VIII SA/Wa 1062/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi D. K. na czynność Komendanta Miejskiego Policji w R. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga D. K. (dalej także jako "skarżący") na czynność Komendanta Miejskiego Policji w [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W przebiegu postępowania poprzedzającego złożenie skargi, skarżący pismem z dnia [...] lipca 2015 r. wezwał ww. organ Policji do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nieuprawnionym zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy kategorii A oraz B o numerze [...], stwierdzonym w piśmie za l.dz. [...] poprzez uchylenie przedmiotowej czynności materialno-technicznej i niezwłocznego zwrócenia bezprawnie zatrzymanego dokumentu. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał m.in., że na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a) a) Prawo o ruchu drogowym policjant dysponuje kompetencją do zatrzymania dokumentu prawa jazdy za pokwitowaniem wyłącznie w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W ocenie skarżącego, Policja nie posiada jednak kompetencji do samodzielnego rozstrzygania co do ujawnienia takiego czynu w przypadku jego zakwestionowania przez obywatela. Wyłączną kompetencję do przesądzenia o ujawnieniu albo braku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym posiada niezależny od władzy wykonawczej sąd. W dalszej części uzasadnienia wniosku skarżący wskazał, że zatrzymanie dokumentu prawa jazdy, a tym samym nieuprawnione przepisami prawa przesądzenie przez Policję ujawnionego czynu, prowadzi również do naruszenia zasady ne bis in idem, zezwala bowiem na dwukrotne stosowanie środka represyjnego wobec tego samego podmiotu za ten sam czyn. Jeżeli przepisy prawa administracyjnego przewidują w stosunku do sprawcy czynu zabronionego przez prawo karne (wykroczeniowe) - z uwagi na popełnienie tego czynu - określone konsekwencje o charakterze czysto represyjnym związanym z wymierzeniem dolegliwości z powodu tego zachowania, wówczas stosowanie wobec tej samej osoby sankcji administracyjnej i karnej narusza zasadę państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP (tak Trybunał Konstytucyjny w wyrokach: z dnia 29 kwietnia 1998 r., sygn. K 17/97, OTK 1998, z. 3, poz. 30; z dnia 4 września 2007 r., sygn. P 43/06, OTK-A 2007, z. 8, poz. 95). Wobec braku odpowiedzi organu na ww. wezwanie, pismem z dnia [...] września 2015 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. czynność organu Policji. Wniósł o stwierdzenie bezskuteczności przedmiotowej czynności materialno-technicznej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej czynności i wskazanie organowi zakresu postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył w całości argumentację zaprezentowaną w przedstawionym powyżej wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Komendant wniósł o nieuwzględnienie skargi. Wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 2015 r. patrol Policji z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w [...] około godziny [...] na ul. [...] w [...] zatrzymał do kontroli drogowej jadący w kierunku [...] kierowany przez skarżącego pojazd m-ki [...] o nr rej. [...]. Powodem zatrzymania do kontroli było przekroczenie dopuszczalnej prędkości o 54 km/h na drodze krajowej nr [...] w obszarze zabudowanym. Pojazd został zatrzymany za pomocą tarczy do zatrzymywania pojazdów, zaś pomiaru prędkości dokonano za pomocą radarowego miernika prędkości typu Iskra -1. Organ wyjaśnił, że policjant po przedstawieniu się i podaniu faktycznej przyczyny kontroli legitymowania okazał kontrolowanemu zarejestrowany pomiar prędkości, który wynosił 104 km/h. Za przekroczenie dopuszczalnej prędkości policjant nałożył na skarżącego mandat karny na podstawie art. 92a Kodeksu w sprawach o wykroczenia, którego kwota została określona rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 listopada 2008 r. w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń /Dz.U. 202 poz. 1249/. Policjant nakładając mandat karny poinformował skarżącego o przysługującym mu prawie do odmowy przyjęcia mandatu, jak również o wpisie dziesięciu punktów karnych do ewidencji kierujących, którzy naruszają przepisy ruchu drogowego. Powyższe wynika z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego /Dz.U. nr 236 poz. 1998/, zaś za przekroczenie prędkości powyżej 50 km/h w obszarze zabudowanym, na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) zostało skarżącemu zatrzymane prawo jazdy. Skarżący korzystając z przysługującego mu prawa do odmowy przyjęcia mandatu karnego wyjaśnił, że z uwagi na wątpliwości towarzyszące pomiarowi prędkości, nie przyznaje się do popełnionego wykroczenia oraz stwierdził, iż poruszał się z dopuszczalną prędkością. Z uwagi na powyższe został poinformowany przez policjanta o sporządzeniu wniosku o ukaranie do Sądu Rejonowego w [...]. Biorąc powyższe pod uwagę Komendant stwierdził, iż policjanci działali zgodnie zobowiązującymi przepisami prawa określonymi w art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jednocześnie organ wskazał, że w stosunku do skarżącego toczy się odrębne postępowanie przed Sądem Rejonowym w [...][...] Wydział [...] sygn. akt [...] z uwagi na odmowę przyjęcia mandatu karnego w związku z popełnionym wykroczeniem polegającym na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o 54 km/h w obszarze zabudowanym. W powyższej sprawie w dniu [...] września 2015 r. zapadł nieprawomocny wyrok nakazowy, w którym Sąd uznał skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia z art. 92a ustawy Prawo o ruchu drogowym wymierzając mu stosowną grzywnę. Komendant wskazał także, że w dniu [...] czerwca 2015 r. przesłano do Urzędu Miejskiego - Wydział Komunikacji Dzielnica [...] dokumentację dotyczącą kontroli drogowej skarżącego w dniu [...] czerwca 2015 r. wraz z otrzymanym prawem jazdy kat. A i B nr [...], celem wydania w trybie art. 102 ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami stosownej decyzji. W dniu [...] stycznia 2016 r. Urząd Miasta [...] przekazał informację, że w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy nie wydano decyzji administracyjnej, ponieważ wynikający z art. 102 ust. 1c tej ustawy okres trzech miesięcy upłynął przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W związku zaś z powyższym, postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe i jako takie zostało umorzone decyzją nr [...] z dnia [...] września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, uchyla taki akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Sąd może także w wyroku uznać uprawnienie bądź obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. skargę na akt lub czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu, w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący spełnił te wymogi. Pismem bowiem z dnia [...] lipca 2015 r. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w [...] o usunięcie naruszenia prawa, polegającego na nieuprawnionym zatrzymaniu prawa jazdy. Następnie, z uwagi na nieudzielenie przez organ odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność organu Policji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Sąd stwierdza, że czynność organu Policji polegającą na zatrzymaniu prawa jazdy należy traktować jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zatrzymanie prawa jazdy przez organy Policji odbywa się w oparciu o delegację ustawową z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; dalej także jako "p.r.d."). Art. 135 ust. 1 pkt 1a dodany został przez art. 4 pkt 7 lit. a tiret drugie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. (Dz.U.2015.541) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 18 maja 2015 r. Na wstępie należy wskazać, że obligatoryjne przesłanki zatrzymania prawa jazdy zostały wyczerpująco wymienione w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit a-i oraz pkt 1a lit. a-b p.r.d. W sytuacjach określonych w ww. przepisach policjant został pozbawiony przez ustawodawcę swobody w zakresie podjęcia decyzji zabrać, czy nie zabierać kierowcy dokumentu prawa jazdy. Gdyby tego nie zrobił, wówczas narażałby się na zarzut popełnienia przestępstwa nie dopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego oraz odpowiedzialność dyscyplinarną. Zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a p.r.d., stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej czynności, policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Przepis ten jednoznacznie przesądza, że w obecnym stanie prawnym jedyną i wyłączną okolicznością obligującą organ Policji do zatrzymania prawa jazdy, jest zaistnienie przesłanki w nim określonej. W przypadku jej spełnienia policjant musi zatrzymać kierującemu dokument prawa jazdy. W kontrolowanej przez Sąd sprawie taka sytuacja miała miejsce. Jak wskazuje bowiem organ, w dniu [...] czerwca 2015 r. patrol Policji z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w [...] około godziny [...] na ul. [...] w [...] zatrzymał do kontroli drogowej jadący w kierunku [...] kierowany przez skarżącego pojazd m-ki [...] o nr rej. [...]. Powodem zatrzymania do kontroli było przekroczenie dopuszczalnej prędkości o 54 km/h na drodze krajowej nr [...] w obszarze zabudowanym. Wprawdzie w stosunku do skarżącego toczy się nadal odrębne postępowanie przed Sądem Rejonowym w [...][...] Wydział [...] sygn. akt [...] z uwagi na odmowę przyjęcia przez niego mandatu karnego w związku z popełnionym wykroczeniem polegającym na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o 54 km/h w obszarze zabudowanym. Niemniej jednak fakt, że w powyższej sprawie w dniu [...] września 2015 r. zapadł - co prawda jeszcze nieprawomocny - wyrok nakazowy, w którym Sąd uznał skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia z art. 92a p.r.d. uprawdopodabnia, że dopuścił się on jednak tego wykroczenia. W związku z powyższym Sąd nie podziela poglądu skarżącego, że dokonane zatrzymanie prawa jazdy było nieuprawnione. Jednocześnie Sąd zauważa, że wszelkie zarzuty skarżącego, dotyczące sposobu przeprowadzenia kontroli i ustalenia stanu faktycznego nie mogły przynieść pożądanego skutku w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie z urzędu jest wiadome, że w dniu 18 września 2015 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności, m.in. art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami – w zakresie, w jakim dopuszcza stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie – z art. 2 Konstytucji RP i art. 4 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, oraz art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 c ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 35 k.p.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. – w zakresie braku adekwatnych gwarancji procesowych w sytuacji wydania decyzji przez starostę o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym – z art. 2, z art. 45 ust. 1 i z art. 78 Konstytucji RP. Wniosek ten został opatrzony sygnaturą K 24/15. Jednocześnie w dniu 21 września 2015 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Prokuratora Generalnego w tym samym przedmiocie, który został opatrzony sygnaturą K 25/15. Trybunał Konstytucyjny połączył sprawy K 24/15 i K 25/15 do wspólnego rozpoznania i prowadzi je pod wspólną sygnaturą K 24/15. Z uwagi jednak na to, że zaskarżona czynność wywoływała skutki prawne w postaci pozbawienia skarżącego prawa jazdy jedynie przez okres 3 miesięcy, a okres ten już minął, zdaniem Sądu skorzystanie z możliwości fakultatywnego zawieszenia postępowania nie byłoby w przedmiotowej sprawie celowe. W razie natomiast wydania w przyszłości przez Trybunał orzeczenia pozbawiającego wskazaną normę domniemania konstytucyjności skarżącemu służyć będzie uprawnienie, o którym mowa w art. 145a k.p.a. Z tych wszystkich powodów skarga nie mogła doprowadzić do podważenia zgodności z prawem czynności organu, zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.