VIII SA/Wa 1025/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości oddala skargę. Decyzją z [...] września 2015 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu wniosku A. S. i K. S. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją własną z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] lipca 1955 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa - za odszkodowaniem - nieruchomości położonej w P., pow. [...], oznaczonej na planie nr [...], o powierzchni 4700 m. kw., stanowiącej własność J. W. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia organ wskazał, że decyzją z [...].07.1955 r. znak [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa, na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K., m.in. nieruchomość położoną w P., pow. [...], oznaczoną na planie nr [...], o powierzchni 4700 m.kw., stanowiącą własność J. W., z jednoczesnym ustaleniem odszkodowania na rzecz właściciela w kwocie [...] zł, w tym [...] zł za grunt, [...] zł za plony oraz [...] zł za uprawy. Pismem z [...] grudnia 2012 r. K. S. (następca prawny J. W. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z [...].11.1995 r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. W., E. W. oraz G. W.) wniosła o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].07.1955 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż kwestionowane orzeczenie wydano z rażącym naruszeniem art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, albowiem w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości nie wskazano konkretnej ceny. Ponadto, wezwanie do dobrowolnego odstąpienia powinno - w przypadku wywłaszczenia gospodarstwa rolnego - zawierać wyrażenie gotowości do przejęcia nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną. K. S. zarzuciła także rażące naruszenie art. 30 ust. 1 dekretu poprzez nieprzyznanie nieruchomości zamiennej właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości pomimo, iż stanowiła ona gospodarstwo rolne. We wniosku zarzucono też rażąco niskie odszkodowanie W dniu [...].04.2013 r. geodeta uprawniony E. R. sporządziła opinię geodezyjną określającą aktualny stan prawny wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z ww. opinią, w skład nieruchomości obecnie wchodzą działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] obręb P. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] maja 2015 roku Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1955 r. w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu w brzmieniu przed nowelizacją dokonaną ustawą 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywa przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. (art. 8 ust. 1 dekretu po nowelizacji), wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie na nabycie nieruchomości, zobowiązany jest wezwać właściciela do dobrowolnego odstąpienia w zamian za cenę określoną zgodnie z art. 2 dekretu. Stosownie do art. 5 dekretu, przed nowelizacją, zezwolenia na nabycie nieruchomości udziela Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, jeżeli uzna, że nieruchomość lub prawa są niezbędne dla realizacji narodowego planu gospodarczego oraz, że przewidziane będą środki na ich nabycie. Pismem z dnia [...].11.1951 r. Zastępca Przewodniczącego PI udzielił zezwolenia Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych na nabycie pod budownictwo mieszkaniowe nieruchomości o łącznej powierzchni [...] ha [...] a [...] m2, w tym przedmiotowej nieruchomości. Nie była w tym celu wymagana opinia właściwego prezydium wojewódzkiej rady narodowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 dekretu po nowelizacji, albowiem do zezwoleń z daty [...].11.1951 r. zastosowanie miały przepisy dekretu sprzed nowelizacji, które zostały zmienione dopiero z dniem 31.01.1952 r. Niewątpliwie zatem nie doszło do naruszenia art. 5 dekretu w brzmieniu przed nowelizacją. Wskazano też, w oparciu o akta archiwalne, że właściciela nieruchomości wezwano pismem z [...].12.1951 r. do jej dobrowolnego odstąpienia za cenę, która - zgodnie z treścią pisma - miała być ustalona na podstawie art. 28 dekretu. Wezwanie to doręczono adresatowi w [...].12.1951 r. Organ podkreślił, że zastosowany przez podmiot ubiegający się o wywłaszczenie wzór wezwania do dobrowolnego odstąpienia był zgodny z przepisami zarządzeń Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 17 listopada 1949 r. Załącznik do zarządzenia nie zawiera wykropkowanego miejsca na konkretną cenę, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż zostanie ona ustalona na podstawie art. 28 dekretu. Organ powołał się w tym zakresie na pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów NSA z 21.04.2008 r., I OPS 2/08. Ponadto wskazano, że właścicielowi odmówiono przyznania nieruchomości zamiennej bez podania uzasadnienia, niemniej z akt archiwalnych wynika, iż J. W. był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,94 ha, w tym gruntów ornych w klasie III - 1,07 ha, klasie IV - 1,74 ha, w klasie V - 0,20 ha, oraz pastwisk - 0,46 ha. Przedmiotem wywłaszczenia nie była całość gospodarstwa rolnego, a jedynie jego część o powierzchni 0,4700 ha. Ponadto nieruchomość o pow. 4700 m2 była niezabudowana i z całą pewnością nie mogła stanowić całości gospodarstwa rolnego. A zatem przyznanie nieruchomości zamiennej nie było obligatoryjne w ocenie organu. Z uwagi na powyższe nie dopatrzono się naruszenia art. 30 ust. 1 dekretu w brzmieniu przed nowelizacją. Powyższe ma też zastosowanie do oceny oferty nabycia. Skoro nie przysługiwała nieruchomość zamienna to również nie było obowiązku zaoferowania nieruchomości w zamian za wywłaszczenie. Pismami z [...] czerwca 2014 r. A. S. i K. S. wystąpili o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej w/w decyzją zarzucając organowi nadzoru błędne ustalenie, iż nie doszło do rażącego naruszenia art. 8 i art. 30 ust. 1 dekretu. Decyzją z [...] września 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2014 r. podtrzymując zaprezentowaną argumentację. W skardze A. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2014 r. zarzucił naruszenie: 1. art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych, poprzez: • błędne przyjęcie, że dla uznania za prawidłowego wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości mającej podlegać wywłaszczeniu za cenę określoną w art. 28 dekretu, wystarczającym jest wskazanie, iż podstawą określenia ceny jest tenże art. 28 dekretu, bez jednoczesnego określenia w treści wezwania konkretnej ceny nieruchomości, • błędne uznanie, iż wezwanie do odstąpienia nieruchomości za konkretną cenę, bez wskazania, iż cena ta została zatwierdzona przez prezydium rady narodowej, stanowi prawidłową formę wezwania do odstąpienia od nieruchomości, 2. art. 8 ust. 2 dekretu, poprzez błędne uznanie, iż niewskazanie w treści wezwania do odstąpienia gotowości do zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu w zamian za nieruchomość zamienną, w przypadku nieruchomości określonych w art. 30 ust. 1 dekretu, stanowi prawidłowe wezwanie do odstąpienia; 3. art. 30 ust. 1 dekretu, polegające na błędnym uznaniu, iż przedmiotowa nieruchomość, pomimo iż obsiana i wykorzystywana rolniczo oraz stanowiącą centralną część gospodarstwa rolnego, nie stanowi gospodarstwa rolnego w rozumieniu w/w przepisu, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż organ wydający decyzję wywłaszczeniową nie miał obowiązku przyznania wywłaszczonemu nieruchomości zamiennej w zamian za wywłaszczaną nieruchomość stanowiącą gospodarstwo rolne, 4. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący dostępnego materiału dowodowego, w tym wszelkich możliwych dowodów mających na celu ustalenie stanu faktycznego istotnego dla oceny prawidłowości decyzji wywłaszczeniowej, a to poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącego dowodu z zeznań żyjących uczestników postępowania wywłaszczeniowego w osobach córek wywłaszczonego, celem określenia faktycznego przebiegu postępowania wywłaszczeniowego, treści składanych przez wywłaszczonego w toku postępowania wniosków, okoliczności nieprzyznania nieruchomości zamiennej, sposobu gospodarowania wywłaszczoną nieruchomością, jej znaczenia dla funkcjonowania całego gospodarstwa, w szczególności w sytuacji, gdy organ II instancji powołuje się na braki w dokumentacji, których uzupełnienie jest konieczne dla prawidłowej oceny poprawności owego postępowania; 5. art. 11 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracyjnych, w szczególności poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść stron wszelakich wątpliwości stanu faktycznego (mimo możliwości przesłuchania stron oraz wnioskowanych świadków lub zobowiązania stron do złożenia pisemnych wyjaśnień); 6. art. 156 §1 pkt. 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż w sprawie nie wystąpiły uchybienia stanowiące rażące naruszenie prawa, które winny skutkować stwierdzeniem nieważności (lub stwierdzeniem wydania decyzji z naruszeniem prawa), w sytuacji gdy przebieg postępowania wywłaszczeniowego jak i poszczególne jego etapy zostały przeprowadzone w sposób sprzeczny z treścią przytoczonych przepisów dekretu 7. art. 138 §1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy zakres zarzutów we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz treść zgromadzonego materiału dowodowego pozwalały na uchylenie w całości decyzji z [...] maja 2014 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w postulowanym zakresie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoją argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie kontroli sądu poddano decyzję wydaną w trybie stwierdzenia nieważności. Dokonanie oceny jej zgodności z prawem poddane jest specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i stwierdzenie nieważności kontrolowanej w tym postępowaniu decyzji dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy. W trybie nadzoru konieczność uznania decyzji za nieważną zachodzi jedynie w enumeratywnie wyliczonych ustawowo przypadkach (art. 156 § 1 k.p.a.), gdyż sprzeciwia się ono fundamentalnej zasadzie trwałości decyzji ostatecznych. (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1998 r. II S.A. 456/98). Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej stanowi zatem wyjątek od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Dlatego też przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale i wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki tj. zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne. Trzecim elementem wymagającym zbadania są społeczne skutki jakie wywołała decyzja. W rozpoznawanej sprawie orzekające organy uznały, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lipca 1955 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa - za odszkodowaniem - nieruchomości położonej w P., pow. [...], oznaczonej na planie nr [...], o powierzchni 4700 m.kw. , stanowiącej własność J. W., nie narusza prawa w stopniu rażącym. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd podzielił stanowisko organów. W ocenie Sądu, wbrew podniesionym w skardze zarzutom, w sytuacji faktycznej jaka miała miejsce w dacie orzekania przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nie można uznać, iż organ dopuścił się rażącego naruszenia art. 8 i art. 30 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. 1952.4.31). Orzeczenie zostało wydane na podstawie art., 1, 2, 10, 21, 24, 27 i 33 dekretu. Stosownie do art. 2 ww. dekretu prawo do przejmowania nieruchomości służyło wykonawcom narodowych planów gospodarczych, a w szczególności władzom i urzędom państwowym, zakładom i instytucjom państwowym, centralom spółdzielni itp. Art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 listopada 1952 r. w sprawie trybu wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (Dz.U. 1953 nr. 52 poz. 340) określał pojęcie wykonawcy co oznaczało tego, na czyj wniosek wszczynano postępowanie wywłaszczeniowe. W niniejszej sprawie wywłaszczenie prowadzone było na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych, a więc podmiotu uprawnionego w świetle zapisów dekretu o wystąpienie z wnioskiem o wywłaszczenie, jako podmiotu będącego wykonawcą narodowych planów gospodarczych. Zgodnie z art. 5 dekretu, zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy Narodowych Planów Gospodarczych na podstawie opinii Prezydium właściwej Wojewódzkiej Rady Narodowej, jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz, że przewidziane będą środki na jej nabycie. W niniejszej sprawie takie zezwolenie zostało wydane w dniu [...] listopada 1951 r. a poprzedzone opinią Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] października 1953 r. Wniosek spełniał wymagania art. 7 dekretu, zawierał stosowne załączniki i zaświadczenia. Zezwolenie potwierdzało więc, że przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna na cele budowy osiedla, a więc na potrzeby realizacji narodowych planów gospodarczych. Odnosząc się do podstawowego zarzutu skarżącej - braku w wezwaniu skierowanym do właścicieli nieruchomości konkretnie oznaczonej ceny - Sąd w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uchwale 7 sędziów z dnia 21 kwietnia 2008 r. I OPS 2/08: " W wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości". Na tę samą uchwałę powołał się organ formułując prawidłowy wniosek o braku rażącego naruszenia prawa w tym zakresie. Zauważyć trzeba, że sama konieczność podejmowania uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym przedmiocie świadczy o istnieniu wątpliwości interpretacyjnych co do sposobu dokonania wykładni przepisów dekretu regulujących kwestię oznaczenia ceny zakupu w wezwaniu. Odmienna wykładnia prawa nie stanowi przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności. Nie sposób bowiem mówić o rażącym (a więc oczywistym) naruszeniu przepisów prawa, w odniesieniu do których istnieją różne sposoby ich rozumienia. NSA w przywołanej uchwale wyraźnie stwierdził, że okoliczność, iż wykonawca narodowych planów gospodarczych na podstawie art. 8 ust. 1 dekretu był obowiązany do zaproponowania przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego konkretnie ustalonej ceny, lecz poprzestał tylko na określeniu ceny w nawiązaniu do art. 28 dekretu, nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyjęcie z tylko tego względu stanowiska, że decyzja wydana w postępowaniu wywłaszczeniowym rażąco narusza prawo. Stanowiło to zatem naruszenie prawa, jednak nie o charakterze kwalifikowanym. Niezasadnym jest więc też zarzut dotyczący wezwania do odstąpienia nieruchomości za konkretna cenę. W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru przyjął, że przyznanie właścicielowi nieruchomości odszkodowania pieniężnego zamiast nieruchomości zamiennej nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, a to z uwagi na wywłaszczenie jedynie części gospodarstwa rolnego i to niezabudowanej. Przyznanie nieruchomości zamiennej zdaniem Ministra w takiej sytuacji nie było obligatoryjne. W ocenie Sądu organ w sposób prawidłowy wywiódł, że wywłaszczana nieruchomość nie spełniała warunków do zaoferowania nieruchomości zamiennej (art. 30 ust. 1 ustawy po nowelizacji). Nie ulega bowiem wątpliwości, że zamiarem ustawodawcy, który przewidywał możliwość przyznania nieruchomości zamiennej było zapewnienie osobie wywłaszczanej prawa do mieszkania i utrzymania na dotychczasowych zasadach. Wywłaszczenie nie powinno, w rozumieniu przepisów dekretu, pozbawiać wywłaszczonych także prawa do dalszego prowadzenia działalności służącej zaspokajaniu ich potrzeb bytowych. Potwierdza to także treść art. 7 pkt 2 pkt 3 dekretu po nowelizacji nakładający obowiązek wskazania we wniosku czy dla osób mieszkających na wywłaszczanej nieruchomości nie są potrzebne mieszkania zastępcze. W świetle poczynionych i niespornych ustaleń faktycznych odnoszących się do przedmiotowej nieruchomości wywłaszczonej spadkodawcom skarżącego (względnie niewielka powierzchnia działki – 4700 m², brak posadowionego na niej siedliska lub budynków gospodarczych) uzasadniają podnoszone przez organ wątpliwości, czy w przypadku wywłaszczenia jedynie części gospodarstwa rolnego należy się nieruchomość zamienna. W tym miejscu należy również odwołać się do poglądu NSA wyrażonego w wyroku z 15 maja 2013 r. (I OSK 2160/11, CBOSA), w którym podniesiono, iż znamienne jest, że w przepisie 30 ust. 1 Dekretu z 1949 r. prawodawca nie posłużył się określeniami takimi jak: "grunt rolny" czy "nieruchomość rolna", a prawo do domagania się nieruchomości zamiennej odniósł do pojęcia wywłaszczenia "gospodarstwa rolnego" (a nie jak w przedmiotowej sprawie jego niewielkiej części). Wskazać można jeszcze na argument natury celowościowej i systemowej, który wspiera tezę, że na gruncie art. 30 ust. 1 Dekretu z 1949 r. nie można utożsamiać gruntu rolnego z gospodarstwem rolnym. Otóż prawo do nieruchomości zamiennej powiązano jeszcze z wywłaszczeniem – obok gospodarstwa rolnego - gospodarstwa ogrodniczego, warsztatu rzemieślniczego oraz jedyną działką z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też działką przeznaczoną pod budowę takiego domu. W świetle tego zestawienia istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, że obowiązek przyznania nieruchomości zamiennej był uzasadniony pozbawieniem wywłaszczonego podstawowego źródła utrzymania lub możliwości zamieszkiwania. W realiach sprawy niniejszej nie budzi wątpliwości, że na skutek wywłaszczenia nie doszło do pozbawienia podstawowego źródła utrzymania czy możliwości zamieszkiwania. Czyni to także nietrafnym zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 dekretu. Sąd nie stwierdził aby doszło do naruszenia przez organ art. 11 K.p.a. Zasada przekonywania wyrażona w tym przepisie nakłada na organ obowiązek wskazania jakimi przesłankami kierował się organ wydając dany akt administracyjny. W żadnym razie nie oznacza, że organ ma przekonać stronę do swych racji. Zaprezentowana przez organ ocena materiału dowodowego jest w normatywnym aspekcie przekonująca, logiczna i znajduje umocowania w powołanych przez organ przepisach prawa i orzecznictwie sadów administracyjnych. Sąd nie stwierdził aby organy dopuściły się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego (art. 7, 77 K.p.a.). Orzeczenia zostały wdane na podstawie przepisów prawa, uzasadnienie zawiera wskazanie dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz ocenę tych dowodów. Nie bez znaczenia dla oceny istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, a co za tym idzie oceny legalności zaskarżonej decyzji ma stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. W wyroku tym TK stwierdził, że art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten otworzył możliwość dokonywania takiej wykładni art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., która oznacza że z uwagi na znaczny upływ czasu od daty wydania orzeczenia – 61 lat - pomimo jego wadliwości nie może być uznane za wydane z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, znaczny upływ czasu od wydania orzeczeń i konstytucyjne zasady praworządności (legalizmu), bezpieczeństwa prawnego oraz zaufania obywatela do państwa (lojalności państwa) wynikające z art. 2 Konstytucją R.P. uzasadniają także brak podstaw do wyeliminowania orzeczeń wywłaszczeniowych z obrotu prawnego. Wobec powyższego z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalono skargę. ----------------------- 9