I instancji naruszyło art. 16 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Powyższe spowodowało konieczność stwierdzenia nieważności organu w tym zakresie na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Co do uchylenia zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie Sąd wskazał, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Tym samym organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję zgodnie z treścią art. 138 k.p.a., tj. dokonując merytorycznej i prawnej oceny zaskarżonej decyzji.
W przedmiotowej sprawie organ II instancji zastosował art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Prezes ARiMR nakazał przeprowadzić organowi I instancji postępowanie polegające na:
- ponownej weryfikacji przedstawionych przez Stronę wyjaśnień i dokumentów odnoszących się do sporządzonej przez biegłego opinii dotyczącej kosztorysu w kontekście ich wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem ustalenia obmiaru budynku przechowalni owoców, wyjaśnień w zakresie wymiany gruntu na całej powierzchni zabudowy na głębokość 4 m oraz ustaleniu jakiego rodzaju stopy fundamentowe zostały zastosowane,
- ustaleniu dlaczego biegły przyjął określone stawki roboczogodzin.
Dalsze zalecenie dotyczyło dokonania w kontekście całego zebranego materiału dowodowego oceny wyjaśnień biegłego i ewentualne rozważenie zakresu odpowiedzialności spółki za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe zalecenia organu odwoławczego mieszczą się w przesłankach z art. 136 k.p.a. Tym samym organ odwoławczy sam może przeprowadzić to postępowanie. Zalecenia te bowiem koncentrują się na ponownej weryfikacji dokumentów znajdujących się w aktach, gdyż również wbrew twierdzeniom organu odwoławczego w postępowaniu kontrolny ustalono, że fundamenty pod budynkiem były prefabrykowane. Ustaleń tych dokonano w toku kontroli, z której sporządzono stosowny protokół, który Skarżącej jest znany. Skarżącej zapewniono czynny udział w postępowaniu, zatem rolą organu odwoławczego powinna być zalecona weryfikacja tych dokumentów. Natomiast, zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego, dodatkowe postępowanie ograniczać się w zasadzie powinno do ustalenie dlaczego biegły przyjął określone stawki roboczogodzin. Powyższe w żaden sposób nie przekracza znacznej części postępowania i może zostać przeprowadzone przez organ odwoławczy.
Zgodnie z art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
Sąd wskazał, iż organ odwoławczy rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania winien rozważyć charakter i istotę wad zaistniałych w postępowaniu przed organem I instancji oraz możliwość ich naprawienia bez uszczerbku dla stron. Organ odwoławczy stosując przepis art. 138 § 2 k.p.a. powinien w uzasadnieniu decyzji kasatoryjnej przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie, czego nie uczynił. Sąd zalecił, by organ odniósł zalecenia wskazane w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego do ewentualnej możliwości samodzielnego rozpoznania spawy przez organ odwoławczy, bez konieczności wydania decyzji kasatoryjnej.
Wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lipca 2014 r. stał się prawomocny w dniu 19 sierpnia 2014 r.
W toku ponownego rozpoznawania sprawy Prezes ARiMR, pismem z dnia [...] grudnia 2014 r., wezwał Stronę do uzupełnienia dokumentacji, w tym przedłożenia projektu budowlanego zamiennego lub projektu uwzględniającego konieczność wymiany gruntu, dziennika budowy potwierdzającego wizytę projektanta przed lub w trakcie wykonywania robót ziemnych, badań geotechnicznych potwierdzających konieczność wymiany gruntu i badań dla ww. gruntu oraz przedstawienia kosztorysu szczegółowego dla działu roboty ziemne, a także do złożenia wyjaśnień w zakresie przyczyn dokonania wywozu gruntu na odległość 10 km i jego przywóz z odległości 10 km.
Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. zawiadomił Stronę, że do akt sprawy załączono kosztorys weryfikacyjny dokumentu złożonego przez nią, tj. kosztorysu powykonawczego z dnia [...] sierpnia 2013 r.
W dniu [...] grudnia 2014 r. Strona złożyła stosowne dokumenty i wyjaśnienia, tj. oświadczenie projektanta dotyczące podjęcia decyzji wraz z kierownikiem budowy o konieczności wymiany gruntu, kopię dziennika budowy będącego duplikatem załączonym do akt wniosku o przyznanie pomocy za II półrocze 2013 r., kopię opinii geotechnicznej i wyniki badań gruntu wykonane przez [...] s.c, wyjaśnienia wykonawcy robót w zakresie wywozu gruntu, kalkulacje szczegółowe dla pozycji kosztorysu dotyczących robót ziemnych wraz z wydrukami z baz danych oraz wyjaśnienia własne Grupy. Wskazywała także okoliczności związane z udzieleniem jej przez wykonawcę 3-letniej gwarancji na rozliczane roboty budowlano-montażowe oraz 10 –letniej gwarancji na gazoszczelność komór chłodniczych, co wpływało na wysokość ceny budowy.
Prezes ARiMR ponownie wezwał Stronę w dniu [...] lutego 2015 r. do złożenia wyjaśnień m.in. w kwestii przedłożonej opinii geotechnicznej i wyników badań gruntu, zawyżenia cen w stosunku do cen z bazy Intercenbud w szczegółowych kalkulacjach dla poszczególnych pozycji kosztorysu oraz do przedłożenia wszystkich stron dziennika budowy dla okresu rozliczeniowego od dnia 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. a także do wskazania adresu miejsc wywozu i przywozu gruntu, stosowanego do zasypek zdjętej warstwy ziemi (gleby).
W dniu [...] lutego 2015 r. Strona złożyła odpowiedź na wezwanie, podtrzymując dotychczas udzielone w sprawie wyjaśnienia, w tym w szczególności wyjaśnienia złożone w dniu [...] grudnia 2014 r. Dodatkowo Strona podniosła m.in., iż zastosowanie wyższych stawek od przyjętych w bazie Intercenbud dla IV kwartału 2012 r. wynikały z faktu prowadzenia robót budowlanych w okresie jesienno-zimowym, co powoduje wyższe koszty ich prowadzenia.
W dniu [...] kwietnia 2015 r. Strona przedstawiła dodatkowo wyjaśnienie Prezesa Zarządu Grupy, odnośnie faktu, iż Grupa nie posiada innego dziennika budowy niż duplikat dziennika budowy z dnia [...] grudnia 2013 r., wydany przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Budownictwa i Architektury, działającą z upoważnienia Starosty [...].
W dniu [...] kwietnia 2015 r. Strona wniosła dodatkowe wyjaśnienia w zakresie obmiarów robót dla pozycji 7d.l kosztorysu.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Prezes ARiMR ponownie wezwał Stronę do złożenia dokumentów i wyjaśnień, w tym do jednoznacznego wskazania, który ze złożonych przez Stronę kosztorysów był podstawą do wystawienia faktury nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., dotyczącej budowy budynku przechowalni etap I, wyjaśnienia rozbieżności w stawkach roboczo godziny, kosztów pośrednich i zysku w złożonych kosztorysach, wyjaśnienie niegodności w złożonych w dniu [...] grudnia 2014 r. kalkulacjach szczegółowych dotyczących zmian w normach pracy sprzętu oraz rozbieżności w przyjętych narzutach w kosztorysie powykonawczym złożonym do ARiMR w dniu [...] sierpnia 2013 r.
Strona stosowne wyjaśnienia składała w dniach [...] kwietnia 2015 r. i [...] kwietnia 2015 r.
Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], uchylił w części zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym odmowy przyznania pomocy na pokrycie części niekwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania i
- przyznał w zaskarżonej części pomoc na część kwalifikowanych kosztów inwestycji za II półrocze 2012 r. ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł (w tym pomoc ze środków UE wynosi - [...] zł) oraz
- odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł.
Prezes ARiMR wskazał, iż ponownie rozpatrując sprawę pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw - [...] Sp. z o.o. związany był wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt. V SA/Wa 292/14.
Ponieważ Strona zaskarżyła decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] września 2113 r. tylko w części dotyczącej odmowy przyznania kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości [...] zł, organ II instancji tylko w tym zakresie prowadził postępowanie odwoławcze
Organ przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa unijnego i prawa krajowego, tj. :
- ustawę o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.),
- ustawę z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz.U. 2011 r., Nr 145, poz. 868 ze zm.)
- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz. U. Nr 5, poz. 27), zastąpione rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2013 r., poz. 1178),
- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U poz. 872).
Po przeprowadzeniu analizy odwołania wniesionego przez Stronę w dniu [...] września 2013 r. organ uznał za zasadne:
- wymianę gruntu pod wykonaną halą, lecz tylko na głębokości 1,2 m,
- przyznanie wystąpienia wskazywanych przez Stronę utrudnień związanych z oblepianiem naczynia roboczego przez grunt i pracę w gruncie sypkim.
Prezes nie uwzględnił natomiast kosztów działania igłofiltrów do odwadniania terenu w trakcie wykonywania robót i do odwadniania wykopu, stając na stanowisku, iż żaden z kosztorysów powykonawczych ani kosztorys ofertowy nie posiadały takich pozycji. Organ wskazał także na niezasadne zastosowanie przez Stronę składników ceny jednostkowej wyższych niż w wydrukach z bazy Intercenbud i nieuzasadnione powoływanie się na okresowy wzrost cen. Zdaniem organu baza Intercenbud jest aktualizowana 4 razy w roku i odwzorowuje trendy panujące na rynku budowlanym.
Przyznając, iż to na nim spoczywa obowiązek zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, organ stwierdził, iż to uczynił. Rozpatrzył trzy przedstawione kosztorysy i zweryfikował swe stanowisko przyznając Grupie dodatkową pomoc na część kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości [...] zł.
Prezes Agencji stwierdził, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] września 2013 r. co do tego, iż Grupa wykazała, że nie ponosi odpowiedzialności za włączenie do wniosku kwoty pomocy finansowej w części niekwalifikującej się - stała się ostateczna, ponieważ nie stanowiła przedmiotu zaskarżenia przez Stronę.
[...] sp. z o.o. z siedzibą w W. pismem z dnia 31 lipca 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nr [...], z dnia [...] czerwca 2015 r. – w części dotyczącej odmowy przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania – w kwocie [...] zł oraz wnosząc o jej uchylenie w tej części.
Skarga została uzupełniona i rozbudowana w piśmie procesowym pełnomocnika Strony z dnia 2 czerwca 2016 r., które wpłynęło do WSA w Warszawie w dniu 3 czerwca 2016 r. W piśmie tym wskazano na naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1.1. błędne zastosowanie art. 80 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez:
1.1.1. pominięcie wskazywanej przez Stronę w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. okoliczności udzielenia Stronie przez wykonawcę 3-letniej gwarancji na rozliczane roboty budowlano-montażowe i aż 10 - letniej gwarancji na gazoszczelność rozliczanych komór chłodniczych; niewyjaśnienie wpływu tej gwarancji na wysokość ceny budowy, w tym na wysokość poszczególnych cen w kosztorysach, pomimo że tak długa gwarancja, przekraczająca podstawowy (ówcześnie 1-roczny) okres gwarancji, a jednocześnie odpowiadająca wymaganiom rozporządzeń regulujących przyznawanie pomocy finansowej, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, musiała mieć istotny wpływ na cenę wykonania na rzecz Strony rozliczanego budynku, przy czym koszt ponadpodstawowej gwarancji jest kosztem kwalifikowanym, o charakterze kosztu pośredniego, wliczanego do kosztu zakupu (tak WSA w Warszawie w wyroku z dn. 11 maja 2016 r., sygn. VIII SA/Wa 772/15);
1.1.2.przyjęcie, że koszty stosowania igłofitrów do odwadniania terenu i odwadniania wykopu w trakcie wykonywania robót nie są kosztami kwalifikowanymi z uwagi na fakt, iż rzekomo nie zostały wykazane w kosztorysach powykonawczych ani w kosztorysie ofertowym, pomimo że:
a) organ ustalił, iż było to odwadnianie w trakcie prac budowlanych z czego wynika, iż były to prace tymczasowe;
b) zgodnie z powszechnie przyjętymi zasadami sztuki kosztorysowania robót budowlanych, koszty wyposażenia terenu budowy w tymczasowe sieci wodociągowe i kanalizacyjne są niezmiennymi kosztami ogólnymi, które stanowią koszty pośrednie każdej budowy;
c) § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego stanowi, iż w tabelach przedmiaru robót nie uwzględnia się robót tymczasowych;
2. przyjęcie przez organ II instancji, iż wskazane przez Stronę stawki narzutów (kosztów pośrednich, zysku) dla niektórych pozycji działu Roboty ziemne Kosztorysu powykonawczego z dn. [...] sierpnia 2013 r. (p 1-9) nie są rynkowe i nie są kwalifikowane, tylko dlatego, że baza cen Intercenbud wskazuje minimalnie niższe stawki, pomimo że:
a) w orzecznictwie WSA w Warszawie na gruncie analogicznych spraw, przyjmuje się, że niedopuszczalnym jest ocena rynkowości i kwalifikowalności cen wskazanych w kosztorysie powykonawczym wyłącznie w oparciu o powszechnie publikowane cenniki, a ustalenie, czy ceny i stawki wskazane w kosztorysie są rynkowe, powinno uwzględniać wszystkie konkretne cechy konkretnej, rozliczanej inwestycji, jej konkretną lokalizację i czas budowy, indywidualne, szczególne uwarunkowania procesu budowy konkretnej, rozliczanej inwestycji;
b) niewyjaśnienia przez organ II instancji wpływu na cenę budowy budynku szczególnych okoliczności i uwarunkowań jego budowy wskazywanych przez Stronę (pismo z dnia [...] kwietnia 2015 r., k. 15), takich jak wysoki poziom zwierciadła wód gruntowych, które zmieniało się w trakcie prowadzenia prac ziemnych, konieczność umocnienia skarpy w trakcie prowadzenia wykopów ziemnych, ciężkie warunki gruntowe - ciągła sufozją gruntu, konieczność prowadzenia dużej ilości prac zanikających, prac związanych z zabezpieczeniem placu budowy i stworzeniem i ciągłym odnawianiem wjazdu i wyjazdu z placu budowy;
c) niewyjaśnienie, czy lokalizacja rozliczanej inwestycji w pow. [...], jej realizacja w okresie, gdy na tym obszarze realizowano kilkadziesiąt takich samych lub bardzo podobnych inwestycji, mogły spowodować lokalny, ponadprzeciętny wzrost popytu i cen, w sytuacji gdy baza cen Intercenbud zawiera jedynie ceny średnie obliczone dla całych województw, nie różnicując cen na poszczególne powiaty, mimo znacznego zróżnicowania cen, w szczególności w obrębie woj. [...];
d) bezkrytyczne oparcie się na stawkach wskazanych w bazie Intercenbud narusza zasadę swobodnej oceny dowodów, zgodnej z zasadami doświadczenia życiowego, ponieważ stawki w bazie Intercenbud są jedynie informacją statystyczną o stawkach średnich rynkowych i nie dookreślają maksymalnych i minimalnych stawek rynkowych, tymczasem nie można utożsamiać stawek rynkowych ze stawkami średnimi;
e) z § 5 ust. 2 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym wynika, iż przy ustalaniu m.in. stawki roboczogodziny i cen poszczególnych robót, dane rynkowe i cenniki baz danych mogą być stosowane dopiero, gdy nie daje się ich przekonująco ustalić na podstawie analizy indywidualnej;
f) sprzecznym z zasadami doświadczenia życiowego i logiki jest przyjęcie przez organ II instancji założenia, iż miarodajne dla oceny rynkowości cen są ceny z IV kwartału 2012 r., tj. z chwili budowy, w sytuacji, gdy Strona realizowała inwestycję w systemie zlecenia budowy generalnemu wykonawcy i cena budowy została ustalona w umowie zawartej w dniu [...] września 2012 r.,
wskutek czego organ II instancji błędnie ustalił wysokość kosztów kwalifikowanych poniesionych przez Stronę;
1.2.błędne zastosowanie art. 107 § 3 w zw. z art. 11 w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstaw cen przyjętych i przez organ podczas weryfikacji kosztorysu powykonawczego z dn. [...] sierpnia 2013. w zakresie działu Roboty ziemne (poz. 1-9) i przyczyn ich zastosowania;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. błędne niezastosowanie § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dn. 2 września 2004 r. (Dz.U. 2004 Nr 202, poz. 2072, tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 1129) w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalo-użytkowego, poprzez przyjęcie, iż Strona powinna była wskazać w kosztorysie powykonawczym stosowanie tzw. igłofiltrów do odwadniania terenu w trakcie wykonywania robót, jaki dodatkowo odwadniania wykopu, pomimo że zgodnie z w/w przepisem, w tabelach przedmiaru robót nie uwzględnia się robót tymczasowych, tj. robót, które są projektowane i wykonywane jako potrzebne do wykonania robót podstawowych, ale nie są przekazywane zamawiającemu i są usuwane po wykonaniu robót podstawowych.
Pełnomocnik Skarżącej, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów :
- Gwarancji na roboty budowlane udzielonej Skarżącej przez wykonawcę rozliczanego budynku, na okoliczność (1) udzielenia Skarżącej przez wykonawcę rozliczanego budynku 36 miesięcznej gwarancji na roboty budowlano-montażowe i 120 miesięcznej gwarancji na gazoszczelność komór, (2) poniesienia związanych z tym kosztów, stanowiących koszt kwalifikowany podlegający refundacji, (3) niewyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez Organ II instancji;
- Informacji publicznej z dnia [...] maja 2016 r. udzielonej przez [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego, na okoliczność (1) gwałtownego wzrostu ilości inwestycji budowlanych w powiecie [...] polegających na budowie hal przemysłowych i magazynowych w roku 2012; (2) lokalnego, występującego tylko w powiecie [...] wzrostu popytu w 2012 r. na hale przemysłowi i magazynowe; (3) lokalnego wzrostu cen, niewidocznego w ogólnopolskich bazach cen; (4) niewyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez organ II instancji.
Wskazał, iż dopuszczenie dowodu z tych dokumentów jest niezbędne dla wyjaśnienia sprawy, albowiem:
a) Strona w toku postępowania kilkukrotnie wskazywała na okoliczności dowiedzione przedstawionymi przy skardze dokumentami, jednakże nie zostały one wyjaśnione przez organ II instancji, jak również organ nie wzywał Strony do przedstawienia dodatkowych dowodów lub wyjaśnień w tym zakresie;
b) dopuszczenie dowodu z dwóch dokumentów nie może przedłużyć postępowania w jakikolwiek sposób.
Sprostował także podstawą prawną zarzutu podniesionego w skardze wskazując, iż zaskarżoną decyzję błędnie oparto na przepisach rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U. z 2013 r. poz. 872), podczas gdy z § 6 tego rozporządzenia wynika, iż w niniejszej sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U. Nr 98, poz. 822), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie przyznawania pomocy", wobec czego zaskarżonej decyzji należy zarzucić błędne zastosowanie § 5 ust. 3 w zw. § 2 ust. 1 pkt 4 lit. "a" rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej, w sposób opisany w zarzucie nr 2 skargi.
W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części.
Prezes ARiMR w odpowiedzi z dnia 4 września 2015 r. na skargę z 31 lipca 2015r. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
W toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 10 czerwca 2016 r., na której Sąd dopuścił, w trybie art. 106 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dowód z dokumentów:
- pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]
- pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]
- Gwarancji na roboty budowlane wykonane na podstawie zawartej umowy z dnia [...].09.2012 r. w M. dotyczącej wykonania Roboty budowlano-montażowej budynku przechowalni owoców z komorami chłodniczymi w miejscowości G. oraz Modernizacji budynku położonego w miejscowości M. [...] pełnomocnik Skarżącej poparł skargę wraz z jej uzupełnieniem z dnia [...] czerwca 2016 r.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi oraz wyjaśnił, iż organ stoi na stanowisku, że gwarancja nie powinna wpływać na cenę inwestycji w kontekście ustalania kosztów kwalifikowanych, organ dla przeprowadzonych ustaleń przyjął korzystnie dla Strony najwyższe ceny z katalogów. Pełnomocnik nie zajął stanowiska co do nieuwzględnienia korzystania z igłofiltrów w toku budowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, Sąd uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów regulujących postępowanie administracyjne - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniło jego uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.
Uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie Sąd stanął na stanowisku, iż Skarżąca zasadnie podniosła naruszenie art. 80 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa. Tym samym Sąd uznał, iż stan faktyczny sprawy nie został w toku postępowania administracyjnego dostatecznie wyjaśniony.
Organ odwoławczy, naruszając wskazane przepisy, uchylił się od przyjęcia do materiału dowodowego Karty gwarancyjnej na roboty budowlane wykonane na podstawie zawartej umowy z dnia [...] września 2012 r., nie dokonał oceny tego dowodu jak też nie wyjaśnił w uzasadnieniu dlaczego organy obu instancji przyjęły, że nie jest kosztem kwalifikowanym inwestycji część jej ceny wynikająca z ponad standardowej gwarancji, a taką niewątpliwie jest gwarancja na okres 120 miesięcy na gazoszczelność komór. W orzecznictwie przyjęto zaś, że wpływ gwarancji na cenę usługi co najmniej musi zostać rozważony.
Bazując na danych z katalogów Sekocenbud czy Intercenbud organ opierał się na specjalistycznych serwisach adresowanych do bardzo szerokiego kręgu osób i firm działających w branży budowlanej – kosztorysantów, projektantów, wykonawców, inwestorów, inspektorów budowlanych, osób weryfikujących kosztorysy oraz rzeczoznawców. Te bazy cen w budownictwie, pozwalające na szybkie wyszukanie potrzebnych cen materiałów i sprzętu, mogą być jednym z dowodów w sprawie. Sąd w rozpoznawanej sprawie podziela wyrażane już przez WSA w Warszawie i znajdujące aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego (V SA/Wa 439/13; II GSK 1106/14) stanowisko, że przyjęcie przez organ, iż jedyną i wystarczającą weryfikacją kosztorysu jest jego weryfikacja poprzez odniesienie się do katalogów jest nieprawidłowe. Na gruncie § 2 ust. 1 pkt 4 lit a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 czerwca 2009 r. nie ma podstaw do utożsamiania "cen rynkowych" z cenami z katalogów. Cena rynkowa w swojej istocie jest bowiem odbiciem sytuacji "na rynku" i dla jej prawidłowego ustalenia katalog może być jedynie jednym z dowodów, zawierającym ceny uśrednione. Istotne znaczenie dla ustalenia cen rynkowych w inwestycjach podejmowanych przez Skarżącą miało miejsce i czas usługi a także aktualny popyt na roboty danego rodzaju, czego organy przy weryfikacji kosztów nie uwzględniły.
Zasadnie podnosi Skarżąca, iż zastosowanie w sprawie ma rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 czerwca 2009 r., w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania - nie zaś wskazywane przez organ rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U poz. 872), które weszło w życie 4 sierpnia 2013 r. Strona złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej w dniu [...] marca 2013 r. a więc pod rządami starego rozporządzenia.
Zasadny jest także zarzut Skarżącej dotyczący braku należytego wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji zagadnienia konieczności wykonania i cen robót tymczasowych, w tym konieczności zastosowania wykopów i igłofiltrów, a w konsekwencji wliczenia tych kosztów do kosztów stałych.
W ocenie Sądu już tylko te uchybienia pozwalają na stwierdzenie, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Tym samym została spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obligująca Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Za przedwczesne należało zatem uznać odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
W toku ponownego rozpoznawania sprawy organ, z mocy art. 153 ppsa, winien uwzględnić przedstawione przez Sąd wskazania i ocenę prawną oraz mieć na względzie wszystkie indywidualne cechy rozliczanej inwestycji, jej konkretną lokalizację i czas budowy oraz indywidualne uwarunkowania procesu tej budowy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło